Behalve de anderhalve meter afstand en het handenwassen zijn we in één klap van alle coronaregels af. Dat wil zeggen: pas vanaf 26 juni. Maar we moeten niet raar opkijken als de klad er eerder inkomt, zegt sociaal psycholoog Arie Dijkstra.

‘Een beetje ambigu’, noemt Dijkstra de persconferentie van vrijdagavond, waarin demissionair premier Mark Rutte het einde van bijna alle lockdownmaatregelen aankondigde. Kroegen hoeven niet meer vroeg dicht, theaters en bioscopen mogen los, evenementen kunnen doorgaan en werken mag weer op kantoor. Zelfs het mondkapje kan (bijna overal) af. Al die versoepelingen gaan op zaterdag 26 juni in.

Ben je bang voor gedonder of houd je rekening met kwetsbaren?

,,Waarom pas die 26e, vraag je je af? Kennelijk komt dat beter uit in de modellen waarmee het OMT rekent in de tijd’’, zegt Dijkstra. ,,Eigenlijk zijn we dan nu nog niet veilig genoeg om de regels los te laten, en op 26 juni naar verwachting wel. Maar dat was de belangrijkste boodschap niet. Wat blijft hangen is: het gaat goed en we krijgen versoepelingen.’’

Dijkstra is hoogleraar aan de Rijksuniversiteit Groningen, waar hij veel onderzoek doet naar gedragsverandering en - beïnvloeding. ,,Mensen verschillen in hun motivatie om zich aan de regels te houden’’, weet hij. ,,Je kunt het bijvoorbeeld doen omdat je bang bent voor gedonder, omdat je rekening wilt houden met kwetsbaren of omdat je je zelf door corona bedreigd voelt.’’

‘Steeds meer stoppen met de regels’

Sommige mensen blijven zich nog gewoon een volle week keurig gedragen, verwacht Dijkstra. ,,Maar nu de urgentie zo afneemt, zullen steeds meer er toch mee stoppen.’’

Nu al komen mensen bij elkaar om in het café naar EK-voetbalwedstrijden te kijken - terwijl ook dat officieel pas over een week mag. Winkelend publiek neemt het minder nauw met de mondkapjesplicht, terrasbezoekers zitten op elkaar gepakt en vrienden omhelzen elkaar ter begroeting.

Besmettingscijfers dalen, tempo in het vaccineren

,,Het is ook niet zo gek dat dat gebeurt’’, vindt Dijkstra. ,,Met de cijfers gaat het inderdaad goed. Waarom zou je dan je gedrag nog aanpassen?’’

Landelijk kwamen er gister 713 nieuwe coronabesmettingen bij, 332 minder dan het gemiddelde over de afgelopen zeven dagen. Ook in Groningen (16 besmettingen) en Drenthe (9 besmettingen) daalt het aantal nieuwe gevallen al weken. Daarbij zit het tempo intussen goed in het vaccineren.

Toch: wie zich niet aan de afstandsregels houdt, blijft kans lopen dat zij of hij het virus oppikt en doorgeeft.

‘Er zijn voorkombare doden gevallen’

,,Die kans is nu weliswaar heel klein, maar hij is er nog steeds’’, zegt Dijkstra. ,,Een paar weken geleden zei Rutte: ‘We gaan nu een gecalculeerd risico nemen’. Hij bedoelde eigenlijk: we geven meer vrijheden, wetend dat er dan doden vallen die we hadden kunnen voorkomen. Er zijn sindsdien werkelijk een paar honderd mensen overleden die anders nog hadden geleefd.’’

Dus zijn er ook mensen, zegt Dijkstra, met boter op hun hoofd. ,,Maar dat hoort eigenlijk bij het leven. Als ik in een auto stap, neem ik ook een risico dat ik een ongeluk veroorzaak.’’

Je kunt deze onderwerpen volgen
Groningen