Virologen en het kabinet maken zich zorgen om het oprukken van de Braziliaanse variant van het coronavirus P1. Ook in Nederland komt de mutant steeds vaker voor. In de zomer kan de variant nog verder muteren, waarschuwt UMCG-viroloog Alex Friedrich. Vijf vragen en antwoorden.

Wat is de Braziliaanse variant?

Er zijn twee veel voorkomende Braziliaanse varianten, waarvan de P1 de meeste zorgen baart onder experts en de wereldgezondheidsorganisatie WHO. De P1-variant is voor het eerst vastgesteld in het Amazonegebied rond de stad Manaus, waar al langere tijd veel besmettingen zijn. Mutaties ontstaan eerder als ergens veel mensen besmet zijn, dus als er veel virus rondwaart. De P1-variant is in Brazilië de meest voorkomende variant geworden.

Wat is het risico?

Het dodental in Brazilië is hoog. Dagelijks overlijden meer dan vierduizend Brazilianen aan corona. Dat lijkt deels te komen door die P1-variant. Volgens Braziliaanse onderzoekers is het overlijdensrisico onder dertigers, veertigers en vijftigers twee keer zo hoog en onder twintigers zelfs drie keer zo hoog vergeleken met andere coronavarianten.

Het is alleen nog de vraag of dat in het koudere klimaat zoals in Nederland ook zo zal zijn. En het is ook nog niet zeker of de P1-variant echt besmettelijker is dan de Britse variant, die het hier in Nederland nu helemaal heeft overgenomen van de ‘oudere’ varianten.

Op het zuidelijk halfrond begint het nu winter te worden, het jaargetijde waarin er altijd meer coronavirussen actief zijn. Dus kan de P1-variant gemakkelijker verder muteren in Brazilië. Dan zou er na onze zomer een nóg riskantere variant van deze P1 de wereld over kunnen gaan, vreest arts-microbioloog Alex Friedrich van het UMCG.

Wat is er anders aan de Braziliaanse variant?

De spikes, de stekels aan de buitenkant van het virus. Die zijn bij de P1-variant anders van vorm. Ze dringen daardoor gemakkelijker menselijke cellen in, dat is ook waarom deze virusvariant meer ziekmakend en dodelijker is. Het betekent waarschijnlijk ook dat het menselijke afweersysteem deze spikes minder goed herkent. Dat is mogelijk een van de redenen waarom de vaccins er minder goed tegen lijken te werken. Ook een eerdere besmetting met een ‘oudere’ coronavariant lijkt daardoor minder bescherming te bieden.

Hoe veel (Noord-)Nederlanders zijn besmet met deze variant?

Naar schatting loopt dat richting de 2 procent van het totaal aantal besmettingen. P1 komt niet meer alleen vanuit het buitenland Nederland in. Er vinden inmiddels ook besmettingen binnen Nederland plaats. Ruim een maand geleden waren hier nog maar enkele P1-besmettingen. Dat aantal is de afgelopen weken telkens verdubbeld. We weten het niet exact. Het RIVM en andere medische labs doen slechts steekproefsgewijs onderzoek naar welke virusvariant mensen bij zich dragen.

De P1-variant is het meest in het zuid- en midden-Nederland gevonden, maar in minder mate ook in Groningen. Omdat je er vanuit kunt gaan dat de onderzochte virussen slechts een klein deel van het totaal zijn, is de kans groot dat de P1-variant intussen ook in het Noorden onder de mensen is.

Gaat deze variant ook in (Noord-)Nederland overheersen?

Dat is nog onzeker. Op dit moment heeft de Britse variant het in Nederland geheel overgenomen van de ‘oudere’ varianten. ,,We weten nog niet of deze Braziliaanse variant de Britse variant kan verdringen’’, zegt UMCG-viroloog Bert Niesters. ,,Het is spannend’’, vindt hij. In ieder geval zou het al helpen als het totaal aantal besmettingen zou dalen. Hoe minder virussen er rondgaan, hoe kleiner de kans dat eentje daarvan de Braziliaanse is.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Groningen
Coronavirus