Meeregeren kost zetels, blijkt uit onderzoek Rijksuniversiteit Groningen. SP wordt zwaarst gestraft

Foto: ANP

Politieke partijen die wethouders leveren, verliezen bij volgende gemeenteraadsverkiezingen gemiddeld 5 procent van hun zetels. Maar de omvang van het zetelverlies varieert per partij.

Dat blijkt uit onderzoek het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (COELO) van de Rijksuniversiteit Groningen (RUG).

Coalitiepartijen moet compromissen sluiten

Een partij die in een coalitie stapt, zal compromissen moeten sluiten. Kiezers lijken daar vaak negatief op te reageren, concluderen hoogleraar Maarten Allers, Joes de Natris en Harm Rienks.

De SP wordt het zwaarst gestraft als ze wethouders levert. ChristenUnie en SGP winnen juist zetels, terwijl er voor de PvdA weinig verandert. Bij CDA en VVD leidt besturen tot een beperkt verlies. Lokale partijen, D66 en GroenLinks leiden iets meer verlies.

Er is geen trend in de gevolgen van meebesturen: kiezers reageren anno 2018 niet negatiever op collegedeelname dan een kwart eeuw geleden.

Alleen verlies bij kleine coalities

Opvallend is dat collegepartijen alleen worden gestraft wanneer er maximaal drie partijen aan het college deelnemen. Zitten er meer partijen in het college, dan leiden die geen zetelverlies. Wellicht is het voor teleurgestelde kiezers in die situatie moeilijker om bepaalde partijen de schuld te geven van tegenvallende resultaten, stellen de onderzoekers.

Verder blijkt dat zetelverlies na collegedeelname alleen optreedt als een partij minder dan vier collegetermijnen in het college heeft gezeten. Als een partij voor een vierde termijn (of meer) in het college zit, dan zijn er geen negatieve electorale gevolgen meer.

Invloed landelijke politiek

Ook als een partij landelijk meeregeert, is er zetelverlies bij gemeenteraadsverkiezingen. Kennelijk worden lokale kandidaten afgerekend op het presteren van hun landelijke collega’s. Of een partij al dan niet in het kabinet zit, heeft geen effect op het verlies van een partij als gevolg van collegedeelname.

Het COELO onderzocht de verkiezingsuitslagen in de periode 1990 - 2018.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Stad