Inwoners Groningen na acht jaar eindelijk veilig achter de dijken: Waterschap Noorderzijlvest voltooit megaklus

Woltersum, 7 januari 2012. Het leger legt zandzakken bij de kade van het Eemskanaal. Foto archief Jan Zeeman

De bijna-waterramp aan het Eemskanaal bij Woltersum in 2012 en de aardbeving bij Huizinge later dat jaar brachten de aanpak van kades en dijken in Groningen in een versnelling.

In januari 2012 kropen de bewoners van Woltersum door het oog van de naald. Na dagenlange slagregens en een ongunstige wind waardoor geen water op zee kon worden gespuid, was de dijk langs het Eemskanaal volledig verzadigd. Zo hier en daar liepen er al stroompjes water onder het talud door. De Veiligheidsregio, die bang was dat de kade het zou begeven, besloot tot de evacuatie van de achthonderd bewoners.

Maar het was niet alleen die ingrijpende gebeurtenis die de aanpak van de zogeheten regionale waterkeringen van Noorderzijlvest bespoedigde, zegt Eisse Luitjens van het dagelijks bestuur van het waterschap. Het was ook de klap van Huizinge, de zware aardbeving in augustus 2012 waardoor het besef in Groningen door drong dat er iets moest gebeuren aan de veiligheid van bewoners en gebouwen. ,,Die aardbeving versnelde het proces. We zeiden: we moeten er nu mee aan de slag.’’

loading

Kletsnatte jaren

Toch speelde er voor die tijd ook al iets, weet Luitjens. De discussie over de waterveiligheid kreeg een flinke slinger door de kletsnatte jaren 1995 en 1998, toen grote overlast dreigde. ,,In dat laatste jaar stond het water tot aan de ramen van het Groninger Museum. Hoe voorkom je dat mensen natte voeten krijgen, was toen de vraag. In die periode zijn de normen van de regionale waterkeringen flink aangescherpt.’’

Na het hoogwater van 2012 kwam er een plan voor het versterken van de Eemskanaalkade. ,,We hebben de zaak eerst bij Woltersum opgepakt. Na 2014 kwamen de resultaten van de toetsing van de waterkeringen. Toen zijn we verdergegaan met de rest van het Eemskanaal. Vervolgens de stad Groningen, het Lauwersmeer en de overige knelpunten in de provincie’’, zegt projectmanager Bert Jan Pol van Noorderzijlvest.

Partners

Het Eemskanaal werd opgedeeld in vijf trajecten, die werden aangepakt in overleg met verschillende partners, zoals Rijkswaterstaat, de provincie en de gemeente Groningen. Maar ook de buren van waterschap Hunze en Aa’s, bewoners van Woltersum en Garmerwolde en particuliere grondeigenaren waren betrokken bij de operatie.

Er kwam onder meer 15 kilometer aan nieuwe, stalen damwand, met planken die qua diepte varieerden van 7 tot 18 meter. Kades werden verhoogd en verbreed, voor een deel met 160.000 kuub gedroogde baggerspecie uit het Damsterdiep. Ook werden over een lengte van 1,5 kilometer stabiliteitsschermen aangelegd.

loading

Vervolgens was de stad aan de beurt. Ook daar werden kades versterkt en verhoogd, onder meer langs het Reitdiep en het Noord-Willemskanaal. Maar ook midden in de bebouwing. ,,Op het Schuitendiep is de as van de weg verhoogd. En bij de Westerhaven hebben we de kade hoger gemaakt. Daar zie je nu niets meer van, je hebt geen idee dat het ooit is aangepakt’’, zegt Pol tevreden.

Afgekeurd

In het Lauwersmeer is bijna 33 kilometer aan dijken en kades onder handen genomen. Pol: ,,Alle dijken waren er afgekeurd. Ze waren allemaal te laag. Net als de Strandweg, even voorbij de kazerne. Die is nu ook anderhalve meter hoger. Als je daar over heen rijdt, heb je een prachtig uitzicht over het Lauwersmeer.’’

Het slotstuk van de megaoperatie was de aanpak van zo’n 30 kilometer aan regionale keringen op 55 plekken in zes gemeenten her en der in Groningen.

Acht jaar later zit de klus er vrijwel op. 110 kilometer aan kades en dijken is versterkt, waarvoor zo’n 85 miljoen euro nodig was. Een deel van dat geld is afkomstig van de NAM. Alle versterkte waterkeringen kunnen weer vijftig jaar vooruit, beloven Luitjens en Pol.

Monsterklus

Het tweetal kijkt tevreden terug op de monsterklus. ,,We hebben het gefikst, we hebben doorgezet. Maar zonder de goede samenwerking met al die partners, de aannemers en de omgeving was dat nooit gelukt’’, verzekert de eerste.

Niet dat het altijd van een leien dakje liep. ,,In het begin was het moeilijk om de boel aan de gang te krijgen en niet te lang in het rekenen te blijven steken’’, aldus Luitjens.

Ook de onderhandelingen met de NAM waren lastig en tijdrovend, zegt Pol. ,,Het was een moeizaam proces. De NAM realiseerde zich dat veel van de belangrijke gaswinningslocaties in de omgeving van het Eemskanaal lagen. Als de kade het zou begeven, hadden ze een groot probleem. De NAM voelde de urgentie dus ook wel. Gelukkig zijn we hier samen uitgekomen.’’

Veiliger

Groningen is nu veiliger, maar dat betekent niet dat de medewerkers van Noorderzijlvest met de handen over elkaar zitten. Nieuwe klussen hebben zich aangediend. Zo wordt er gewerkt aan een gloednieuwe waterberging langs de A7, terwijl er ook een klus op de rol staat bij Zoutkamp.

Pol wijst ook op het Eemskanaal. ,,Dat is een opgelegd kanaal. Het is kwetsbaar. We zijn nooit klaar met die dijk. Tot in lengte van dagen zullen we als waterbeheerders met het Eemskanaal bezig blijven’’, voorspelt hij. Dat geldt trouwens voor een groot deel van Nederland. ,,We leven nu eenmaal in een delta. Om die in stand te houden, moeten waterschappen altijd aan de bak.’’

menu