Nepnieuws, scheldpartijen en trollen. Willem Groeneveld, oprichter en hoofdredacteur van stadsblog Sikkom uit Groningen, strijdt op Facebook vrijwel elke dag tegen desinformatie. Waarom?

Ha Willem, sinds wanneer strijd je tegen desinformatie?

,,Lang. Sinds het moment dat ik op Facebook zit. Dat zal een jaar of twaalf geleden zijn. Door de stikstofcrisis, Black Lives Matter en vooral corona is de maatschappelijke onrust de afgelopen jaren behoorlijk toegenomen. En daarmee ook het aandeel van nepnieuws en trollen. Dat blijkt ook wel uit allerlei rapporten.”

Waarom doe je het?

,,Het klinkt heel idealistisch, maar ik maak me zorgen. Er ontstaat een steeds grotere groep die meent de waarheid in pacht te hebben. Ze demonstreren en claimen namens ‘het volk’ te spreken. Wat dat ook moge zijn. In sommige gevallen draait het uit op intimidatie en geweld, omdat ze ervan overtuigd zijn namens iedereen te spreken.”

Hoe komt dat, denk je?

,,Bubbels. Neem de Steungroep Boeren en Burgers van Jan Huzen op Facebook. Het is ooit opgezet als een steunpunt van burgers voor boeren. Maar het is in de loop der tijd een verzamelbak van complottheoriën geworden. De extreme kanten van het politieke spectrum - zowel links als rechts - vinden elkaar in zulke groepen. En corona heeft alles in een stroomversnelling gebracht.

Ik hoor van heel veel mensen dat ze er geen trek meer in hebben om op nieuwsberichten van media te reageren. De populairste reacties zijn vaak hatelijk. Als de meer genuanceerde mensen daarop reageren, krijgen ze bakken stront over zich heen. Daarom stoppen ze met reageren. Waardoor de groep die namens het volk zegt te spreken, weer het gevoel krijgt: ‘Zie je wel? Niemand spreekt ons tegen. We hebben gelijk.’”

Jij gaat er wel tegenin.

,,Iedere gek z’n gebrek. Ik laat ook weleens een discussie lopen, omdat ik toffere dingen te doen heb. Maar veel vaker denk ik: dit zijn de feiten, dit is onderzocht. En nu jij weer.”

Heeft het zin?

,,Ik weet ook wel dat het naïef is om te denken dat mensen ineens andere inzichten krijgen. Het klinkt nu ook bijna alsof ik een evangelie preek. Als er wederzijds begrip ontstaat voor iemands stadpunt, is dat al heel wat. Dat lukt soms. Dan zie je dat mensen ineens verder kijken dan hun eigen bubbel. Maar veel vaker wordt het een kansloze discussie. Op Facebook geldt het recht van de grootste mond. Daar pas ik voor.”

En dan zijn er nog de trollen.

,,Die probeer ik altijd bloot te leggen. Ze hebben vaak nepnamen en een vage profielfoto. Die blijkt in veel gevallen gewoon voor te komen in databases. Blijkt de profielfoto van Corry Steendam uit Steenwijk eigenlijk van een Amerikaans model te zijn. Trollen blazen vaak hoog van de toren over propaganda en nepnieuws, maar dat is dus precies wat zijzelf doen. Als je dat kunt aantonen, houden ze zich daarna vaak koest.”

Er gaan stemmen op om anoniem reageren onmogelijk te maken. Is dat een stap voorwaarts?

,,Lastige discussie. Als je anoniem iets aan de kaak wil stellen en goede redenen hebt om dat niet onder eigen naam te doen, moet dat mogelijk blijven. Maar anonimiteit moet geen vrijbrief zijn om de grootste drek te kunnen spuien.”

,,Bij de reacties op berichten van Sikkom zijn we strenger geworden. Zodra er gescholden wordt of we abjecte vergelijkingen met de Tweede Wereldoorlog zien, grijpen we in. Dat doen we ook omdat we van bezoekers hoorden dat ze weggejaagd werden. Onze doelgroep is de stad Groningen, maar dan kwam er weer een Rotterdammer voorbij die Hugo de Jonge met een nazi vergeleek. Opzouten.”

Hoe vaak ben je hier mee bezig?

,,Vrijwel elke dag.”

Wat vindt het thuisfront daarvan?

,,Het thuisfront vindt dat ik wel wat meer aandacht mag besteden aan het thuisfront. En daar heeft het thuisfront misschien wel gelijk in.”

Dit artikel werd al eens gepubliceerd op 8 mei 2021.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Groningen