Waar komt die frikadel vandaan?

Marco Agema (42) uit Groningen zou behalve zijn cafetaria annex grandtaria Friet van Piet het liefst de hele stad verduurzamen. Via de stichting Groningen3.0 helpt hij Stadjers een handje.

We gaan een nieuwe, duurzame tijd tegemoet en daar geniet ik ontzettend van. Alles zo goedkoop mogelijk maken en alleen naar winst kijken, niet naar de gevolgen. Daar draaide het om. Straks kunnen we ons misschien wat minder permitteren en geven we het geld bewuster uit aan waardevolle producten.

Een zetje geven

Ik zet me daar voor 100 procent voor in. Thuis, in m’n werk en nu ook met de stichting Groningen3.0. Daarmee probeer ik met gelijkgestemden de stad Groningen wijk voor wijk sneller te verduurzamen door bewoners een zetje te geven met praktijkvoorbeelden, persoonlijke ervaringen en tips. De een weet van alles van energie, de ander van transport, weer een ander van voedsel. Het hoeft niet alleen van de overheid te komen.

We hebben geen idee wat er om ons heen allemaal al gebeurt op het gebied van duurzaamheid. Maar als mensen inzien hoe de wereld verandert, doen ze mee. Dat is leuk hoor. Vorig jaar mocht ik op uitnodiging van het ministerie met mensen uit de samenleving en de zakenwereld naar de klimaattop in Parijs. Daar kwam ik ook mensen van Friesland Campina tegen. Als dat soort bedrijven het door krijgt, gaat het snel.

Een stap zetten

Wij kunnen als burgers ook een flinke stap zetten. Ik heb in mijn bedrijf bijvoorbeeld geen plastic patatbakjes meer. Wat dacht je als zulke projecten op scholen en grote sportverenigingen landen? 1000 plastic patatbakjes per week minder per voetbalclub! De introductie van gezond voedsel is gaande. Je kunt wachten op broodjes gezond en vleesloze producten in kantines.

De PvdA werd vorige week door sommigen nog weggezet als wereldvreemd, door het voorstel om vanaf 2025 alleen elektrische auto's toe te staan. Deze week nam een Kamermeerderheid de motie enigszins aangepast over. Geweldig!

Wat mij betreft mag de overheid niet-duurzame producten belasten om een reële prijs te realiseren. Zoals de accijns op tabak deels een vergoeding is voor de hoge maatschappelijke kosten van het roken. Op die manier kun je duurzaamheid versnellen, maar je moet nooit iets verbieden. Als iemand per se diesel wil rijden, moet ‘ie dat zelf weten.

Ik zit in allerlei clubjes waarin uren wordt gesproken over wat er moet veranderen. Heel leuk en belangrijk allemaal. Groningen3.0 wil vooral praktisch te werk gaan en duurzaamheid laten zien. Dat is heerlijk. Soms letterlijk. Bij ons thuis staan kannen water op het aanrecht. Die brengt mijn vrouw Silvia op smaak met citroen of komkommer. Lekker! Wij drinken geen limonade meer.

Combinatie cafetaria en duurzaamheid

Ik vertel graag over Friet van Piet, onlangs nog bij Youth Food Movement in Amsterdam. In Parijs kwamen allerlei mensen op me af. Je koppelt een cafetaria nou eenmaal niet meteen aan duurzaamheid. Ed Nijpels, tegenwoordig actief in de bouwsector en voor VNO-NCW, bleek mijn zaak geregeld als voorbeeld te noemen. Op de noordelijke klimaattop in Drachten deed Jan Peter Balkenende dat ook. Trots? Ja, maar daar doen we - mijn vrouw Silvia zit ook in de zaak - het niet voor.

We kiezen voor duurzaam omdat we dat belangrijk vinden. In alle opzichten. Waar komt die frikadel vandaan? Wat zit erin? Ik ben ervan overtuigd dat we door de enorme groei van de wereldbevolking minder vlees moeten eten. Jij en ik. We kunnen niet doorgaan met het kappen van bossen om steeds meer vee te laten grazen.

Dat snapt nog niet iedereen, maar wie het wel snapt kan bij ons een begin maken. We hebben kroketten met 9 procent draadjesvlees. De ‘oude’, met 25 procent vlees., zijn er ook nog. Die zullen op termijn verdwijnen, anders schiet het niet op met de transitie. Er bestaan uitstekende vegetarische hamburgers en braadworsten. Je smaakpapillen kun je tegenwoordig verwennen met spinazieburgers en insectenburgers.

Het gaat in het moderne bedrijfsleven niet meer puur om geld, maar om waarde. We verkopen geen twee frikadellen voor de laagste prijs, maar kwaliteit. Daar hangt een prijskaartje aan. Hoeveel waarde mensen aan voedsel hechten, weet ik niet. 4,50 euro voor een frikadel speciaal lijkt me nog wat te hoog gegrepen.

Als ik een nieuwe zaak moest beginnen, deed ik de ‘oude’ cafetaria dicht en beperkte ik het assortiment. Maar het is geen nieuwe zaak. Mijn ouders Piet en Rens begonnen 40 jaar geleden aan de Meeuwerderweg en ik heb daar een reputatie op te houden. Mijn broers René en Erik zijn een andere kant uit gegaan, ik nam het bedrijf in 2004 over.

Grandtaria

De grandtaria - cafetaria is een veel te beperkte naam - moet in 2019 duurzaam zijn. Daar ben ik in 2008 mee begonnen toen ik als jonge vader in de gaten kreeg wat we eigenlijk allemaal weggooien. Ik hoop dat mijn dochter later trots op me is vanwege deze keuze. Het voornemen staat sinds 2013 zwart op wit, anders lukt het niet. Ik voel me prettig bij de gedachte dat het goed is voor de wereld. Tegelijkertijd wapent dit ons tegen de concurrentie en heb ik er persoonlijk belang bij dat het werkt. Supermarkten, snelwegtentjes en nieuwe eetconcepten: overal is genoeg eten te krijgen.

Er komt ongelofelijk veel bij duurzaamheid kijken. Een van onze vijf frietsoorten is bijvoorbeeld de Groninger friet. Daar zit de schil nog aan. De aardappels komen van landbouwer Menko van Zwol uit Spijk. Goed voor onze identiteit en Van Zwol investeert de winst in de regio. Het geld blijft dus hier, dat is ook duurzaam. Ik probeer collega’s over te halen hetzelfde te doen. We halen de biologische friet binnenkort ook van dichterbij en zoeken leveranciers die op kilometers besparen door minder vaak langs te komen.

Meer dan led-lampjes en zonnepanelen

Bij duurzaamheid ben je er niet met led-lampjes en zonnepanelen. Het gaat om je gedrag. Veel schoonmaakmiddelen werken net zo goed met koud als met warm water, dus... Door papieren tasjes voor 10 cent te verkopen, bespaarden we vorig jaar al honderden tasjes per per week en kreeg zowel het Groninger Landschap als Natuurmonumenten 581 euro uit de pot. Dit jaar gaat de opbrengst naar Groningen3.0. Die zal niet zo hoog zijn. Nu de tasjesmaatregel landelijk is ingevoerd, zie je de vraag afnemen: het werkt.

Bij de verduurzaming hoort een verhaal dat we met plezier aan onze klanten moeten kunnen uitleggen. Dat vergt wat van je medewerkers. Die moeten in het team passen, gastvrijheid uitstralen en flink kunnen aanpakken. De service moet immers goed en snel zijn: we zitten wel in het fastfood. Twee medewerkers zijn er trouwens al 15 jaar, dat is lang voor een cafetaria. Ook het personeelsbeleid moet duurzaam zijn.

Toon reacties

Word wakker met het belangrijkste nieuws uit het Noorden met onze ochtend-nieuwsupdate.

Meer dan 22.249 nieuwsbriefabonnees

Je kunt je op elk moment weer uitschrijven

Lees hier ons privacy statement.