Overstromingen, verzilting van de grond, hittestress: de stad en de provincie Groningen moeten zich wapenen tegen de gevolgen van de klimaatverandering. Dinsdag is tijdens de online-tentoonstelling Sponsland, onderdeel van de Klimaatadaptieweek Groningen, een presentatie van de probleemgebieden en oplossingen.

Ontwerpbureaus trokken vorig jaar de gebieden in om de problemen in kaart te brengen. Het Deense bureau Tredje Natur uit Kopenhagen boog zich over Driebond, het bedrijventerrein en mekka voor de heilige koe. ,,Verstening is hier het grote probleem’’, legt curator Peter Veenstra van tentoonstelling Sponsland uit. ,,Dit zorgt onder meer voor hittestress. Ik zou er – vooral in de zomer – niet graag werken. Maar het zorgt er ook voor dat regenwater niet goed in de grond wordt vastgehouden. Water zorgt voor verkoeling en dat stroomt nu rechtstreeks het riool in.’’

Driebond verandert in groene oase en moeraslandschap

De Denen toverden het hitte-eiland om in een verbijsterend groene oase. De autodealers hebben plaatsgemaakt voor kwekerijen en langs het Eemskanaal ligt…. moeras? Ja, inderdaad: moeras, oftewel Urban Wetlands. En verder veel bomen, een watertoren en parken. Veenstra: ,,Dit is van alle oplossingen het meest radicale plan. Het is ook niet in een jaar of tien geregeld. We gaven alle bureaus een marge van honderd jaar.

loading  

De gemeente Groningen investeert de komende jaren volop in het gebied langs het Eemskanaal en het Damsterdiep. Deze zone ligt tussen de binnenstad (het Damsterplein) en de wijk Meerstad. Tussen het Damsterdiep en de Sontweg zijn plannen voor circa 1500 tot 2000 woningen.

Een watertoren op de kunstacademie

Ook de binnenstad van Groningen kampt met hittestress. Veenstra: ,,Dit gebied is van oudsher erg versteend en er is weinig groen. De verwachting is dat we hier een klimaat zoals in Bordeaux krijgen. Klinkt misschien goed, maar soms is het echt te heet en dat terwijl het centrum zich meer en meer tot de woonkamer van de regio ontwikkelt. Het gaat ons erom die extremen te dempen. Daarnaast is er ook sprake van wateroverlast. Het valt nu nog mee, maar de verwachting is dat dit toeneemt. Het Gedempte Zuiderdiep was vroeger water en nog steeds stroomt al het water hiernaartoe. Het riool kan het bij hevige regenval niet aan. Als je naar de inrichting van de binnenstad kijkt, dan zie je dat die door verkeerskundigen is gemaakt. Voor bomen is er bijna geen plek. Maar bomen zorgen voor koelte en er is grond nodig waarin het regenwater kan wegzakken. Bovendien zorgt ook water voor verkoeling. Het is prettig als je even je hand door een fontein kan halen, maar dan moet je regenwater niet met een sneltreinvaart het riool insturen. De daken moeten het opvangen en daarna moeten we het zien vast te houden. Daarom is in dit ontwerp van het Parijse bureau LIST op het dak van kunstacademie Minerva een watertoren geplaatst. Het bureau heeft zes verschillende plekken, waaronder het Minerva- en Hanzeplein, zo ingericht dat er meer koelte is en er water wordt opgevangen.’’

Meer Noordpolderzijltjes langs de kust

Ontwerpbureau Flux nam de waddenkust onder handen en keek daarbij onder meer naar de gevolgen van een stijgende zeespiegel. Ook dit bureau permitteerde zich een vooruitblik van een fikse eeuw. ,,De keuze bij een hogere waterstand is verhoging van de dijken of een bredere zone langs de kust’’, legt Yttje Feddes uit.

 Zij is eveneens curator van de tentoonstelling Sponsland. ,,Een tweede probleem bij zeespiegelstijging is dat wadplaten minder lang boven water blijven en dit heeft weer gevolgen voor de natuur, zoals steltlopers. Maar ook binnendijks ontstaan er problemen. Verzilting van de grond bijvoorbeeld. Als je op de waddendijk staat zie je twee volstrekt gescheiden werelden: de Waddenzee en landbouw, oftewel natuur en landbouw. Het nieuwe idee is om die twee werelden in elkaar op te laten gaan. Buitendijks met kwelders waar je mosselen, zeekraal en zeewier kan oogsten.’’ Oesterriffen zorgen ervoor dat de wadplaten niet permanent kopje onder gaan.

Binnendijks stroomt meer zoet water naar gebieden waar verzilting dreigt. ,,Dat kan door oude maren – kreken – te herstellen.’’ Dit is ook gunstig voor trekvissen die via spuisluizen passeren.

Eb en vloed keren terug in Lauwersmeer

En er komen in deze visie, zoals Feddes het vertaalt, ‘een netwerk aan Noordpolderzijtjes’ bij. Oftewel ‘satellieten’ van kustdorpen die als uitvalbasis voor onder meer excursies dienen. En boeren moeten meer met elkaar samenwerken, bijvoorbeeld door meststoffen en veevoer uit te wisselen.

Last but not least: het Lauwersmeer krijgt weer eb en vloed, goed voor onder meer de vegetatie en zo herrijst Zoutkamp als vissersdorp.

Hunzedal verandert in spons met drinkwater

Ook drinkwater dat nu nog zorgeloos uit de kraan stroomt, is in de toekomst geen vanzelfsprekendheid. Feddes: ,,De verwachting is dat het drinkwatergebruik met dertig procent stijgt. Het Hunzedal is nu al een drinkwaterwinningsgebied. Het ontwerpbureau denkt dat het gebied nog een stuk natter kan worden en dat we nog meer water, zoals regenwater en ook gezuiverd industriewater, kunnen vasthouden.''

,,Het Hunzedal heeft een diepe, zandige laag. Het Hunzedal moet een echte spons worden, waardoor het mogelijk is ook zoet water naar de Veenkoloniën te brengen. Die regio is nu vooral van het IJsselmeer afhankelijk en dit wordt in de toekomst onzeker. Bovendien zorgt dit ervoor dat de veengrond nat blijft en niet inklinkt waardoor er meer koolstofdioxide in de lucht komt. Dit is ook gunstig voor de biodiversiteit, maar hierdoor neemt ook de recreatieve waarde van het gebied toe.’’

Het bureau voorspelt een uitgestrekt veenmoeraslandschap dat een populaire hangout voor vogels wordt. ,,Ik stel me voor dat het er in de negentiende eeuw ook zo uitzag.’’

Klimaatadaptieweek Groningen

Tijdens de Klimaatadapatieweek Groningen zijn er van dinsdag tot en met zondag tal van activiteiten. Vanaf dinsdag is de tentoonstelling Sponsland. Vrijdag is er een online-bijeenkomst met Nobelprijswinnaars, onder leiding van voormalig secretaris-generaal van de Verenigde Naties Ban Ki-moon. Op dezelfde dag is ook het Youth for Climate Adaptation Conference waarbij jongeren van over de hele wereld online over klimaatadaptatie werken. Deze week is de aanloop naar de Climate Adaptation Summit (CAS) op 25 januari, waar wereldleiders online wereldwijde acties rond klimaatadaptatie bespreken. Meer informatie via klimaatadaptatiegroningen.nl.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Eemsdelta