Woonblok met sociale huurwoningen in aanbouw in de Grunobuurt in Groningen.

Woningzoekers moeten soms 10 jaar wachten op een betaalbare huurwoning in Groningen. Markt voor sociale huur zit volledig op slot

Woonblok met sociale huurwoningen in aanbouw in de Grunobuurt in Groningen. Foto Peter Wassing

De woningmarkt kraakt in zijn voegen. Terwijl de huizenprijzen door het dak gaan, kan de wachttijd voor sociale huurwoningen oplopen tot tien jaar.

Richard (echte naam bekend bij de redactie) is naarstig op zoek naar een huis in Groningen. Hij woont nu in een studio, maar is op zijn 28ste weleens toe aan een appartement met een aparte slaapkamer. Al vijf jaar staat hij bij een woningbouwvereniging ingeschreven. ,,Ik zoek iets in het centrum of in het zuiden van de stad. Het liefst een sociale huurwoning, want in de vrije sector ben ik de helft van mijn salaris aan woonlasten kwijt.’’

Niet hoger dan plaats 5

Het wil niet echt vlotten. Hij heeft zich al voor diverse woningen aangemeld, maar kwam tot dusver niet hoger dan plaats 5 op de lijst. ,,Ik weet dat er binnenkort huurappartementen aan de Paterswoldseweg worden aangeboden. Daar heb ik mijn hoop op gevestigd.’’

Sociale huurwoningen in Groningen zijn gewild. Op de website woningnet.nl, waar woningzoekenden kunnen reageren op huizen, staat vermeld dat de wachttijd kan oplopen tot meer dan tien jaar voor een gezinswoning. ,,Dit soort lange wachttijden zijn onaanvaardbaar’’, oordeelt Sylvo Gaastra, perswoordvoerder van de Woonbond Noord-Oost.

Daadwerkelijke zoektijd is lager

Bij woningcorporatie Actium, dat in Drenthe en Friesland ongeveer 15.000 zelfstandige sociale woningen beheert, staan woningzoekenden gemiddeld ruim vier jaar ingeschreven. De daadwerkelijke zoektijd naar een woning is één jaar, zegt woordvoerder Nadine van der Horn. ,,De meeste vraag is er naar huurwoningen voor een- en tweepersoonshuishoudens met een huurprijs die recht geeft op huurtoeslag.’’

Dat mensen in de steden lang moeten wachten op een sociale huurwoning wordt simpelweg veroorzaakt door een tekort aan dergelijke huizen. Peter Boelhouwer, hoogleraar woningmarkt aan de TU Delft, schat dat er 315.000 te weinig zijn in Nederland. Volgens hem is de groei van de bevolking jarenlang onderschat. Er komen meer internationale studenten en arbeidsmigranten naar ons land. Verder worden de huishoudens alsmaar kleiner. Het aantal alleenstaanden groeit hard, onder meer door scheidingen en vergrijzing. Die wakkeren de vraag naar woningen aan.

Achterblijvende nieuwbouwproductie

Er is dus niet alleen een tekort aan koophuizen, maar ook aan huurwoningen. Volgens Aedes, de koepelorganisatie van woningcorporaties die gezamenlijk 2,5 miljoen huurwoningen beheren (een derde van de Nederlandse woningvoorraad), loopt het tekort zelfs nog op door achterblijvende nieuwbouwproductie.

Vraag je Gaastra naar hoe het gaat met de sociale huursector, dan kan hij kort zijn: ,,Niet goed.’’ Het heeft volgens hem alles te maken met de afgenomen betaalbaarheid van sociale huurwoningen. ,,Sinds een jaar of tien zijn de huren jaarlijks met meer dan de inflatie gestegen. Mensen zouden volgens berekening van het Nibud (Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting, red.) hoogstens 30 procent van hun inkomen kwijt moeten zijn aan woonlasten. Tegenwoordig betalen sommigen tot wel 50 procent. Dat is veel te veel.’’

Misstanden in de sector

Het rijk heeft de corporaties - na de nodige misstanden in de sector - in 2015 aan banden gelegd. Ze kregen de opdracht alleen nog woningen te verhuren aan de laagste inkomensgroep, mensen die maximaal 33.000 euro bruto per jaar verdienen. Wie een hoger salaris krijgt, moet een huis kopen of huren in de vrije sector boven de liberalisatiegrens van 737 euro per maand.

Tegelijk kregen de corporaties een zogeheten ‘verhuurdersheffing’ opgelegd. Ze moeten een deel van hun inkomsten jaarlijks afstaan. Het komt volgens Gaastra neer op gemiddeld drie maanden huur per woning. De Woonbond maakt er bij de volgende verkiezingen een speerpunt van om de verhuurdersheffing van tafel te krijgen.

Verduurzaming

Woningcorporatie Actium is jaarlijks 10 miljoen euro kwijt aan de verhuurdersheffing, zegt directeur Monique Boeijen. “Nu de bouwkosten toenemen en verduurzaming enorme investeringen van ons vraagt, teren we in. Zeker op langere termijn kunnen wij, en alle corporaties in Nederland, dat niet dragen. Als we van die ‘huurdersbelasting’ af zijn, kunnen we weer voldoende investeren in goede, betaalbare en duurzame woningen.”

De sociale huursector zit klem. Er is weinig doorstroming. Veel sociale huurders, zoals ouderen van wie de kinderen de deur uit zijn, zijn niet geneigd kleiner te gaan wonen. Ook worden sociale woningen bezet door mensen die best een huis in de vrije sector kunnen betalen. Dat zijn ‘scheefwoners’. In het Westen loopt dat percentage volgens Gaastra op tot 20 procent, in het Noorden bedraagt het minder dan 5 procent.

‘Erg gehorig’

Richard heeft toevallig deze week gehoord dat hij eindelijk op nummer 1 staat voor een huis in Groningen. Voor deze woning stond hij eerst op plaats tien, dus er zijn negen afgevallen. ,,Dat laatste voorspelt niet veel goeds. Er stond ook bij dat het erg gehorig was, maar ik ga toch maar even kijken. Je weet het nooit.’’

menu