De roots van wereldster Bruce Springsteen liggen hoogstwaarschijnlijk aan het Martinikerkhof van Groningen in de 17e eeuw. Dat staat in het deze maand uitgebrachte boek ‘Springsteen in Nederland’ van Muriël Kleisterlee en Jos Westenberg, die voor hun onderzoek Johan Waterborg van de Groninger Archieven inschakelden.

Springsteen-fan Muriël Kleisterlee (47) zag The Boss voor het eerst optreden als 15-jarig meisje in de Rotterdamse Kuip. ,,Daar is het allemaal begonnen.” Sinds 2000 runt zij het Nederlandstalige Bruce Springsteen internetmagazine Be True met haar man en mede-fan Jos Westenberg, met zo’n 3100 geregistreerde lezers. Het blijft niet bij digitaal werk: beiden brachten in eigen beheer al twee gedrukte boeken uit, die zich specifiek op een concertreeks van The Boss richtten.

Hun nieuwe boek ‘Springsteen in Nederland’, vat een periode van 45 jaar samen. Een trip down memory lane met foto’s, artikelen uit de media en van fans, persoonlijke ontmoetingen, concertherinneringen en setlijsten, maar ook statistieken over Springsteens succes in ons land.

Springsteens Nederlandse zegetocht begint in november 1975 in het RAI Congrescentrum in Amsterdam. Daar geeft hij voor 1400 bezoekers zijn eerste concert op Nederlandse bodem. Zes jaar later volgt tweemaal Ahoy’ en daarna gaat de opmars van Springsteen in Nederland in rap tempo door. Vanaf 1985 geeft hij met zijn E Street Band 22 uitverkochte concerten in stadions en zalen, waaronder twee optredens op Pinkpop en in 2016 eentje voor bijna 70.000 fans op het Haagse Malieveld.

‘Jan Smeets van Pinkpop spraken we vlak nadat hij corona had gehad’

Kleisterlee: ,,Het idee voor dit boek lag al langer op tafel, nadat we fotograaf Rob Verhorst hadden ingeschakeld voor ons vorige boek Magic Nights uit 2009. Vervolgens ontdekten we dat hij een archief vol oude foto’s van Springsteen had, onder meer uit 1981. ”

Vorig jaar kwamen de plannen in een stroomversnelling. ,,Kort nadat we waren begonnen brak corona uit en hadden we ineens genoeg tijd om het boek te maken. We realiseerden ons ineens dat sommige fotografen en schrijvers van artikelen die we om hun medewerking wilden vragen al op leeftijd zijn. Zoals Jan Smeets van Pinkpop. Hem spraken we net nadat hij corona had gehad. Wij durfden gewoon niet langer met dit boek te wachten. Met mensen die nog leven kan je makkelijker deals sluiten over de auteursrechten.”

loading

Zo werden collecties van bekende popfotografen als Verhorst, René van Diemen en Laurens van Houten gecombineerd met artikelen uit onder meer OOR , Nieuwe Revu en het eigen Be True . ,,We wilden zoveel mogelijk linkjes met Nederland uitwerken. Ook andere schrijvers vragen om bijdragen in te leveren. Aanvankelijk hadden we 200 pagina’s in gedachten, maar dat groeide uit tot ruim 300.”

De Utrechtse auteurs geven niet alleen een terugblik op de concerten en het wel en wee van The Boss in ons land in de afgelopen 45 jaar, maar doken ook in de Nederlandse afkomst van de bijna 72-jarige wereldberoemde Amerikaanse popster. Dat onderzoek leidde naar Groningen, maar riep tegelijkertijd vraagtekens op.

Groninger archieven

Wat al bekend was over Springsteens Nederlandse afkomst is de vermelding van Geesje Jans van Groeningen (1618) en Casper Josephs (1614) als verre voorouders van Bruce Springsteen.

Jans van Groeningen arriveerde in 1652 met haar drie kinderen in Amerika na een in Nederland begonnen reis. Haar man is dan inmiddels overleden, maar Geesjes oudste zoon Joost Casperse heeft volgens de Springsteen-stamboom een directe lijn heeft met de in 1949 in New Jersey geboren Bruce Springsteen. De zoon van Joost, de in 1664 geboren Caspar, is de eerste in de lijn Springsteen die in Amerika ter wereld komt.

De concrete link met Groningen – op basis van de toevoeging ‘Van Groeningen’ bij Geesjes naam – kwam in beeld, toen Kleisterlee en haar medeauteurs Johan Waterborg inschakelden. De bibliothecaris van de Groninger Archieven ontdekte in doopregisters en kerkelijke lidmatenlijsten van de Nederlands-hervormde kerk de namen van Johannes en Melcher, geboren in respectievelijk 1642 en 1646 aan het Martinikerkhof in Groningen. Zonen van ‘vader Casper Josephs’ en ‘moeder Geesjen’.

‘Doris Day niet, Springsteen wel’

Waterborg was naar eigen zeggen verrast over de link van Springsteen met Groningen toen de auteurs hem belden. ,,Het was de eerste keer dat ik onderzoek deed naar Springsteens Groninger afkomst. Toen Doris Day twee jaar geleden overleed, werd ontdekt dat zij uit Groningen kwam, maar dat bleek achteraf toch niet te kloppen.

Kijk, met Bruce z’n Nederlandse roots zit het sowieso wel snor, maar bij de link met Groningen voelde ik gelijk dat het niet zou gaan om een broodjeaapverhaal. Toen ik de namen van Johannes en Melcher in relatie tot Casper Josephs en Geesje ontdekte, dacht ik: dit is inderdaad heel aannemelijk.”

loading

Toch ontbreekt de naam Springsteen in de rechterlijke archieven, het burgerboek en de kerkelijke lidmatenlijsten van Groningen. Wel is de toevoeging ‘Van Groeningen’ bij Geesjes naam volgens Waterborg een belangrijke link. Hij ontdekte die vermelding in een marriage book uit New York. Daaruit blijkt dat Geesje Jans van Groeningen in september 1652 is hertrouwd en in het document wordt genoemd als weduwe van Caspar Springsteÿn. ,,Maar het bevolkingsregister werd pas in de 19de eeuw ingevoerd, dus het bewijs over Groningen als geboorteplaats blijft uit.”

Keihard bewijs ontbreekt dus, maar Waterborg stelt dat er niets op tegen is om te stellen dat Springsteens voorouders uit Groningen komen. ,,In de genealogie wil je altijd sluitend bewijs hebben. Als niets het tegendeel bewijst, dan mag je het simpelweg ook niet uitsluiten.”

Stamvader vermoedelijk uit Duitsland

En dan is er nog het Centrum van Familiegeschiedenis (CBG) in Den Haag dat in 2019 in opdracht de naam Springsteen liet achterhalen. Vermoedelijk vanwege de expositie Springsteen: His Hometown die in de Amerikaanse staat New Jersey in datzelfde jaar plaatsvond.

,,Maar dat ging om een betaald onderzoek en daarvan bleven de uitkomsten geheim, zo mailde een medewerker”, zegt Kleisterlee. ,,Wel bleek uit die e-mail dat in Nederlandse bronnen geen spoor van de naam Springsteen te vinden is. Die is pas in Amerika opgedoken. Gezien de klank van de naam zou de stamvader uit Duitsland kunnen komen. Zelf vermoed ik dat Casper Josephs eerst een tijdje in Groningen is blijven wonen, want daar heeft hij drie kinderen met Geesje gekregen.

Pas drie jaar na de geboorte van de jongste zoon vertrok Geesje naar Amerika. Ik heb zelf nog op het punt gestaan om een nieuw betaald onderzoek te laten doen door het CBG om zelf de uitkomsten te weten te komen, maar ik had het idee dat ze dat niet zouden willen. De communicatie verliep erg stroef.”

Ierse en Italiaanse familielijnen

In de loop van de 19de eeuw komt de Nederlandse Springsteen-tak in aanraking met Ierse en Italiaanse familielijnen. Bruces moeder is Italiaans, terwijl zijn overgrootmoeder en opa van Ierse afkomst zijn. Als de in New Jersey woonachtige muzikant in 1972 een platencontract bij Columbia Records tekent, markeert dat de start van een succesvolle carrière die hem popklassiekers oplevert als Born To Run, The River, Born In The USA en Streets Of Philadelphia. Die inmiddels bijna vijftig jaar durende loopbaan wordt in het boek van Kleisterlee c.s. vanuit uniek Nederlands perspectief beschreven.

Heeft Springsteen zelf onderzoek laten uitvoeren?

Ondanks eigen onderzoek blijft dat stamboomonderzoek van het CBG toch door het hoofd van Kleisterlee spoken. ,,Via Amerika hebben we de uitkomsten ook niet kunnen achterhalen. Dat liep helemaal vast. Veel van onze vragen bleven onbeantwoord. Ook werd niet duidelijk wie het CBG heeft ingeschakeld. Of het Springsteen zelf is geweest die het onderzoek heeft laten uitvoeren? Dat is wel door ons hoofd geschoten.”

Even dacht ze aan het plaatsen van een specifieke oproep over stamboomonderzoek in hun magazine. ,,Maar dan loop je het risico dat iemand anders er met het verhaal vandoor gaat voordat ons boek uitkomt. Als de logistiek en de administratie van dit boek achter ons liggen, ga ik er misschien verder in duiken.”

‘Springsteen in Nederland 1975-2020’ - onder redactie van Muriël Kleisterlee en Jos Westenberg - is uitgegeven door Be True. ISBN: 9789080877535.

loading

Je kunt deze onderwerpen volgen
Groningen