Van druistige tiener tot introvert kind: hoe natuurfilmer Ruben Smit de Waddeneilanden zou karakteriseren

Welke menselijke karaktereigenschappen kunnen van de Nederlandse Waddeneilanden zijn volgens ecoloog en natuurfilmer Ruben Smit? Foto: Ruben Smit

Druistig. Artistiek. Introvert. Het zouden enkele menselijke karaktereigenschappen kunnen zijn van de Nederlandse Waddeneilanden volgens ecoloog en natuurfilmer Ruben Smit.

Als de Waddeneilanden mensen waren, wat zouden hun menselijke eigenschappen zijn? Geen makkelijke vraag volgens Ruben Smit. Hij heeft vele uren op de Waddeneilanden doorgebracht, onder andere voor zijn fotoboek ‘De Wadden. De mooiste plekken. Unieke natuurbeleving. Alle seizoenen’ en de bekroonde natuurfilm ‘WAD’. De verschillen tussen de eilanden zijn zeer subtiel, weet hij.

Eén duidelijke overeenkomst is in ieder geval wel: ,,De eilanden zijn kinderen en zullen nooit volwassen worden.” Geologisch gezien zijn de eilanden in de huidige vorm piepjong, ongeveer ruim duizend jaar oud. ,,Ik denk dat ze nog duizend jaar te gaan hebben. Daarna liggen ze waarschijnlijk grotendeels onder het zeewater vanwege de stijgende zeespiegel.”

Introvert Ameland

Ameland is volgens Ruben behoorlijk introvert. Ze houdt van het oude en vertrouwde, van tradities. Het heeft het Rôggefestival, maar dat is toch meer voor de eigen bewoners. ,,Sunneklaas, de Amelander versie van Sinterklaas, is al helemaal een feest voor intimi. Het is een relatief stug en daardoor authentiek eiland. Te veel inmenging van mensen van buitenaf wordt minder geaccepteerd.”

Ameland is het meest van alle eilanden dynamisch qua natuur, stelt Ruben. Menselijke invloeden om de natuur te beteugelen dan wel te sturen staat het eiland in mindere mate toe. ,,Groene stranden ontwikkelen zich hier relatief veel. Op de Hon zijn meerdere washovers waarbij stormen het zeewater van Noordzee en Waddenzee het eiland afsnoeren.’’

Vrij eiland

Dit laatste gebeurt op Schiermonnikoog ook. ,,Maar ze is minder dynamisch dan Ameland, laat zich meer beïnvloeden door mensen. Aan de noordwestzijde is nog wel natuurlijke kwelderontwikkeling. De oude kwelders zijn hier ouder dan op de andere eilanden. Schiermonnikoog verbost sneller dan de andere eilanden.’’

Het eiland is meer open dan Ameland. Ze houdt van gasten, maar niet van drukte en ruige feesten. ,,Oudere mensen en mensen die houden van rust mogen Schiermonnikoog graag.” Schiermonnikoog is van de vijf eilanden het meest noordelijk gelegen. ,,Ze is daarmee vrijer, niet ingeklemd zoals de andere eilanden.”

loading

Bescheiden en klein

Klein maar fijn, zo ziet Ruben Vlieland . ,,Dit eiland heeft een behoorlijk introvert en bescheiden karakter. Het heeft een festival dat in heel Nederland bekend is, Into the Great Wide Open, maar dit is wel een intiem festival.’’

Tegelijk is Vlieland volgens Ruben inventief. Dat blijkt uit de samenwerkingsverbanden tussen mens en natuur. ,,De Kroonspolders zijn een mooi voorbeeld. Aangelegd door Rijkswaterstaat aan het begin van de twintigste eeuw om te voorkomen dat Vlieland bij een zware storm zou splitsen.”

Ze is gezegend met veel schoonheid in de vorm van pure natuur. Maar volgens Ruben is de natuur iets minder dynamisch dan op Ameland en Schiermonnikoog. ,,De duinen kunnen minder wandelen en natuurlijk ontstaan, behalve dan op de Hors.”

Pleziermaker

Terschelling is als een kind dat geen feestje wil missen, vindt Ruben. Plezier maken is het moraal van deze feestganger. Extravert is hij dus, maar ook trots. ,,Hij is gedreven om de schoonheid van het wad te laten zien. Het eiland is verder meer creatief, artistiek en cultureel dan de andere eilanden.’’

Terschelling is groot en krachtig. ,,Hij komt daardoor uitdagender over dan de andere eilanden.’’ Het eiland kent natuurlijke dynamiek, maar wel minder dan bijvoorbeeld Ameland en Schiermonnikoog. ,,De Boschplaat is een fantastisch Natura 2000-gebied, maar ligt iets meer gefixeerd door de zanddijk. Op de Koffiebonenplaat op de meest oostelijke punt kan de natuur wel haar gang gaan. De kweldergeulen zijn eveneens een lust voor het oog.’’

Jong van geest

Ruben ziet Texel als een ‘snelle gast’. Een eiland dat jong van geest is, zelfs al zou hij bejaard zijn. ,,Hij is het minst stug en authentiek van alle eilanden.’’ Maar wel het populairste jongetje uit de klas. ,,Texel is een mengelmoes en staat erg open voor invloed van anderen. Mensen komen en gaan. Het eiland heeft de sfeer van een groot park.’’

Tegelijk heeft eiland volgens Ruben het meest gefixeerde landschap met een groot deel polderland. Het is daarmee een eiland dat qua uiterlijk grotendeels hetzelfde zal blijven. Sowieso hoeft voor Texel niet altijd alles te vernieuwen en te veranderen. Zo koestert hij zijn ‘oer-ondergrond’ van keileem uit de IJstijden: het Hoge Land van Texel. Hij is het enige eiland dat dit heeft. ,,Texel is een druistige tiener met een oude ziel.’’

loading

Nieuwe documentaire

Bij het typeren van een eiland heeft elk mens waarschijnlijk zijn eigen meningen en ideeën, weet Ruben. Dat mensen verschillend naar de eilanden kijken, zal mogelijk ook blijken tijdens Het Waddencafé dat de komende anderhalf jaar over de Wadden reist. ,,Mensen gaan tijdens deze bijeenkomst in gesprek over hun liefde voor de Wadden, de toekomst van het wad en hoe zij daarbij kunnen helpen.’’ Het Waddencafé vindt plaats vanwege de première van de nieuwste documentaire van Ruben: Wij en het Wad. Deze korte documentaire verschijnt deze herfst.

menu