Met twee uitverkochte dagen keerde Terug naar het Begin het afgelopen weekeinde als een van de eerste festivals terug van noodgedwongen weggeweest. Het leverde blije gezichten op van 540 bezoekers die op ontdekkingstocht gingen door de gemeente Eemsdelta. En het mooie is dat er de komende weken nog vier festivaldagen volgen.

,,Jullie zijn mijn eerste publiek sinds een jaar”, zegt de stralende Amsterdamse singer-songwriter Eva van Manen. Ze strooit op de vroege zaterdagochtend in de Mariakerk van Oosterwijtwerd met poëtische teksten op elektronische beats. ,,Leuk hoor”, zegt een wat oudere toeschouwer, zittend in een korte broek op een kerkbank. ,,Leuk kind”, antwoordt zijn kameraad.

Puzzelen

Zo is de kop van het festivalseizoen er alsnog af. En afgezien van het dragen van een mondkapje bij het betreden en verlaten van de kerk herinnert weinig aan corona. Goed, er wordt zoveel mogelijk anderhalve meter afstand gehouden, maar verder voelt het bezoeken van een festival eigenlijk meteen weer vertrouwd aan. De levendigheid is terug.Terug naar het Begin is ook onder normale omstandigheden een relatief kleinschalig evenement waarop het ontdekken van het Groningse landschap even belangrijk is als cultuursnuiven in een van de eeuwenoude kerkjes. Dat deze twaalfde editie nu plaats kan vinden, is te danken aan het enthousiasme van de organisatoren die zichzelf wel wat op de hals haalden.

Puzzelen leidde de afgelopen maanden tot een formule die recht doet aan de gedachte van het festival, dat in opdracht van de stichting Oude Groninger Kerken wordt georganiseerd. Het betekent wel dat het aantal bezoekers per dag beperkt is tot 270. De ontheffing die de gemeente Eemsdelta verstrekte, geldt voor groepen van maximaal 30 personen.

Ontdekkingstochten

Die zijn vier à vijf uur onder de pannen als ze voor een van de drie uitgezette routes in een tijdslot kiezen. Ontdekkingstochten heten ze. ,,Iets minder spontaan, maar we denken dat we het aspect van ontdekken overeind hebben weten te houden”, vertelt programmeur Minke van der Velde. ,,Want er is hier zoveel meer te zien dan je in eerste instantie denkt.”Dat ontdekken is het mooist als je dat op de fiets doet. De meeste bezoekers doen dat zo te zien en zijn vlot in het nabijgelegen Leermens. In de Donatuskerk wacht het kwartet ORBI niet tot de kerkklok stopt met luiden. Sven Figee tovert klanken uit zijn Hammond-orgel en geeft zo de instrumentale vertolking van Since I’ve Been Loving You van Led Zeppelin een onverwacht intro.

,,We hebben voor de zachtste werken gekozen vanwege de akoestiek van de kerk”, legt fagottist Bram van Sambeek uit. Niemand deinst terug voor het volume, luid applaus is de blijk van waardering. Het werk van de klassieke componist Vivaldi blijkt vervolgens prima te passen bij dat van de rockband Pink Floyd. En ook hier tonen de muzikanten hun dankbaarheid, omdat ze eindelijk weer voor publiek kunnen spelen.

Verhalende installatie

De pauzeplek is even verderop aan de Kapslaan, naast een grote boorlocatie van de NAM. De gevolgen van de gaswinning zijn zichtbaar en de onbewoonbaar verklaarde boerderij waarin Stephanie opgroeide zal in maart met de grond gelijk worden gemaakt. Daarna zal ze er weer gaan wonen. ,,Omdat ik het hier prachtig vind.” Nu serveert ze een overvloedige lunch in een sfeervolle tuin.

De Groningse Marike van Ringen liet zich voor haar verhalende installatie Chronotope inspireren door de tragiek. Een van haar vier werken heet veelzeggend Een toekomst zonder perspectief/Een begin zonder verleden . Van Ringen laat de bezoekers, mede genoodzaakt door de situatie omdat de boerderij niet toegankelijk is, van buiten naar binnen kijken. Ze bereikt het gewenste vervreemdende effect.Met de wind mee leidt de weg tenslotte naar het 6 kilometer verderop gelegen Appingedam. Daar zijn de jongeren van de Groningse theatergroep De Steeg in de synagoge neergestreken met de voorstelling On Hold . De meiden en een jongen vertellen aanstekelijk en uiterst geestig hoe zij de coronatijd hebben beleefd. Ze gooien de vraag in de groep of het geven van een hand of knuffelen ooit weer gewoon wordt.

Positieve inzichten

Geert Lameris kijkt tevreden toe. Hij nam jaren geleden het initiatief voor het festival toen hij fietsend onder de indruk raakte van de schoonheid van het noordoosten van Groningen. Hij is blij dat zijn geesteskind nu doorgang kan vinden en vermoedt dat enkele noodgedwongen wijzigingen in de festivalopzet maar zo blijvend kunnen zijn. Uit ellende komen soms ook nieuwe en positieve inzichten voort. Dat een centrale uitvalsbasis terugkeert als het weer kan, dat is helder en zal de festivalbeleving zeker in Appingedam ten goede komen.

Wie trouwens de komende twee weekeinden van plan is Terug naar het Begin te bezoeken, doet er goed aan het programma te checken, want dat verschilt per dag. En vergeet niet, er zijn mensen die voor alle zes dagen kaarten hebben gekocht, zo blij zijn ze. Omdat het weer kan.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Eemsdelta