Opinie: Liever huidige afvalsysteem dan betalen voor elke vuilnisbak aan de weg

Onbekenden uitten in het verleden hun mening over het inzamelen via ondergrondse vuilcontainers in Groningen. Foto: Kees van de Veen

De gemeenteraad van Groningen moet dit najaar kiezen voor een nieuw systeem van afvalinzameling. Centrale vraag is hoe en in hoeverre inwoners betalen voor wat ze weggooien. Het huidige systeem is zo gek nog niet.

Groningen worstelt al jaren met de vraag of er wel of geen afvalinzameling moet komen met gedifferentieerde tarieven (diftar), maar een definitieve keuze is in zicht. Na de herindeling moet er gekozen worden voor één afvalsysteem. Als de keuze beperkt blijft tussen diftar op basis van frequentie van ophalen of het verbeteren van de huidige situatie, dan kies ik voor de laatste.

Ter voorbereiding van de finale discussie in de raad van Groningen heeft het college de nota Minder afval, Meer grondstof. Op weg naar een circulair Groningen gepresenteerd. Het is een prettig leesbare en informatieve nota. Groningen moet met ingang van 2021 voldoen aan het wettelijke voorschrift van één afvalsysteem. Het wordt een spannend debat met een onvoorspelbare uitkomst. Binnen de coalitie lijken GroenLinks en D66 voor de optie van diftar op basis van frequentie te zijn en de PvdA en ChristenUnie voor de optie op basis van de grootte van huishoudens. Het gaat dus niet om voor of tegen het betalen naar de hoeveelheid afval, maar om welk systeem.

In de gemeente Haren is in 1995 gekozen voor diftar op basis van gewicht. In de nota wordt de situatie van Haren uitgebreid beschreven. Op alle fronten scoort het systeem het beste. Haren heeft een kostendekkend tarief. Haalt de landelijke doelstelling voor 2020 door 75% van het afval te scheiden (Groningen zit op 65%). Laagste hoeveelheid afval per inwoner. Is het goedkoopst voor burger en gemeente. Het vaste deel van de afvalheffing zit in de kwijtscheldingsregeling. En plastic kan apart worden ingeleverd. Maar helaas, diftar op basis van gewicht zit niet in het voorstel.

Stampvolle containers

De raadsleden kunnen kiezen voor het systeem van oud Groningen met een aantal verbeteringen of voor diftar op basis van frequentie. De burger kan zijn eigen afvalkosten beïnvloeden door de container pas aan de weg te zetten als die stampvol zit of door grote en volle zakken in de ondergrondse container te stoppen.

In dat systeem zitten een aantal perverse prikkels. Het is financieel aantrekkelijk om je container of plastic zak zo vol mogelijk te doen. Anders voel je je ‘dief van je eigen portemonnee’. Denk aan warme zomers. Dan wil je toch niet dat het afval lang bij huis staat? Denk aan overlast voor de buren en aan ongedierte. De prikkel moet andersom: zo snel mogelijk van je afval afkunnen.

De volgepropte containers maken het legen lastiger en als er wagens ingezet moeten worden waar medewerkers de rolcontainer naar de auto moeten rollen, dan ontstaan er arbo-problemen. Een onregelmatig aanbod van containers is lastig voor de routeplanning. Minder aanbiedingen van containers en zakken betekent nog niet minder afval. Als het aan het college ligt verdwijnt de plastic inzameling bij de milieustraat in Haren. Dat zullen veel Harenaars jammer vinden.

Forse tariefsverhoging

De gemeente Groningen heeft sinds 2015 geen kostendekkend tarief voor de afvalverwerking. In 2020 wordt de laatste 2,4 miljoen euro uit de speciale voorziening ingezet. Dat betekent vanaf 2021 een forse tariefsverhoging. Voor een Gronings tweepersoons huishouden gaan de kosten omhoog van 276 naar 314 euro. Een stijging van 13,8%. Een gemiddeld tweepersoons huishouden uit Haren gaat van 201 naar 314 euro. Een stijging van 56,2%. Een goede afvalscheider uit Haren zal ruim boven de 60% kostenstijging uitkomen.

Advies aan de gemeente

Daarom dit advies aan de gemeenteraad van Groningen: begin niet aan diftar op basis van frequentie. De verwachte reductie van restafval is veel te positief ingeschat: van 146 kilogram per inwoner naar 89 kilo in 2025. Deze 40% reductie wordt niet overtuigend onderbouwd. In Haren met diftar op basis van gewicht kwam het restafval per inwoner niet onder 104 kg.

De uitbreiding van collectieve containers voor papier, glas en textiel helpt de burger om dicht bij huis afval in te leveren dat prima als grondstof kan dienen. En natuurlijk moeten er gft-containers komen daar waar nu restafval en gft in zakken in één grote rolcontainer verdwijnen. De stap naar diftar op basis van gewicht zal veel investeringen vergen. Minicontainers en de ondergrondse containers moeten voorzien worden van weegapparatuur. Het is een goed en eerlijk systeem, maar Groningen wil dit systeem niet voor de hele gemeente uitwerken. Kies dan voor de second best optie: het huidige systeem met verbeteringen.

Michiel Verbeek is oud-wethouder van de gemeente Haren en was verantwoordelijk bij de invoering van diftar in Haren.

menu