De Rijksuniversiteit Groningen moet uit het stichtingsbestuur van het Confucius Instituut Groningen stappen. ,,Het grootste propaganda-instrument van de Chinese Communistische Partij (CCP) moet je niet in onze universiteit willen hebben’’, zegt fractievoorzitter David Jan Meijer van De Vrije Student.

Ook andere partijen, zoals Lijst Calimero en de Personeelsfractie, zetten vraagtekens bij de samenwerking. De RUG zit met de Hanzehogeschool en de gemeente Groningen sinds 2011 in het stichtingsbestuur van het Confucius Instituut. Bestuursvoorzitter Jouke de Vries van de RUG is dit jaar voorzitter. Hij nam het stokje over van burgemeester Koen Schuiling.

De instituten zijn zowel in binnen- als buitenland omstreden en worden in verband gebracht met censuur en spionage. In april 2019 stelden CDA-Kamerleden vragen aan de minister. Eén van de vragen was in hoeverre het aanstellen van een hoogleraar bij de RUG met Confucius-middelen diens onafhankelijkheid aantast. De minister antwoordde in juni 2019 dat er geen reden tot zorg was.

Chinese RUG-studente startte petitie tegen Confucius Instituut

RUG-geschiedenisstudente Elyse (25) uit Hongkong denkt hier anders over en startte onlangs een petitie met als doel dat de RUG de samenwerking met het instituut stopt. ,,Ik ben in Hongkong geboren en ik weet hoe de CCP te werk gaat en hoe ze mensen controleert. De reden waarom ik deze petitie startte, is het risico van spionage. De invloed van de CCP is in het Westen een voortdurende punt van zorg, zoals Huawei en WeChat. En instellingen zijn door contract gebonden aan de Chinese wet, die op verzoek informatie moeten verstrekken aan de Chinese overheid. Daarom wil ik de Nederlanders vertellen dat deze zorg reëel is, en daarom hebben veel landen al actie ondernomen om CI te sluiten.’’

De Universiteit Leiden besloot op 31 augustus 2019 de overeenkomst met het Confuciusinstituut niet te verlengen, omdat de activiteiten van het instituut niet meer bij haar Chinastrategie zou aansluiten. Naast Groningen heeft Maastricht ook een instituut.

Eind oktober van hetzelfde jaar mocht de Chinese directeur van het Confuciusinstituut in Brussel, verbonden aan de Vrije Universiteit Brussel, niet meer in. De Belgische inlichtingendiensten beschouwen hem als een bedreiging. China telde bijna vijfhonderd instituten, verdeeld over ruim 130 landen. Zweden heeft inmiddels alle instituten gesloten en ook dertig Amerikaanse universiteiten stopten de samenwerking, omdat ze als vooruitgeschoven posten van de Chinese Communistische Partij worden gezien.

‘Confucius Instituut valt onder Chinese Communistische Partij’

Het instituut geeft taalcursussen en stimuleert de ontwikkeling van Chinees als vak op school om zo de verstandhouding met China te verbeteren. Ook promoot het festivals en tentoonstellingen die de Chinese cultuur tonen en het ondersteunt Nederlanders die vragen hebben over zakendoen in of met China. Het instituut valt onder het Office of Chinese Language Council International, een Chinees instituut zonder winstoogmerk. Volgens Elyse is dit maar schijn en valt het uiteindelijk onder de CCP.

Meijer: ,,De academische vrijheid is niet gewaarborgd. We hebben geen invloed op de inhoud, het studiemateriaal en de docenten.’’ De samenwerking werd eind 2020 voor nog eens vijf jaar verlengd. Meijer: ,,In maart bespreken we dit in de Universiteitsraad. Zo’n contract kun je altijd openbreken.’’

Confucius Instituut: ‘geen enkel bewijs’

Directeur Xuefei Cao van het Confucius Instituut benadrukt dat er geen enkel bewijs is. ,,Ik kan natuurlijk niks over andere instituten zeggen, die informatie heb ik nu eenmaal niet. Maar als je bijvoorbeeld naar het beleid van president Biden kijkt, dan zie je dat hij er ten opzichte van Confucius Instituten een andere kijk op nahoudt. In Europa zijn er 191 instituten. Er zijn nu slechts twaalf gesloten, dus de grote meerderheid is er blijkbaar dik tevreden over. Bovendien verschilt de constructie waarin deze instituten in elk land. Het instituut in Groningen is echt onafhankelijk. Ik krijg mijn salaris ook van de universiteit. Van de ongeveer vierduizend studenten die bij ons een cursus deden, hebben we geen enkele klacht ontvangen.’’

‘Ik verwacht niet dat het college van bestuur mij gerust kan stellen’

Hoogleraar Casper Albers van de Personeelsfractie twijfelt nog. ,,Er zijn geen concrete aanwijzingen dat China in Groningen haar invloed probeert uit te breiden. Maar toch zijn er zorgen. Als je ziet wat andere landen doen, dan is het wel heel naïef te denken dat hier niets plaatsvindt. Ik wil echter eerst het gesprek met het college van bestuur afwachten. Maar ik verwacht niet dat het mij gerust kan stellen. Er zijn zoveel signalen. Dan moeten we ons ook afvragen wat deze samenwerking ons qua wetenschappelijke kennis oplevert en is het dit risico waard?’’

Je kunt deze onderwerpen volgen
Groningen