Commentaar: Niet alles gaat goed, maar de wetenschap doet juist wat zij moet doen

Het Amerikaans-Gronings bedrijf QPS analyseert een medicijn dat mogelijk werkt tegen corona. Foto Corné Sparidaens

Hebben wetenschappers recht op voortschrijdend inzicht? Of hebben ze hun krediet verspeeld wanneer ze op een recent gedane stellige uitspraak moeten terugkomen? En staat daarmee ook de wetenschap als geheel op het schavot?

Die vragen dringen zich op nu vier medische wetenschappers zijn terug gekomen op de conclusies van een onderzoek naar de effectiviteit van het middel chloroquine in de strijd tegen het coronavirus. Het middel, dat volgens het onderzoek niet zou werken, is een curieuze rol gaan spelen in het wereldwijde debat over het virus, sinds een aantal populistische leiders het heeft omarmd. De Amerikaanse president Trump zegt dagelijks preventief zijn dosis van dit anti-malariamedicijn te slikken. In de slipstream van dit enthousiasme gaat wereldwijd het verhaal dat de gevestigde politiek en medische wetenschap de effectiviteit bewust zouden verdoezelen om politieke of financiële redenen. Dat wordt over meer medisch gemotiveerde maatregelen gezegd.

Het feit dat de studie die de effectiviteit van chloroquine leek te weerleggen nu is ingetrokken, is volgens de gelovigen in samenzweringstheorieën met gejuich begroet. Zie je wel dat je de wetenschap moet wantrouwen! Die opvatting gaat echter voorbij aan het feit dat het juist wetenschappers geweest zijn die al snel na de publicatie van het bewuste onderzoek alarm sloegen. Ze signaleerden tegenstrijdigheden en een gebrekkige onderbouwing van de studie. Puur wetenschappelijke bezwaren dus. Het is daarmee een mooi voorbeeld van het zelfreinigend vermogen van een beroepsgroep. De affaire zou daarom het krediet van de medische wetenschap eerder moeten vergroten, dan dat zij er afbreuk aan doet.

Wetenschap, ook de medische, is niet heilig en onfeilbaar. Zij drijft op het aftasten en onderzoeken van onbekend terrein. En het coronavirus is zo’n terrein. Daarbij worden triomfen en doorbraken gevierd, maar ook flaters geslagen. Daarbij worden verschillende theorieën uitgeprobeerd en conclusies getrokken. In de hoop dat dat tot nieuw inzicht zal leiden. Natuurlijk, er worden ook ego’s opgepoetst, opdrachten veroverd en financiële belangen gediend. Maar zolang de wetenschappelijke debatten openlijk worden gevoerd, doet de wetenschap precies wat zij moet doen. Met vallen en opstaan, maar nog altijd te prefereren boven het geloof van zelfbenoemde populistische ‘deskundigen’.

menu