Onderzoekers Universitair Medisch Centrum Groningen vinden verklaring voor verergering dodelijke longziekte PAH

Foto: Unsplash

Onderzoekers van het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG) hebben ontdekt dat versnelde veroudering van longvaten verklaart waarom de dodelijke longziekte PAH verergert. Ze hebben bovendien een nieuwe therapie onderzocht. Hierbij is gebruik gemaakt van een experimenteel anti-verouderingsmiddel.

Pulmonale arteriële hypertensie (PAH) is een zeldzame - in Nederland hebben ongeveer 800 mensen deze diagnose - chronische longziekte. Bij patiënten met PAH groeien de longvaten langzaam dicht. Dit zorgt voor een hoge bloeddruk in de longen.

PAH is een dodelijke ziekte, die zich ook op de kinderleeftijd kan presenteren, zoals bij kinderen met een aangeboren hartafwijking. Bij heel jonge kinderen kan een operatie van de hartafwijking de verergering van PAH voorkomen en zelfs omkeren.

Echter, wanneer de diagnose (te) laat wordt gesteld of de operatie te laat plaatsvindt, zal PAH deze ‘reversibiliteit’ kwijtraken en stijgt de bloeddruk in de longen verder door. Dit leidt uiteindelijk tot hartfalen op een jonge leeftijd.

Er zijn nog geen behandelingen die PAH kunnen genezen.

Aanwezigheid snel verouderde cellen

De door door prof. dr. Rolf Berger en dr. Beatrijs Bartelds geleide onderzoeksgroep van het UMCG/ Rijksuniversiteit Groningen bootste een aangeboren hartafwijking na in ratten. De onderzoekers zagen dat deze ratten een vorm van PAH ontwikkelden die lijkt op de ziekte bij mensen, met ook een omkeerbare en een onomkeerbare fase.

De onderzoekers hebben daarna, in samenwerking met Stanford University, het genetisch profiel van deze ratten met elkaar vergeleken. Deze bleken essentieel te verschillen.

Onder de microscoop bleek dat de vaten van ratten met onomkeerbare PAH verhoogde aantallen bevatten met zogeheten ‘senescente cellen’: cellen die versneld verouderd zijn en die hun normale functie verloren hebben. Deze cellen kunnen niet door het lichaam worden verwijderd omdat ze resistent zijn tegen de normale geprogrammeerde celdood.

Doordat deze cellen bovendien continu ontstekingsfactoren uitscheiden, leidt ophoping van deze verouderde cellen tot het verstijven en versneld dichtgroeien van de bloedvaten in de long.

Behandeling met anti-verouderingsmiddel

De aanwezigheid van deze verouderde cellen wordt voor het eerst geassocieerd met de onomkeerbaarheid van PAH. De onderzoekers vroegen zich vervolgens af of het verwijderen van deze cellen zou kunnen helpen om PAH te kunnen behandelen.

Dit kan met een experimenteel anti-verouderingsmiddel: ABT-263. De verouderde cellen in de longvaten worden hierdoor gedood, terwijl de gezonde cellen zich weer kunnen vermenigvuldigen om de vaten te herstellen.

De onderzoekers gaven ABT-263 aan de ratten met onomkeerbare PAH, en toonden aan dat de vaten weer doorgankelijk werden en de bloeddruk in de longen daalde. Bovendien leken er ook nieuwe, gezonde vaten te ontstaan na de behandeling.

‘Het is al sinds de jaren ’50 bekend dat PAH reversibele en irreversibele fasen kent’, licht UMCG-onderzoeker Diederik van der Feen toe in een persberichten. ‘Deze resultaten geven voor het eerst inzicht in de vraag waarom de ziekte irreversibel wordt.’

Professor Marlene Rabinovitch van Stanford University (VS) voegt daar aan toe dat ‘het mechanisme achter de reversibiliteit een van de grote onopgeloste vragen is in het onderzoek naar PAH, en dat deze studie belangrijke aanwijzingen geeft’.

De bevindingen zijn donderdag gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Science Translational Medicine .

menu