Wrakingskamer bijeen, gewraakte rechter komt niet opdagen

De rechtbank in Groningen. Foto: Rob Zijlstra

,,In de 43 jaar dat ik advocaat ben heb ik nog nooit een rechter gewraakt,’’ zegt Ad Speksnijder vrijdagmiddag tegen de wrakingskamer van de rechtbank Noord-Nederland. De raadsman uit het Friese Akkrum wil maar duidelijk maken: als ik een wrakingsverzoek indien dan is er ook echt wat aan de hand.


Donderdagmiddag gebeurde er iets merkwaardigs in de rechtszaal in de rechtbank van Groningen waar twee mannen terechtstonden die (onder meer) worden verdacht van een gewelddadige overval op een woning in Bourtange. Strafrechters Monte van Capelle typeerde een van de verdachten als een mongool. Hij deed dat met boze en luide stem

Doorgaans zeggen rechters zoiets niet. Een rechter toont zich nimmer vooringenomen. Zijn of haar oordeel staat in het vonnis. In de praktijk geschiedt de ondervraging van de verdachte door rechters op vriendelijke toon. De rechters zijn beleefd en vragen dat ook van de verdachte. Het maakt dat strafrechtszaken, hoe ernstig de feiten soms ook zijn, meestal in een gemoedelijke sfeer verlopen.

Rechter brieste vanuit het niets

Donderdag niet. Een van de verdachten werd ondervraagd door de voorzitter van de meervoudige kamer (met drie rechters) over een bedreiging. Dat verliep zonder problemen. Totdat rechter Van Capelle vanuit het niets richting de verdachte brieste, tot tweemaal toe: ‘Hoe haal je het in je hoofd?’ Tijdens de daarop volgende korte woordenwisseling viel het woord mongool. ,,Ik ben geen mongool’’, riep de verdachte. De rechter geagiteerd: ,,Maar je lijkt er wel op.’’ Daarop volgde de wraking.

Van het incident is een proces-verbaal opgemaakt, een woordelijk verslag, wat is overlegd aan de wrakingskamer. Vrijdagmiddag mocht advocaat Speksnijder zijn verzoek om Van Capelle als rechter te vervangen toelichten. De gewraakte rechter zelf kwam niet opdagen.

Dergelijke uitlatingen passen een rechter niet

Speksnijder noemde de uitlatingen van Van Capelle schokkend. ,,Dergelijke uitlatingen passen een rechter niet en horen ook niet thuis in de rechtszaal.’’ Speksnijder hekelde ook de non-verbale uitingen van Van Capelle. ,,Hij gaf ook daarmee blijk van afkeer van de verdachte.’’

Van Capelle had ter verdediging voor de rechters een korte uiteenzetting op papier gezet. Zijn relaas werd niet openbaar gemaakt, maar advocaat Speksnijder maakte er wel een opmerking over: zijn relaas sluit niet aan bij de feiten zoals die in het officiële proces-verbaal staan. Anders gezegd: Van Capelle geeft er een eigen draai aan.

Wrakingen hebben meestal betrekking op inhoudelijke beslissingen

Er gaan maanden voorbij dat er niet wordt gewraakt. De wrakingen die er wel zijn, in de Groningse strafkamer gaat het om drie, vier wrakingsverzoeken per jaar, hebben meestal betrekking op inhoudelijke beslissingen van rechters waar advocaten het niet mee eens zijn en de rechters vervolgens van vooringenomenheid betichten. Wrakingen op grond van onheuse bejegeningen (‘je bent een mongool’) komen nauwelijks voor.

Strafrechter Van Capelle die in het verleden vooral naam maakte als officier van justitie, is vaker gewraakt als het om de bejegening van de verdachten gaat.

De wrakingskamer doet komende week uitspraak.

menu