Kwelders, zoals hier bij Moddergat, leggen per hectare veel meer CO2 vast dan bossen.

Zee levert zelf de klei voor het opvangen van zeespiegelstijging

Kwelders, zoals hier bij Moddergat, leggen per hectare veel meer CO2 vast dan bossen. Foto Marcel van Kammen

Het is zaak om de komende dertig jaar voor de Waddenkust ,,een mooie voorraad’’ klei te laten opslibben. Kwelders dempen de effecten van de stijgende zeespiegel en bufferen enorm veel CO2.

De Waddenzee kan op dit moment de jaarlijkse stijging van de zeespiegel met 2 millimeter nog redelijk bijbenen. De opslibbing van klei voor het vasteland gaat nu nog een tikkie harder. Van dat proces kunnen we maar beter profiteren, zegt adjunct-directeur Chris Bakker van Het Friese Landschap. ,,Als je een zeespiegelstijging krijgt van vele centimeters per jaar, dan zal die opslibbing dat niet kunnen bijhouden.’’

Volgens Bakker weten we niet voor 2050 in welk klimaatscenario we belanden. ,,Dat betekent dat we nog dertig jaar hebben om een mooie voorraad klei op te bouwen in de Friese kuststreken. Ik denk dat we die kans moeten grijpen.’’ Hoewel er kostbare inrichtingsmaatregelen nodig zijn, denkt Bakker dat dat al snel uit kan. ,,Als je een kuub klei uit het buitenland moet aanvoeren betaal je er 15 euro of meer voor, terwijl je het ook kunt laten aanvoeren door de zee.’’

4000 dumpers klei

In natuurgebied Noard-Fryslân Bûtendyks heeft Het Friese Landschap de aangroeisnelheid tussen 2001 en 2011 goed bijgehouden nadat hier de buitenste kade was doorgeprikt om de zee weer toe te laten op 123 hectare buitendijks land. Waar de zeespiegel in die periode met 2 centimeter steeg, werd dit land 7 centimeter hoger. Er kwam volgens Bakker 86.000 kubieke meter klei binnen – ofwel 4000 volgeladen dumpers. ,,Het gaat echt over enorme hoeveelheden sediment die de zee gewoon komt brengen.’’ De natuur profiteerde ook. Het buitendijkse grasland kreeg in die tien jaar een rijke kweldervegetatie.

Chris Bakker was gisteren een van de sprekers tijdens een digitale groenlunch van de Friese Milieu Federatie over natuurlijke klimaatbuffers. Kwelders kunnen in dubbel opzicht tot deze buffers worden gerekend. Ze temperen niet alleen de oprukkende zee door de golfslag te breken, maar zijn ook nog eens van grote waarde voor de opslag van CO2, een van de grootste motoren achter diezelfde zeespiegelstijging.

Blue carbon

Deze mariene koolstofvastlegging - blue carbon - vindt op twee manieren plaats: via dode algen en diertjes die neerslaan met de klei en via de wortels van kwelderplanten. De hoeveelheden waarover het gaat zijn niet te onderschatten, becijferden ecologen van het Culemborgse Bureau Waardenburg. De Nederlandse kwelders, die 10.000 hectare beslaan, zijn samen goed voor een jaarlijkse koolstofopslag van 60.000 ton, waarvan 36.000 ton voor rekening komt van de Fries-Groningse kust.

De noordelijke kwelders bergen gemiddeld 1212 ton CO2 per hectare. Dat is vele malen hoger dan de koolstofvoorraad in bossen in onze streken (160 ton per hectare) en in tropisch bos (90 ton per hectare). De onderzoekers schreven: ,,Het areaal aan bossen dat nodig is voor een vergelijkbare CO2-prestatie als van alle kwelders langs de Friese en Groningse kust is ongeveer 27.000 hectare, ofwel circa tien keer zo groot.’’

Waterberging

De natuur kan mensen op meer manieren te hulp schieten bij het opvangen van de gevolgen van klimaatverandering, vertelde Matthijs Nijboer namens de Coalitie Natuurlijke Klimaatbuffers, waarin een scala aan natuur- en landschapspartijen samenwerkt. Voor binnendijks Nederland pleit deze groep voor het vasthouden van meer water, het inrichten van overstromingsgebieden, CO2-opslag in moerasgebieden en meer groen in en rond steden.

Zeker op het terrein van waterberging is in Friesland veel te winnen, stelt Chris Bakker. Behalve natuurgebieden zou daarvoor volgens hem ook boerenland moeten worden aangesproken, bij voorkeur in veengebieden. ,,Als je daar peilen omhoog doet, kun je meteen ook veen behouden. Daar hoort dan wel een verdienmodel bij voor de eigenaar.’’

Bakker betoogde dat het goed zou zijn de overvloedige neerslag in de winter langer vast te houden. ,, Ik denk dat we nu veel te vroeg in het jaar veel water afvoeren. Als je een deel vasthoudt - in zomerpolders of in de haarvaten in slootjes – dan kun je veel langer toe met het water in een gebied.’’

menu