Logo lezingenserie Studium Generale Groningen over creativiteit en verbeeldingskracht.

Alles Stroomt: over innovatieve kunstenaars en parasiterende bigtech-bedrijven

Logo lezingenserie Studium Generale Groningen over creativiteit en verbeeldingskracht.

Het Studium Generale van de universiteit Groningen is er ook online. Marleen Stikker verzorgde een lezing over creativiteit en verbeeldingskracht.

Je zou Stikker (Groningen, 1962) kunnen omschrijven als internetpionier. Al in de jaren tachtig was ze in weer met digitale netwerken. Tegenwoordig is ze directeur van Waag in Amsterdam , een organisatie die technologie ziet als instrument voor sociale verandering.

Op verzoek van Studium Generale vertelde ze maandagavond met behulp van 88 niet altijd even goed zichtbare powerpointplaatjes een uur lang over de rol die kunstenaars daarbij kunnen spelen. Ze deed dat niet via Zoom of Teams, maar via het door de universiteit gebruikte beeldbuisprogramma Blackboard Collaborate. Een noviteit voor Stikker, die vermoedelijk toch wel wat gewend is.

‘Grote techbedrijven doen nauwelijks aan vernieuwing’

Het ging er aanvankelijk behoorlijk abstract aan toe. Wat hielp was de uiteenzetting dat veel van waar we nu online dankbaar en enthousiast gebruik van maken reeds in de jaren tachtig met de beste bedoelingen is bedacht, ver voor grote techbedrijven de touwtjes in handen kregen. Wat ook hielp is de stelling dat die bedrijven nauwelijks aan vernieuwing doen, maar vooral parasiteren op vindingen van anderen.

Tegelijkertijd, zo betoogde Stikker, doen techbedrijven het voorkomen alsof alleen zij over die toepassingen mogen beschikken en daar geld mee kunnen maken. Ze pleitte voor een actievere opstelling van de overheid, meer openheid en meer maatschappelijk debat: ,,Wie definieert de database? Wie traint de database? Wie definieert wat intelligentie is?”

‘Innovaties van kunstenaars verdienen televisieprogramma’

Stikker maakte dit concreet met voorbeelden van ‘vindingen’ die door kunstenaars zijn gedaan, maar nauwelijks aandacht hebben gekregen. Er zijn televisieprogramma’s te vullen met digitale innovaties, verbeeldingen en maatschappelijke interventies, stelde ze. ,,Op dit vlak gebeurt zo enorm veel. Helaas kijken we alleen maar naar theater, boeken, musicals en muziek.”

Wat Stikker vertelde over de rol van kunstenaars klonk vertrouwd. Mits ze nieuwsgierig en kritisch zijn, en niet direct uit op het verdienen van veel geld, weten zij zich als geen ander staande te houden in de zwarte doos waar ideeën ontstaan. En zetten zij zo ontwikkelingen in gang waar de samenleving, later, de vruchten van plukt. Als het goed is.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Cultuur
menu