Commentaar: Nut en noodzaak van de Canon van Nederland

Het gasmonument bij Slochteren werd in 2009 geplaatst om het 50-jarig jubileum van de gasvondst te vieren. Actievoerders bekladden het beeld: volgens hen was er niets feestelijks aan. Foto: DvhN/Roelof van Dalen

De vernieuwde Canon van Nederland was nog maar net in het Openluchtmuseum in Arnhem gepresenteerd en al snel ging het weer over het nut en de noodzaak van een dergelijk historisch overzicht.

Net als bij de eerste vaststelling in 2006 wordt door sommige critici het doel van de Canon betwist: aangeven wat Nederlanders in elk geval moeten weten van de geschiedenis en cultuur van Nederland. Dat zou niet door hogerhand kunnen worden bepaald, luidt hier het bezwaar. Andere critici hebben opnieuw moeite met de vijftig gekozen vensters. Waarom vijftig? Waarom Maria van Bourgondië wel en Karel V niet?

Wederom is er reactie vanuit de politiek. Dit keer niet afkomstig van het CDA, dat tegen het herschrijven van de geschiedenis ageerde toen D66-minister Ingrid van Engelshoven twee jaar geleden een commissie onder leiding van James Kennedy opdracht gaf tot aanpassingen. Dit keer reageert de PvdA, omdat het venster op de zegeningen van ‘hun’ Willem Drees is vervangen door het venster op Marga Klompé, niet alleen een KVP’er en architect van de Bijstandswet, maar ook een bewinds vrouw .

En er zijn meer nieuwe inzichten. Zo begint de Canon niet langer met de Drentse hunebedden, maar met Trijntje, een skelet van 7500 jaar oud dat in 1997 werd gevonden bij Hardinxveld-Giessendam. Ook tegen de gasbel wordt anders aangekeken. De vondst bij Slochteren heeft gezelschap gekregen van de Limburgse kolen, dit om duidelijk te maken dat we eerder met een energietransitie van doen hebben gehad.

Eveneens opvallend is het venster op Anton de Kom (1863 – 1945). Met aandacht voor deze antikoloniale schrijver, activist en verzetsheld laat de commissie-Kennedy zien dat de Nederlandse geschiedenis nóg diverser is en dat er altijd besef is geweest van schaduwkanten. Al werd en wordt dat besef niet altijd breed gedeeld en ervaren.

Voor sommigen gaan de aanpassingen van de Canon wellicht te ver. Voor anderen gaan ze wellicht niet ver genoeg. Voor beide groepen is er de geruststellende wetenschap dat de geschiedenis niet statisch is. Wat nu zo duidelijk lijkt, kan straks weer anders worden bekeken.

menu