De Korenbeurs aan de Vismarkt staat al een tijdje volop in de steigers en krijgt ook z’n oorspronkelijke kleuren terug.

Steeds meer panden krijgen originele (zand)kleur terug in binnenstad van Groningen

De Korenbeurs aan de Vismarkt staat al een tijdje volop in de steigers en krijgt ook z’n oorspronkelijke kleuren terug. Foto: DvhN

Steeds meer monumentale gebouwen in en rond de binnenstad van Groningen krijgen hun oorspronkelijke kleuren terug, met dank aan een beetje subsidie, nieuwe regels en een hele hoop onderzoek.

Groningen teert deels op een reputatie van moderne (Italiaanse) architectuur − museum, ‘oude’ bieb, Waagstraat −, maar ze heeft ook nog steeds (of: weer) oog voor historische gebouwen. Die komen bij onderhoudsbeurten geregeld als nieuw tevoorschijn. Anders van kleur, vooral.

Wit wordt vaak zandkleurig, met soms verrassend kleurrijke elementen. De nieuwste aanwinst is het hoekpand van de Coffee Company op de hoek van de Oosterstraat en de Carolieweg. Vorige week verdwenen de steigers rond het winkelwoonhuis uit 1907 en kreeg de straat er een chique zaak terug.

loading  

‘Imitatie van rode Bremer zandsteen’

Iets donkerder dan het was, en voorzien van haast mediterrane tinten. Maar dat zijn het niet, zegt kleuronderzoeker Lut Gielen, die verantwoordelijk is voor de kleurkeuze. ,,Het is een imitatie van rode Bremer zandsteen, die de Groninger architect A. Th. van Elmpt voor het art-nouveaugebouw bedacht.’’

Ze ontdekte dat na een uitgebreid onderzoek en een stevig overleg met de gemeente. ,,Dat ging over de vraag of de eerste rode kleur die erop zat, alleen bedoeld is geweest om het stucwerk te beschermen of als echte kleurlaag werd gezien met de bedoeling het zo te laten.’’

De oudste foto van het pand veroorzaakte verwarring. ,,Daarop had het gebouw een heel lichte zandsteenkleur. Niet wit, maar het zat er niet ver van af. Die foto komt uit 1916. Het is raar dat het zo snel is overgeschilderd, maar we zijn er door onderzoek achter gekomen dat het toch zo is geweest’’, zegt Gielen.

loading  

Kapsalon had allerlei kleuren

Door laag voor laag af te krabben, zag ze dat de voormalige kapsalon allerlei kleuren heeft gehad. ,,Donkergroen, grijs en alle varianten crème en wit. Ook op het hout vonden we nog kleurfragmenten terug. Behalve rood, geel of oranje, hebben voorbijgangers heel wat kleuren op het pand kunnen zien.’’

Salon Pandora was door de kappers Antonie Drenth en Folkert Boermans als Fédora gebouwd. Het werd Pandora toen ze in 1924 uit elkaar gingen. In 1941 namen twee personeelsleden de zaak over, onder wie de vader van Hennie Wolthuis-Vos, die eind 2000 de deuren sloot.

Met name Antoon Vos liet de gevel geregeld verven, maar nooit meer in de oorspronkelijke kleurstelling, zag Gielen. ,,Voordat de schilders aan het werk konden, hebben we een enorme zoektocht gehouden naar de bedoelingen van Van Elmpt. Daarbij moesten we de vraag beantwoorden welke kleuren monumentale waarde hebben en of er andere belangrijke periodes zijn geweest waarmee we rekening moeten houden. Het rood-bruine bleek typisch Van Elmpt. Dan komt dat dus terug. Binnen zijn de trappenhuizen voorzien van nieuwe houtimitatie.’’

loading

Smaragdgroene versieringen

Gielen geniet van het resultaat. ,,De schilders hebben dit prachtig uitgevoerd en ik vind het zelf ook heel mooi.’’ Aan de Poelestraat 3 (Domino’s Pizza) ontdekte ze aan een ander Van Elmpt-pand (‘die hele hoek is van hem’) smaragdgroene versieringen. ,,Die zijn teruggekeerd.’’

Net als de Stadsschouwburg kreeg het Praedinius Gymnasium aan de Turfsingel − deze grote gebouwen staan naast elkaar − bij een schilderbeurt een zandsteenkleur. Net als bij de kapsalon in plaats van wit. Steeds meer oude panden krijgen hun oorspronkelijke kleur terug. Café Huis De Beurs aan het A-Kerkhof zz (hoek Folkingestraat) is een van de bekendste, maar wie oplet ziet er meer.

En binnenkort komt er een grote bij: De Korenbeurs aan de Vismarkt, naast De Beurs, staat al een tijdje volop in de steigers en krijgt ook z’n oorspronkelijke kleuren terug. ,,Alles wat wit was geschilderd, blijkt vroeger veel kleurrijker te zijn geweest. Op basis van kleurhistorisch onderzoek door specialisten van Veldman en Veltman, is een nieuwe kleurstelling gekozen’’, maakt de website van Sax architecten de ‘onthulling’ bij voorbaat spannend.

loading

‘Ze zien bij elkaar hoe mooi het wordt’

Pandeigenaren zoals die van De Korenbeurs uit 1862 en de voormalige kapsalon aan de Carolieweg zijn volgens Gielen steeds vaker bereid om hun bezit kleurrijk te restaureren. ,,Zoiets kost altijd geld, maar ze zijn trots op het resultaat (bij De Korenbeurs staat dat al bij voorbaat op de gevel, red.) en ze zien bij elkaar hoe mooi het wordt. Dat stimuleert weer anderen.’’

De gemeente helpt een handje, met advies en wat subsidie. ,,Groningen probeert eigenaren van jugendstil-panden en andere (rijks)monumenten te verleiden kleuronderzoek te doen. Dat hoeven ze dan niet volledig zelf te betalen. Daarna hebben ze de keuze om het schilderwerk authentiek te restaureren of de kleur die erop zat exact terug te zetten. Dat mag ook. Daar hoef je geen toestemming voor te hebben. Zelf een kleur verzinnen kan niet meer’’, aldus Gielen.

Volgens haar kunnen oplettende binnenstadbezoekers zien dat pandeigenaren steeds meer voor het eerste kiezen. ,,Daardoor verandert er nogal wat aan de aanblik van de stad. Als je het een beetje door hebt, zie je het meer en meer. En dat zijn prachtige projecten.’’

Verschillende lettertypes

Bij Pandora wordt nog een klein deel van de oude tekst op de gevel gerestaureerd. Eén woord maar: HAAR. Gielen: ,,We hebben verschillende lettertypes ontdekt, onder de glasplaten rechts op de muur zat het oudste. Als je zoiets vindt, moet je dat natuurlijk ook opknappen. Van de andere woorden (kapsalon, toiletartikelen; Fédora was ook een fabriekje in kappersbenodigdheden, red.) heb ik wel latere versies, maar niet de oudste teruggevonden. Dit is wat er nog was. Als er meer woorden hadden gestaan, waren die ook gerestaureerd. De Coffee Company heeft er geluk mee. Die kan nu z’n eigen naam kwijt...’’

menu