Wat is het mooiste plekje van Drenthe en Groningen? Hoogleraar Agnes van den Berg van de RUG legt uit waarom iedereen zo verknocht is aan natuur

Hoogleraar Agnes van den Berg van de Rijksuniversiteit Groningen. Foto: Archief DVHN / Corné Sparidaens

Lezers van DVHN kunnen deze week stemmen op hun favoriete plekje van Drenthe en Groningen. Wat maakt nu dat we van een plek houden? Dat vertelt Agnes van den Berg, hoogleraar natuurbeleving aan de Rijksuniversiteit Groningen.

Natuur gaat boven stad. Dat staat voor ‘plekjesprofessor’ Agnes van den Berg als een paal boven water. Ze is hoogleraar natuurbeleving aan de Rijksuniversiteit Groningen en onderzoekt de relatie mens en natuur.

Van den Berg zegt erg nieuwsgierig te zijn naar wat lezers van Dagblad van het Noorden als hun mooiste plek aanwijzen. ,,Je kunt mensen landschapstypen voorhouden en laten kiezen, maar Groningers en Drenten spontaan plekken laten aanwijzen is ook leuk.’’

loading

Verbondenheid met een plek speelt een grote rol

Van den Berg voorspelt dat acht van de tien plekken groen zijn en dat lezers zich zullen laten leiden door hun verbondenheid met de plek. Wat blijkt te kloppen.

,,Mensen kiezen plekken waarvan zij denken dat zij daar hoogstpersoonlijk mee zijn verbonden, alsof zij het alleenrecht hebben op die plek. In werkelijkheid is beleving van een landschap veel algemener dan wij vaak denken.’’

loading

Een primitieve voorkeur voor natuur

Voor Van den Berg is onze beleving van natuur anno 2020 diep verbonden met de tijd dat wij als jagers/verzamelaars ons kostje bij elkaar scharrelden. ,,Van daaruit, vanuit de evolutie, heeft een mens een primitieve voorkeur voor een natuurlijke omgeving die voorziet in onze basisbehoeften om te overleven.’’

,,Halfopen plekken, zoals een bosrand met uitzicht over een open veld, staan voor veiligheid en verkennen; je kunt er dingen ontdekken zonder zelf meteen te worden gezien’’, redeneert Van den Berg.

,,Halfopen plekken hebben daarom vaak de voorkeur boven hele weidse of juist hele besloten plekken. In weidse omgevingen kun je wel ontdekken, maar heb je weinig beschutting en veiligheid. Besloten ruimtes bieden wel beschutting maar weinig mogelijkheden om de omgeving af te speuren naar voedsel en andere overlevingsbronnen.’’

loading

Ruimtelijkheid, variatie en mysterie

Van den Berg noemt nog enkele algemeen geldende principes voor een als plezierig ervaren plek, zoals ruimtelijkheid, variatie, mysterie. ,,Een slingerende beek of reliëf in een landschap stimuleert nieuwsgierigheid en nodigt uit om te onderzoeken. Wat gaat daar achter die bocht of heuvel schuil?’’

De moderne mens geeft de voorkeur aan een wat wilder, spontaan ontwikkeld landschap waar de natuur haar eigen gang mag gaan. Maar het moet ook weer niet al te wild ,,Dat kan dan weer als bedreigend worden ervaren.’’

,,De afwezigheid van mensen wordt in natuurbeleving ook vaak als pluspunt genoemd; mensen bezoeken hun favoriete plek graag alleen, of met een vriend. Het zijn wel vaak dezelfde plekken die worden bezocht, want de mens is ook een gewoontedier. Routine wordt als veilig ervaren.’’

menu