De initiatiefnemers van werkgroep Polderplan Lageland, met v.l.n.r. Vlasta van der Veen, Alie Holtes en Heike Of.

Strijdbare bewoners voor het behoud van 'hun' polder Lageland tussen Groningen en Slochteren

De initiatiefnemers van werkgroep Polderplan Lageland, met v.l.n.r. Vlasta van der Veen, Alie Holtes en Heike Of. Foto: DvhN

(Buurt)bewoners van polder Lageland -tussen Stad en Slochteren- maken zich grote zorgen over de toekomst van het gebied. Ze zijn bang dat de plannen voor een ’energielandschap’ en een hyperloop-testbaan te veel verwoesten. En nu moet de inspraak ook nog digitaal.

Heike Of (Zuiderweg), Alie Holtes (Hamweg) en Vlasta van der Veen wonen aan verschillende kanten van polder Lageland, tussen het Eemskanaal en het Slochterdiep, in de gemeente Midden-Groningen. Ze mobiliseren buurtgenoten om zich in te zetten voor het gebied. Dat ondergaat, als het aan de gemeente Groningen ligt, een metamorfose om u tegen te zeggen.

Rond de NAM-locatie − tussen Slochterdiep en Eemskanaal − wil Groningen een ‘energielandschap’ bouwen. Het is ook de plek waar, als het aan de stad ligt, een hyperloop-testbaan van 2600 meter komt, met een laboratorium van 900 vierkante meter. Van het circa 315 hectare grote gebied, stelt Groningen achter een groene rand 250 hectare beschikbaar voor beide nieuwe industrieën. loading

Een echte Groningse blik op de wereld

Onbekend is wat dat betekent voor de omgeving, zeggen de dames. Ze komen voor de gelegenheid op afstand samen bij het enige koolzaadperceel van de polder. De wintertarwe ontkiemt. Vanaf een van de huiswierden kijk je diep de polder in. Tot de gaswinning, en daarnaast nog verder: naar de Lagelandsterweg. Een echte Groningse blik op de wereld, met het naar vogelstront stinkende aalscholverbosje ‘op links’.

Voormalige arbeidershuisjes en boerderijen staan hier aan de rand van de polder. Boerderij Heidenschap, deels ingezakt, herinnert aan de vervlogen dagen van de voormalige buurtschap die even een volwaardig kerkdorp was. Een kerk heeft er gestaan, maar niet veel langer dan honderd jaar.

De hoogveenontginning begon hier relatief laat, waarschijnlijk in de vijftiende eeuw, meldt Wikipedia. En op het lage land viel het zwaar een kerk te onderhouden. Vóór 1500 verwierf het Pepergasthuis de grond en fungeerde een priester uit de stad als dorpspastoor. Na de afbraak van de kerk in 1589 hoorde het gebied bij de parochie Garmerwolde, schreef Jan Oldenhuis in het blad van de Stichting Oude Groninger Kerken.

loading

Stad kreeg polder in bezit door grondruil

Nadat het Eemskanaal was gegraven, rond 1875, ging het gebied van Ten Boer over naar de gemeente Slochteren. Het dorp Lageland ligt nu nog steeds in Midden-Groningen. De stad kreeg de polder in bezit door een grondruil met Slochteren, vanwege de plannen voor de grote nieuwbouwwijk Meerstad aan de zuidkant van het Slochterdiep.

Op een tekening uit 2005 valt de hele polder nog helemaal weg in Groot Meerstad. Het Slochterdiep is onderdeel van het grote Woldmeer dat toen was gepland. De NAM-locatie Lageland staat als een groot eiland op de kaart: van mogelijke sluiting was toen nog helemaal geen sprake.

De kredietcrisis van 2008 gooide roet in het eten van Meerstad. Groningen beperkte de wijk tot de zuidzijde van het Slochterdiep, waar de woningbouw inmiddels flink op gang is gekomen. Meerstad Noord (de polder) werd een pachtlandschap. Nog maar één boer boert er op eigen land.

loading

‘Gebied is afgeschreven op het stadhuis’

,,Het land was opgekocht door de gemeente en die moet er wat mee. We hebben het idee dat het gebied op het stadhuis is afgeschreven toen duidelijk werd dat er geen woningbouw meer zou komen. Als je het dan verder niet kent, en niet weet hoe ontzettend mooi het hier is, verzin je een energielandschap’’, zeggen de dames.

Ze denken dat de gemeente op een goedkope manier aan haar verplichtingen van de energietransitie denkt te voldoen. ,,Ze zullen wel denken: daar woont toch niemand. Het is een vergeten gebied. Hier wordt niet gestrooid in de winter, gaten in de weg worden niet gerepareerd, bomen niet gesnoeid. De meeste mensen hebben nog geen riolering. De persleiding is zo oud en zwak dat we daar niet bij op kunnen.’’

loading

Streek vol cultuur en natuurwaarden

Ze komen op voor hun streek. Die staat bol van cultuur en natuurwaarden, zeggen ze. Wat een gebied, hun natuurzone tussen Roegwold en Kardinge. Hoe klimaatadaptief wil je het hebben? Ze zijn bang dat alles verdwijnt, in navolging van poldermolen De Verloren Zoon (1889) die in de jaren 50 plaatsmaakte voor een elektrisch gemaal. Van hekken moeten ze helemaal niks hebben. Hoe vinden al die reeën en vossen straks hun weg? Blijven de roofvogels, ransuilen, marters, ganzen en fazanten?

Ze snappen dat er grote behoefte is aan groene stroom. Ze weten ook dat de energietransitie nodig is. ,,Maar dit komt ons wel heel massaal over; 250 hectare land opofferen voor zonnepanelen... Daar zetten wij vraagtekens bij. Waarom gebruikt Groningen al die lege bedrijfsdaken niet? We zijn bang dat de grond waardeloos wordt, als je die jarenlang afdekt. Dat gaat ten koste van het bodemleven, de bodemvruchtbaarheid en daarmee van de natuurwaarde van dit gebied. We zijn bang dat onze polder, als die eenmaal dood is, nooit meer herstelt.’’

loading

Geen vastomlijnde plannen, zegt gemeente

Ze zijn er niet van overtuigd dat ze hun verhaal bijtijds kwijt kunnen. De gemeente heeft een inspraakprocedure opgezet en meldt daarbij dat er op dit moment geen vastomlijnde plannen bestaan vanuit de gemeente Groningen of Hardt Hyperloop.

,,Toch lijkt er al heel veel vast te staan. Daar zijn we teleurgesteld over. We hopen dat er bijvoorbeeld nog een ruil mogelijk is. Minder zonnepalen en wel een windmolen, of een paar kleine windmolens in plaats van panelen. CO2-opslag misschien. Zoiets. Daar denken mensen hier natuurlijk verschillend over, maar er zijn allerlei klimaatdoelen mogelijk die de impact op het gebied verkleinen. Daar willen we serieus over kunnen praten, maar of we nog wat te vertellen hebben met al die ambities en wensen die al op papier staan? We kunnen alleen maar hopen dat ze echt luisteren.’’

De inspraak verloopt anders als anders. Een geplande bewonersbijeenkomst is vanwege de coronacrisis afgeblazen. De gang van zaken wordt nu uitgelegd op YouTube en op de website van de gemeente staat dat er een participatiegroep voor de gebiedsvisie wordt opgetuigd. Die komt vijfmaal, met de gemeente en Hardt Hyperloop, bij elkaar. Dat moet online gebeuren, hoe is nog niet bekend. ,,Zo willen we inventariseren welke mogelijkheden, wensen en bedenkingen er zijn en deze bespreken. Waar mogelijk geven we ze een plek in de gebiedsvisie.’’

Er staat een oproep bij om mee te doen bij. Dat doen de bewoners zeker. ,,We hebben zelf ook een organisatie opgetuigd, de werkgroep polderplannen. We doen ons best om alle bewoners van de polder en directe omgeving, zo’n 90 adressen, mee te nemen. Met de toekomstige bewoners van Meerstad, van wie een deel op de polder uitkijkt.’’

loading

Werkgroep moet verrassingen voorkomen

De werkgroep moet verrassingen voorkomen. ,,Tot dusver hebben we veel via via moeten horen. Zo viel er vlak voor kerst bij een aantal van ons opeens een brief over de hyperloop in de bus. Anderen wisten van niks. Lageland ligt in de gemeente Midden-Groningen, dat helpt ook niet. Bij oudere bewoners heerst bovendien nog steeds grote argwaan vanwege de manier waarop er geen inspraak is geweest over Meerstad. Daar zijn sommigen nog steeds woest over.’’ loading

loading  

menu