Irma van Steijn.

Column Irma van Steijn: Breintraining na opname op de intensive care

Irma van Steijn. Foto: Leeuwarder Courant

Wim is gek op zijn drie varkens, maar de afgelopen periode heeft zijn vrouw ervoor moeten zorgen. Wim heeft het Post Intensive Care Syndroom (PICS), dat betreft een reeks klachten die zijn ontstaan na een langdurige ic-opname. Hij heeft last van vermoeidheid, spierzwakte, gewrichtspijn, aandachts- en geheugenklachten, angst en somberheid.

Dat zijn lichaam fors verzwakt is en enorm conditieverlies heeft opgelopen is een logisch gevolg van lange tijd zó ziek zijn en in het geheel niet bewegen. Eigenlijk is Wim hierdoor regelrecht de afgrond in gesprint.

Om als gezond mens niet in de gevarenzone te komen moeten we ongeveer 10.000 stappen per dag zetten. Het advies om te herstellen van PICS is: blijf niet liggen, maar train je lichaam, bouw rustig conditie en spierkracht op en train je geheugen met puzzels! Inactiviteit maakt ons niet beter, iedereen begrijpt dat.

Maar over onze psyche denken mensen vaak wat onverstandig. Ik lees waarschuwingen over traumatische stressklachten, zoals akelige herbelevingen, verhoogde schrikreacties en vermijding.

Dat waarschuwen maakt mensen mijn inziens banger dan nodig, we gaan hierdoor geloven dat herbelevingen en schrikreacties slecht zijn. En dat is onzin, natuurlijk zul je terugdenken aan angstige en eenzame momenten, dat is normaal en geen stoornis, uitzonderingen daargelaten.

Het mooie is dat je zelf invloed kunt hebben

En het mooie is dat je zelf invloed kunt hebben. Hoe dan? Nou, door hetzelfde met je psyche te doen als met je lijf: accepteren én trainen dus, je brein uit de inactiviteitsstand halen. Daarvoor hebben we programma’s waarbij we de zogenaamde ‘Insula’ trainen.

De Insula is een soort stekkerdoos in ons brein, die verschillende hersendelen met elkaar verbindt. Na traumatische ervaringen neigt de Insula tot krimpen, vooral wanneer we akelige sensaties en gevoelens willen vermijden. Ons brein is dan inactief en we moeten juist aan het werk!

Die Insula moet weer groeien, net als een spier. Eén van de technieken is tracking : niet vermijden, maar met nieuwsgierige aandacht voelen hoe het lichaam reageert op de herinneringen. En bij de pijnlijke momenten moeten we kort en expliciet stil staan en daarna ook juist weer aandacht hebben voor andere zaken (divergeren).

Met Wim vergelijk ik het met wanneer hij met een hamer op zijn duim slaat. Aandacht voor die pijnlijke duim is belangrijk, maar die moet niet voortduren en allesoverheersend worden, er moet ook weer aandacht zijn voor alles dat wel werkt.

Na een lange ic-opname dien je dus nieuwsgierig stil te staan bij hetgeen er gebeurd is, maar je ook bewust te zijn van het feit dat je nog leeft en in plaats van angstig blijven, jezelf trainen om het leven op een betekenisvolle manier te hervatten, met toegekeerde aandacht. En dat kun je trainen, zelfs online!

Ik pleit dus voor Post Traumatische Groei, als strategie om te herstellen. Denk maar aan spelende en knorrende varkentjes, alleen al omdat hiermee de afkorting goed kan worden onthouden, PIG: P ost I ntensive G rowth.

Reageren? i.vansteijn@maarsinghenvansteijn.nl

menu