Eefke Meijer begint een nieuwe basisschool in Groningen.

Eefke Meijer begint een nieuwe school in Groningen. Waar ze de stoelen het liefst weg zou halen

Eefke Meijer begint een nieuwe basisschool in Groningen. Foto: Corné Sparidaens

Een nieuwe school beginnen, ga er maar aan staan. Eefke Meijer uit Groningen flikte het. Na de zomer opent basisschool De Pol. ,,Het gaat om zorg dragen voor jezelf, de ander en de omgeving. En ondertussen leren ze rekenen, taal en de rest.’’

Kleurplaten zijn er niet, het liefst zou ze ook de stoelen verwijderen. ,,Dat eeuwige zitten altijd op school’’, verzucht Eefke Meijer. Wat er op ‘haar’ school wél is? ,,Warm eten!’’, zegt ze. ,,En buitenspelen!’’

Ze hoort de scepsis en de vooroordelen al aankomen. ,,Moet het weer anders?’’; ,,Er zijn toch scholen genoeg’’; ,,Wij zijn toch ook groot geworden?’’ Ze kan die reacties dromen, ze kent ze vanaf het moment dat ze tabak had van de kinderopvang voor haar zonen en besloot zélf een plek te creëren waar ook baby’s en peuters terecht konden.

Dat werd Het Eiland van Groningen, een plek om te leren, spelen en werken voor zowel kinderen als volwassenen. Nadrukkelijk noemt ze de opvang géén crèche, want ze houdt niet van gescheiden werelden. Het Eiland bestaat inmiddels zeven jaar en biedt onderdak aan vijftig kinderen per dag.

Haar basisschool noemt ze een logisch gevolg van Het Eiland waar zij en haar team zo veel expertise hebben opgedaan. Zonde om die kleintjes na vier jaar uit te zwaaien en kwijt te raken.

De kok van Het Eiland verwoordde het zo: ,,Ze hebben bij ons alle groentes leren eten, ze hebben diezelfde groentes helpen snijden. Binnen een paar maanden nadat ze bij ons weg zijn, is dat hele groente eten teniet gedaan.’’

Meijer verzamelde werknemers van Het Eiland en mensen uit het onderwijs om zich heen. Wat nou als we zélf een school beginnen, opperde ze en nu – een paar jaar later – is het zo ver. In augustus opent basisschool De Pol.

loading

Wat is er mis met de huidige basisscholen?

,,De routine en het systeem zitten de wensen van kinderen, ouders en docenten in de weg. Daardoor leert een kind veel minder dan het kan. Het is lastig om leerprocessen binnen een bestaande school om te buigen. Wij beginnen vers met De Pol, dat is gemakkelijker. En we zijn goed geïnformeerd. We weten al zo ontzettend veel.’’

Maar concreet: wat mis je op de gangbare scholen?

,,Dat het kind van nature belangstelling heeft voor bijna alles. Dat het kind zelf steeds meer medeverantwoordelijkheid leert dragen voor zijn leerproces. Dat het mag experimenteren en dat dat mis mag gaan. Dat succes niet het enige is dat telt. Dat de docenten de status krijgen die ze verdienen: van makers van uniek onderwijs. Dat kinderen wegwijs in de wereld worden gemaakt.’’

Het kind zelf verantwoordelijk, dat klinkt zoals de mislukte Iederwijs-scholen waar kinderen zelf bepaalden wat ze wilden leerden.

,,Nee, zeker niet, want een kind weet niet waar het om moet vragen, een kind moet aanbod krijgen en heeft heldere en duidelijke kaders nodig. Wat ik bedoel is dat er een klik moet zijn tussen leerstof en kind. Het is je taak als onderwijzer om die klik te creëren.’’


Zelf zat Meijer op de vrije school in Zeist, waar ze opgroeide als oudste in een gezin van vier kinderen. Vader was leerkracht op de vrije school, moeder maatschappelijk werker.

Op haar veertiende verbleef ze een half jaar in Ierland. ,,In een commune, als een soort uitwisseling. Het was een Camphill-gemeenschap waar gezinnen onderdak en werk bieden aan gehandicapten. Prachtig. Op Texel zit het ook.’’

Terugblikkend noemt ze het een leerzame ‘cultuurclash’ die haar een andere kijk op samenleven gunde en die haar aanspoorde verder te kijken. Zo was ze au pair in Spanje en runde ze samen met een vriendin een hotel in Griekenland.

Daarna wilde Meijer journalist worden en vertrok naar Groningen waar journalistiek deel uitmaakte van de studie Nederlands aan de RUG.

Ze herinnert zich een van de eerste colleges waarin ze de hoogleraar maar vragen blééf stellen. Gretig gaf hij antwoorden. Totdat de student naast Meijer z’n vinger opstak en vroeg: ,,Moeten we dit voor het tentamen leren?’’

Mooi, dacht Meijer, nu gaan we het krijgen. Maar de hoogleraar verontschuldigde zich voor zijn overbodige uiteenzettingen.

Ze snapte niks van dat gebrek aan motivatie. Nog steeds niet. Ze stapte over van Nederlands naar filosofie, studeerde zes jaar en zette daarna haar eigen bedrijf Blixum op waarin het draaide om beter leren samenwerken. En ze las onophoudelijk. ,,De wereld heeft toch behoefte aan mensen die zich dingen afvragen? Die initiatieven nemen? Waarom wordt dat afgeleerd?’’


Hoe hou je die vanzelfsprekende motivatie van kinderen vast?

,,Ze zijn van nature initiatiefrijk, begeesterd, verantwoordelijk en vlijtig. Dat is een enorme potentie die we in tact moeten laten. Als we kinderen helpen die eigenschappen te ontplooien, dan gaan ze floreren. Of je het nou wilt of niet, we zijn lerende wezens, we leren hoe dan ook. Laten we er dan lol in hebben.’’

Hoe ziet dat er concreet uit?

,,Kinderen van alle leeftijden zitten bij elkaar in een grote groep, daar binnen zitten kleine klasjes. De oudsten gaan differentiaalvergelijkingen maken, de jongsten leren hun jas zelf aantrekken. Samen doen ze projecten die kunnen variëren van een taart bakken tot een toneelstuk opvoeren. Ze zijn op een moment de oudste en op een moment de jongste, ze blijven niet vastzitten in altijd dezelfde rol.’’

Waar lijkt De Pol op?

,,Die heeft kenmerken van het Montessori-onderwijs waarbij we gebruik maken van de inzichten van de pedagogische stroming Reggio Emilia, die ervan uitgaat dat het kind zichzelf spelenderwijs ontwikkelt, ook door veel buiten te zijn, te bewegen en door stimulerende docenten. Ook leunen we zwaar op filosoof en pedagoog John Dewey.’’

Die was ervan overtuigd dat een school een samenleving in het klein is.

,,Ja, een school is dé plek om dingen te leren waar kinderen hun leven lang baat bij hebben. Ik doel dan op zorg dragen voor jezelf, de ander en de omgeving. En ondertussen leren ze rekenen en taal. Maar dat zorg dragen is zo veel belangrijker.’’

Kun je uitleggen waarom?

,,De tendens is vaak dat iets wat al lang bestaat zo moet blijven. Bejaarden bij bejaarden, scholieren bij scholieren, peuters bij peuters, werkenden bij werkenden. Die afgesloten werelden zijn helemaal niet goed, vind ik. Veel ouderen voelen zich alleen en depressief, pubers zijn verveeld, baby’s hulpeloos, studenten lui en werkenden zijn blij als er weer een dag voorbij is. Terwijl het anders kan als we samenwerken en in verbinding staan met elkaar. We moeten leren onze verantwoordelijkheid te nemen om zelf van nut te zijn, een bijdrage te leveren aan de maatschappij. We hebben het allemaal in ons om een mooie dag te maken, om iets toe te voegen, in plaats van blij te zijn dat we een werkdag afvinken.’’


Ze was 35 jaar en single toen ze ontdekte dat ze zwanger was. Van een tweeling. Ze wist weinig van baby’s, ze was niet van plan geweest moeder te worden.

Hoogzwanger ging ze op zoek naar een kinderopvang, maar gemakkelijk vond ze het niet. ,,Ik miste kennis, verantwoordelijkheid, bevlogenheid – precies die dingen die ons mensen in staat stellen om samen alles voor elkaar te krijgen. Ik wil geen televisie, geen speentjes. Dat zijn zoethoudertjes om het leven draaglijk te maken. Het leven kan zo veel mooier zijn dan draaglijk.’’

Ze zegt: ,,Ik las in die tijd een artikel dat de kwaliteit van de Nederlandse kinderopvang al 17 jaar gedaald was. Ik kon dat niet geloven. Dus zo’n lage status heeft de zorg voor kinderen, terwijl de eerste duizend dagen van een kinderleven cruciaal zijn.’’

Ze verdiepte zich verder in de wereld van de kinderopvang, ze keek met enige jaloezie naar Zweden. ,,Maar daar staat de kinderopvang helemaal los van de oudere kinderen, de werkenden en de bejaarden. Ik wil al die werelden combineren.’’

Ze ontmoette verloskundige Joyce Schouten – haar compagnon op Het Eiland –, ze bespraken hoe fijn het zou zijn om de wereld van zwangerschap en jonge kinderen in te bedden in de samenleving. Ze bedachten het Eiland van Groningen, een plek waar kinderen zich omgeven zouden weten door mensen met kennis en praktijkervaring. ,,Ik kende een jongen die niet op een crèche wilde werken, maar die wél elke dag wilde koken, ook voor de kleintjes.’’

Toen haar zoons 5 jaar waren, opende Het Eiland zijn deuren. Met een handjevol kinderen en een enthousiaste crew bestaande uit uiteenlopende mensen: van Neerlandica tot diëtiste, van muzikant tot yogadocent. ,,We begonnen klein om onze cultuur gelijkmatig te kunnen uitbreiden.’’

Zoals er op De Pol geen kleurplaten zijn, zo is er op Het Eiland geen ranja. De kleintjes mogen er vallen. Huilen. Lang huilen. Ze krijgen geen speen, geen zoethoudertjes. Er is geen tv. ,,De lessen dienden zich aan. Ik geloof dat we een plek hebben gemaakt die de dag moeite waard maakt.’’


Ik heb wel eens gehoord dat ouders niet kozen voor Het Eiland omdat ze het te onaangeharkt, te rommelig vonden.

,,Dat hebben ze goed gezien. Het is nooit af, er is altijd ruimte voor verbetering. We hebben geen voor en achter de coulissen. Het Eiland is een proces, zoals het leven altijd improviseren is.’’

Wat ga je doen als De Pol staat?

,,Een middelbare school oprichten. En daarna een bejaardenhuis.’’

Dan kijkt ze op haar horloge. Ze schrikt, het is tien voor drie. Ze rent naar het busje en haast zich naar de Groninger School Vereniging en de Haydnschool om kinderen op te halen die op de naschoolse opvang van Het Eiland zitten.

Een dag later, als de fotograaf is geweest, belt ze. ,,Die fotograaf zette alleen mij op de foto. Maar het gaat niet om mij. Het Eiland functioneert alleen door samen te werken, de school die we beginnen ook. Die heeft alleen zin als we vertrouwen in elkaar hebben. Dan kun je van alles voor elkaar krijgen.’’

menu