Commentaar: Welke koers zet Europa uit na een reeks moeilijke jaren?

Voorzitter Ursula von der Leyen van de Europese Commissie Foto: Francois Lenoir

Terwijl in ons land alle aandacht vandaag uitgaat naar Prinsjesdag, wordt elders in Europa met grote belangstelling uitgekeken naar de eerste Staat van de Unie-toespraak van voorzitter Ursula von der Leyen van de Europese Commissie.

Ze spreekt woensdag haar rede uit in het Europees Parlement.

Europa heeft een paar moeilijke jaren achter de rug. De nog steeds voortwoekerende migratiecrisis en het evenmin opgeloste schuldenvraagstuk leidden tot een hoge verzuringsgraad in de onderlinge betrekkingen.

Tegelijk wordt de Oude Wereld uitgedaagd door het Rusland van de nietsontziende autocraat Poetin en het zelfverzekerde China van president Xi Jinping. China koopt zich al jaren in Europa in, speelt er staten handig tegen elkaar uit en stelt zich onverzoenlijk op jegens tegenstanders. De venijnige handelsoorlog tussen China en de VS heeft voor Europa allengs vervelender gevolgen.

Maar er is meer. Het bondgenootschap tussen Europa en de VS kraakt in zijn voegen. De onberekenbare president Trump schoffeert Europese belangen en heeft de NAVO doodverklaard. De luidruchtige Turkse dictator Erdogan tot slot is al geruime tijd aan het stoken in het oostelijke Middellandse Zee-gebied.

Tegen deze achtergrond lijkt optimisme over de toekomst van de EU misplaatst. Echter, wie goed oplet merkt dat er wel degelijk met andere ogen wordt gekeken naar de nog wel democratische EU. De vele externe bedreigingen leiden kennelijk tot eenheid – iets wat na jaren vergaderen en topoverleg steevast onhaalbaar leek.

Zo ziet het er steeds meer naar uit dat eindelijk werk wordt gemaakt van de bescherming van de Europese buitengrens – een hartenwens van veel Europeanen. Griekenland bijvoorbeeld kan rekenen op de onvoorwaardelijke steun van Frankrijk en Duitsland in het conflict met de Turken.

Corona richt in Europa enorme economische en maatschappelijke schade aan. De virusuitbraak had wel tot gevolg dat de EU-landen na enige tijd aanmodderen intensief gingen samenwerken om de gevolgen van de pandemie te beperken. Die afgedwongen samenwerking bevalt goed en smaakt naar meer. Het gaat wat te ver om te zeggen dat Von der Leyen de voorzet alleen hoeft in te koppen, maar dat haar verhaal op instemming kan rekenen is duidelijk.

menu