Vijf vragen over DNA-match: verdachte in het vizier, maar volgt dan ook een veroordeling?

Jos Brech staat op de most wanted-lijst van Interpol. foto ANP

Hoe overtuigend is het bewijs tegen verdachte Jos Brech? De familie van Nicky en betrokkenen hopen dat het na de doorbraak, die deze week bekend werd, tot een veroordeling komt. Maar een DNA-treffer alleen is niet genoeg. De verklaring van de verdachte kan de doorslag geven.

Welk DNA-bewijs is er?

Op de kleding van Nicky Verstappen, op zijn onderbroek en pyjama, zijn ‘verdachte sporen’ aangetroffen. Over de aard van dit materiaal – gaat het om haren, sperma of bloed, om speeksel, huidschilfers? – zwijgen politie en justitie. Volgens de nauw betrokken misdaadjournalist Peter R. De Vries worden die kaarten ‘tegen de borst gehouden’. ,,Als je te veel zegt, kan je de verdachte wijzer maken, dan kan hij een verhaal gaan bedenken.’’

Is dat voldoende voor de rechter?

DNA alleen is niet zaligmakend, zeggen deskundigen, advocaten en De Vries in koor. Een haar, huidschilfer, maar ook sperma of een spat bloed zijn niet genoeg voor een veroordeling. Zo kan DNA-materiaal verplaatst worden, overgedragen worden van mens tot mens, legt advocaat Geert-Jan Knoops uit: ,,Als meneer A een handdoek gebruikt, meneer B pakt die handdoek en wurgt daarmee meneer C: dan kan er DNA van A gelinkt worden aan de moord op C zonder dat hij erachter zit.’’

Wat heeft justitie dan aan de DNA-match?

Veel. DNA is vaak een belangrijke of zelfs doorslaggevende bouwsteen bij het oplossen van een moord of verkrachting. De vondst van het unieke menselijke materiaal leidt vaak – zoals nu ook het geval lijkt – naar de hoofdverdachte. Maar er is meer nodig. ,,Het gaat om een combinatie van factoren’’, zegt De Vries. ,,Deze man kende Nicky niet, zover we weten. Dat maakt het spoor alleen maar sterker. Als het bijvoorbeeld DNA van een kampbegeleider was geweest, zou hij kunnen zeggen: ja, ik maakte die tent schoon, klopte de kleren uit, en zo kwam daar misschien DNA terecht.’’ Strafpleiter Knoops waarschuwt wel: ,,Je moet oppassen voor al te snelle conclusies na een DNA-match voordat je de verklaring kent. Het probleem bij het gebruik van moderne, verfijnde DNA-technieken is de interpretatie van dit soort sporen, waarbij vaak weinig DNA is verkregen.’’

Wat gaat verder nog een rol spelen in deze zaak?

De rechter zal een aantal dingen opgehelderd willen zien. Brech was op 12 augustus 1998, de nacht na de vondst van Nicky’s levenloze lichaam, in de buurt van de Brunssummerheide. Daar wordt hij als ‘toevallige passant’ aangesproken door twee marechaussees. Voor zover bekend rept hij dan met geen woord over Nicky. Gezien zijn DNA op de kleren van Verstappen is dat vreemd. Bij de oproepen tot het vrijwillig afstaan van DNA komt Brech niet opdagen. Dat roept eveneens vragen op. En vervolgens is hij met de noorderzon vertrokken. Het zijn allemaal keuzes die meewegen, denkt Peter R. De Vries: ,,Hij is ook eerder met de politie in aanraking geweest voor een zedendelict. En hij heeft al die tijd gezwegen.

Hoe gaat het nu verder?

Als de verdachte gepakt wordt, verwacht ook advocaat Jan-Hein Kuijpers dat hij er niet makkelijk mee wegkomt. ,,Het ziet er lelijk uit voor hem. Zijn DNA zit op de kleding en hij heeft de avond na de vondst, toen hij bij de plaats delict was, niets gezegd over Nicky.’’ De Vries: ,,Het wordt erg lastig voor hem, maar het is nooit een gelopen koers. Dat houd ik de ouders van Nicky ook voor. Nu is het een kwestie van goed ‘uitschaken’. Een bekentenis van deze man zou enorm helpen.’’ Maar dan moet Brech wel eerst opgespoord worden. De Vries vertrouwt erop dat dat lukt: ,,Tot woensdag werd in relatieve stilte gezocht, dat gebeurt nu open en bloot. We hopen dat toeristen of anderen foto’s zien en denken: die man heb ik gezien.’’

Je kunt deze onderwerpen volgen
Groningen