Zingt de nachtegaal straks nog in het Driebondsbos? Toekomst natuurgebied slibdepot Eemskanaal in Groningen is ongewis

Onder de rook van Groningen is in dik vijftig jaar tijd spontaan een natuurgebied ontstaan op een slibdepot langs het Eemskanaal. Vrienden van dit Driebondsbosje (links op de foto) vrezen dat het alsnog ten prooi valt aan de oprukkende stad. Foto: Peter Wassing

Ruim een halve eeuw was het een vergeten hoekje. Juist daardoor groeide het slibdepot langs het Eemskanaal aan de oostkant van de stad Groningen uit tot een bijzonder natuurgebied. Vrienden van het Driebondsbosje vrezen dat het verdwijnt.

Wat heeft hij er niet rond zien scharrelen en fladderen op zijn dagelijkse weg richting stad? Vleermuizen in alle soorten en maten, een das, de grote bonte specht, ransuilen, blauwborstjes, hermelijnen en wezels, nachtegaal en koekoek. Als natuurliefhebber kan Willem Veen genieten van ‘zijn’ Driebondsbos, bijna letterlijk om de hoek van z’n huis in Middelbert.

Natuur floreert spontaan op baggerslib uit Eemskanaal

Op een strook van honderd meter langs het Eemskanaal is over pakweg anderhalve kilometer lengte spontaan een moerassig natuurgebiedje gegroeid met een indrukwekkende lijst van dieren- en plantensoorten. Nooit zo bedoeld door bestuurlijke plannenmakers, maar door toeval zo ontstaan binnen de depotdijk waarin een deel van het slib werd gestort dat in 1963 vrijkwam toen het Eemskanaal werd verbreed en uitgebaggerd.

Bijna zestig jaar later is dat Driebondsbos zoals het gebiedje in de volksmond is gaan heten, onderdeel van de zogeheten Eemskanaalzone waar de gemeente Groningen de komende jaren 2100 woningen wil bouwen. Een compleet nieuw stadsdeel tussen Stad en Meerstad. Groter nog dan in de planning lag tot de economische crisis in 2008 een stok in het wiel van de oostelijke stadsuitbreiding stak.

Met het ‘Stedebouwkundig Programma van Eisen’ voor de Eemskanaal dat het Groningse college kort voor de zomervakantie presenteerde, moet het er nu alsnog van komen. Het rapport leidt tot verontrusting onder vrienden van het Driebondsbos in de omliggende dorpen. Niet alleen in Veens eigen MEER-dorpen (Middelbert, Engelbert, Euvelgunne en Rode Haan) maar ook in Ruischerbrug, aan de overkant van het Eemskanaal.

Wat gaat er met bosje gebeuren? (Nog) niemand die het weet

Wat gaat er met hun bosje gebeuren? Op die vraag heeft nog niemand een antwoord kunnen vinden. Het staat niet in dat programma van eisen en ook niet in de begeleidende brief waarmee wethouder Roeland van der Schaaf het naar de gemeenteraad heeft gestuurd. Dat wil zeggen: nóg niet. Een concreet plan voor het gebied moet nog worden uitgewerkt.

,,We weten dus nog niet hoe het slibdepot er in de toekomst uit komt te zien’’, staat in de brief aan de raad. ,,Het is geen beschermd natuurgebied, maar we willen er wel zorgvuldig mee omgaan.’’ Het college belooft over het slibdepot ruggespraak te houden met natuurorganisaties zoals het Groninger Landschap, dat werkt aan ambitieuze plannen voor het herstel van de oude rivierloop van de Hunze, aan de andere kant van de oostelijke ring.

‘Reeks rapporten schetst steeds weer andere toekomstvisie voor gebied

Dat klinkt veelbelovend, maar in de omliggende dorpen zijn ze er niet gerust op. ,,De afgelopen jaren zijn al heel wat rapporten voorbij gekomen over de ontwikkeling van dit gebied. Telkens met een andere toekomstvisie voor het Driebondsbos’’, zegt Veen, die met Karin Hegge uit Engelbert de tanden in het dossier heeft gezet namens de Belangenvereniging MEER-dorpen.

,,In het eerste het Masterplan Meerstad uit 2005 zou er worden gebouwd op het depot’’, schetst Veen. ,,Volgens de Ontwikkelstrategie Meerstad II uit 2017 toch niet, maar in 2018 in het Next City-plan wél. En in hetzelfde jaar toch weer niet volgens de beleidsnota Stad aan het Water.’’ En het verse programma van eisen ziet in het slibdepot dan weer ‘kansen voor een unieke combinatie van woningbouw en natuur’.

‘Hoe vager het klinkt, hoe harder de alarmbellen rinkelen’

Wie het weet mag het zeggen. Ook Bureau Meerstad, de projectorganisatie die het nieuwe stadsdeel ontwikkelt namens de gemeente, laat weten dat er nog niks is te zeggen over de toekomst van het slibdepot. Het zou op zich passen in de mix van groen en wonen die de Eemskanaalzone moet gaan bieden. Maar vooralsnog wordt op termijn bebouwing uitdrukkelijk niet uitgesloten.

,,Het is heel vaag allemaal’’, zegt Hanne van den Broek uit Ruischerbrug. ,,En hoe vager het klinkt, hoe harder bij mij de alarmbellen gaan rinkelen.’’ Zij bundelde de krachten met de MEER-dorpers om te voorkomen dat het gebied ten prooi valt aan de uitdijende stad. Haar Facebook-groep ‘Behoud Bos Driebondsweg’ heeft inmiddels negentig leden.

Vrienden van Driebondsbos vrezen langzame ontmanteling

De vrienden van het bos vermoeden een langetermijnagenda waarbij het natuurgebiedje stukje bij beetje wordt ontmanteld tot uiteindelijk niets meer woningbouw in de weg staat. De argwaan is nog eens versterkt, nu er in maart plannen zijn gepresenteerd voor een ‘skillspark’ voor mountainbikers. Midden in het depotgebied. Dat lijkt nog een bescheiden ingreep, maar het kan ook een eerste stap richting een onomkeerbaar proces zijn, vrezen de vrienden.

,,Het lijkt op salamitactiek’’, oordeelt Karin Hegge, ,,Telkens een plakje eraf tot er geen worst meer over is. ‘We doen ‘alleen maar’ dit, of ‘alleen maar’ dat. Maar ondertussen hol je het steeds verder uit. Terwijl: dit is waardevolle natuur. Het is onbegrijpelijk dat het überhaupt op de nominatie staat voor bebouwing.’’ Ook Veen vreest onherstelbare ingrepen: ,,Onze boodschap is: Blijf eraf! Als je gaat rommelen in het gebied, verstoor je de ecologische keten.’’

‘Als simpele burger raak je het spoor bijster’

De vrienden rond het bos beraden zich op de vraag hoe ze dat kunnen voorkomen. Tot 15 september kunnen bezwaren worden ingediend tegen het programma van eisen. Maar hoe protesteer je tegen een plan dat officieel (nog) niet bestaat? ,,We hebben het met vier man zitten lezen, maar we kwamen er onderling niet uit wat er nu eigenlijk stáát’’, verzucht Veen. ,,Als simpele burger raak je het spoor bijster.’’

menu