Het vervangen van de dakgoten bij huisarts De Kroon in Onstwedde leverde een bijzondere vondst op. Drie boekjes, waaronder een poëziealbum uit 1899. Toeval of niet, er is een link met een van de vuilnisbak gered poëziealbum uit 1848.

Aannemer Jan Fennema zag in februari dit jaar iets op de grond liggen. Tussen materiaal dat vrijkwam bij het vervangen van dakgoten in Onstwedde. Een poëziealbum. Hij bracht het naar de man aan wiens praktijk hij werkte: huisarts Jan Pieter de Kroon (61). Toen de dokter later zelf keek, vond hij nog meer moois.

Een boekje over Euripides

,,Een boekje over Euripides met de naam P. de Groot en een notitieboekje van ene meneer Deen. Daar stonden aantekeningen in over bestelde en gemaakte kleding. Hij was blijkbaar iemand die in kleermakersspullen deed.’’

Een verrassing in meerdere opzichten. De Kroon kende de namen in de boekjes niet en had geen idee hoe ze onder de dakgoot waren beland. ,,Waarschijnlijk is dat ze op zolder vanaf een kist naar de dakrand zijn gegleden. Er kwam ook nog een feestplaat onder het dak vandaan, maar die is bij de werkzaamheden helaas doormidden gezaagd.’’

loading

Verrukt over de vondst

Het poëziealbum bleek van ene Geertje, woonachtig in Amersfoort. De Kroon bracht de vondsten meteen naar Klaas Meijer (77), oud-leraar en dorpshistoricus in Onstwedde. Meijer was verrukt over de vondst en schreef er een verhaal over op zijn maandelijkse blog Zo was ’t . De eerste indruk, aldus het verslag:

‘Opvallend is dat de handschriften van de vriendinnen die hun poëtische wens-bijdrage aan Geertje leveren stuk voor stuk bewonderenswaardig zijn. Daarvan kan de schooljeugd van meer dan honderd jaar later beslist nog wel iets leren!’

loading

Meijer toog aan het speuren, ontdekte dat Hendrik Deen inderdaad kleermaker was in Stadskanaal en hoefde niet ver te zoeken naar P. de Groot. Dat moest Pieter zijn, de vader van Klaas Benno de Groot die vanaf de jaren twintig tot 1945 huisarts was in hetzelfde pand en lid van de NSB.

Euripides-boekje van ‘Hoofd der School en advocaat’

Het gegeven dat Pieter de Groot, zo bleek uit oude stukken, ’Hoofd der School en advocaat’ was, ondersteunde de theorie dat het Euripides-boekje van hem moest zijn geweest.

De historicus vond de huwelijksakte van de man en leerde dat hij op 6 mei 1886 trouwde met Harmke Luring, dochter van Harm Harms Luring en Hanna Roelfs Oosterveld. De oudste kinderen heetten Geertje (geboren 1887) en Klaas Benno (1889), de latere huisarts van Onstwedde. Geertje, van wie het poëziealbum dus was, trouwde in 1912 met Pieter Wiersema uit Spijk, ook huisarts.

‘Alsof de stokoude poëziealbums elkaar in stilte hebben opgezocht’

Waarna het tijd was voor verbazing. Meijer schreef in november 2020 op zijn blog over een poëziealbum van Nantje Oosterveld en er blijkt een link met het album dat in februari 2021 onder de dakgoot vandaan kwam. Nantje was namelijk een volle oudtante van Geertje, een zus van haar grootmoeder. Meijer: ‘Alsof de beide stokoude poëziealbums elkaar in stilte hebben opgezocht.’

Het poëziealbum leverde overigens weinig informatie over Geertje zelf. De bijdragen in het boekje, gangbare gedichten uit die tijd, zijn van anderen, van vriendinnen, vader en moeder, opa en oma.

Historicus maakt huisartsengeschiedenis rond

De historicus maakte de cirkel rond wat betreft de huisartsengeschiedenis van de regio, want de stamvader van zowel Geertje als Nantje is Roelf Simons Oostervelt die rond 1775 de eerste chirurgijn, zeg maar arts, in Vlagtwedde was.

Er is geen directe bloedlijn met de huidige dokter. De Kroon: ,,Ik heb de praktijk in 1994 overgenomen. Het pand is wel al heel lang een dokterswoning, van voor 1920. Er hebben ook nog andere huisartsen gewoond.’’

De reden dat Meijer het poëziealbum van Nantje uit 1848 besprak, was de ‘mooischrijverij’ in het boekje. Meijer schrijft in aflevering 157 van Zo was ’t dat het dan 12-jarige meisje een prachtig handschrift heeft:

‘...licht aangevreten boekje...’

‘In 1848 schrijft ze tientallen gedichten in een nu vergeeld en licht aangevreten boekje dat ik een tijd geleden toegespeeld kreeg van een dorpsgeno(o)t(e). Van wie weet ik helaas niet meer.’

Het roept bij hem veel vragen en gedachten op: ‘Zou dat geweldige handschrift een aangeboren gave van Nantje geweest zijn? Hoe kwam een 12-jarige ertoe om zo’n lange reeks gedichten en overdenkingen over te schrijven? ’t Moet haar uren en uren gekost hebben.’

loading

Een deel blijft gissen, maar er komt wel duidelijkheid over de vraag: ‘…wie was die Nantje Oosterveld die haar naam af en toe in sierlijke krulletters onderaan een bladzijde schreef, eigenlijk?’

Nantje en Luiken sterven 14 dagen na elkaar

De genealogie-website van dorpsgenoot Geert Wilts biedt uitkomst. Nantje Oosterveld wordt geboren in 1836 in Ter Wupping. Ze trouwt in 1872 met Luiken Geerts Bruggers van Veenhuizen. Het huwelijk duurt nog geen drie jaar: Nantje (38) en Luiken (48) sterven beiden in 1875, 14 dagen na elkaar. Ze laten twee kinderen achter.

Als een soort postuum eerbetoon aan het 12-jarige meisje dat 173 jaar geleden zo prachtig schreef en omdat we er misschien nog wat van kunnen leren, plaatste Meijer ook een gedicht van haar op zijn blog. De eerste twee coupletten van Weldadigheid en Dankbaarheid luiden:


Wie smaakt meer genot in ’t leven,
Dan de ware menschenvrind,
Die, in d’ armen brood te geven,
’t Zaligst vergenoegen vindt.
’t Weldoen is eene eed’le deugd,
Die ons vormt, die ons vormt,
Die ons vormt voor hemelvreugd

Treft de gift des armen harte,
Vindt ze een weerklank in ’t gemoed
Bij het lenigen der smarte.
Dubbel smaakt dan ’t weldoen zoet.
Hij, die deze vreugd geniet,
Vindt in ’t weldoen nooit verdriet.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Stadskanaal