Wouter Bos: hoge farmawinsten schandalig

De winsten van farmaceutische bedrijven zijn schandalig hoog en gaan een steeds groter probleem worden voor de samenleving. Dat stelde Wouter Bos, topman van het VU Medisch Centrum woensdag op een symposium over dure medicijnen in het UMC Groningen.

Bos noemde de kostenstijging onhoudbaar en wees erop dat het een gevolg is van ‘falende markten’. ,,De winstmarges van de grote farmaceutische bedrijven zijn 20 procent of meer en soms zelfs meer dan 40 procent, en geen enkel bedrijf heeft de afgelopen jaren verlies gedraaid. Dat is nergens in de economie normaal, dus er is iets mis in die markt.’’ Ook dat de prijzen per land enorm kunnen verschillen wijst er volgens hem op dat de prijsvorming niet deugt. ,,Het is wat de gek er voor geeft.’’

Steeds groter aanbod

De tegenargumenten van de industrie deugen volgens de oud-bewindsman niet. ,,Het zou maar een klein deel van de zorgkosten uitmaken. Jawel, maar wel een snel groeiend deel, terwijl de zorgkosten als geheel al een koekoeksjong zijn die andere kosten zoals onderwijs uit het nest dreigen te stoten.’’ Dat de ontwikkelkosten en risico’s zo hoog zijn, valt volgens hem ook wel mee en staat in ieder geval niet in verhouding tot de megawinsten. En dat zulke hoge winsten nodig zijn om kapitaal aan te trekken is ook onzin ,,want elders in de economie lukt het met veel lagere winsten ook om investeerders te trekken.’’

Het probleem van dure medicijnen groeit doordat er een steeds groter aanbod komt. Met nieuwe DNA-technieken komen er medicijnen die steeds preciezer zijn toegesneden op de individuele patiënt. Het zijn ook steeds vaker medicijnen die iemand het hele leven moet slikken in plaats van levensreddende pillen voor aan het eind van het leven.

Als gevolg daarvan wordt er al zo’n 1,9 miljard euro uitgegeven aan dure medicijnen in Nederland, stelde Bart Benraad van Zorgverzekeraars Nederland. Al verschillen de berekeningen over die kosten wel, omdat het vergoedingensysteem ingewikkeld in elkaar zit. Dat maakt onderhandelingen met farmaceutische bedrijven extra lastig, liet Benraad zien.

'Nepoplossing'

Voor die onderhandelingen werkt openbaarheid niet altijd, want een land als Noorwegen dat volledige transparantie eist, betaalt hogere tarieven. En zo zijn er meer problemen. ,,Soms maken ziekenhuizen winst op dure medicijnen. Soms hebben instanties geen tijd om een goede beoordeling te maken terwijl er een enorme hoeveelheid nieuwe middelen beschikbaar komt.’’

Bos pleitte niet voor een winstplafond, ‘want dat werkt niet’, en vond ook het nationaliseren van farmaceutische bedrijven een ‘nepoplossing’. ,,Als econoom zie ik dat het ligt aan een falende markt, dus zou je eerder meer marktwerking willen dan minder. Er moet een manier zijn om te voorkomen dat de grote farmaceutische bedrijven telkens alle kleine starters opkopen, bijvoorbeeld.’’

Het aanpakken van de industrie kan alleen op Europese of zelfs internationale schaal. ,,Maar er is in Brussel een enorm sterke lobby van de farma’’, wist Benraad. ,,Telkens als het ter sprake komt, zijn de landen met grote farmaceutische bedrijven zoals Duitsland tegen’’, zei Bos. Toch zijn er voorbeelden zoals bij AIDS-medicijnen waar landen de farmaceuten hebben weten te passeren.

Wat Nederland kan doen is het versimpelen van het vergoedingensysteem, vond Marja Pronk, arts en gezondheidsadviseur. Een discussie over een strakkere grens voor het toelaten van medicijnen, zoals de 50.000 pond per gewonnen levensjaar in Groot-Brittannië, is volgens Bos erg lastig in Nederland. ,,Als je tegelijkertijd ziet dat er zo veel publiek geld verdwijnt in de winsten van farmaceuten wordt zoiets niet geaccepteerd.’’

Je kunt deze onderwerpen volgen
Groningen
menu