Commentaar: Kans bestaat dat het bij excuses van Rutte blijft na schokkend rapport toeslagenaffaire

Chris van Dam (CDA) tijdens de presentatie van het eindverslag van de parlementaire ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag. Foto: ANP/Bart Maat

De snoeiharde kritiek die opklinkt uit het gisteren gepresenteerde rapport over de affaire rond de kinderopvangtoeslag, wordt door velen als schokkend ervaren.

Niet alleen ambtenaren van de Belastingdienst en de ministeries van Financiën en Sociale Zaken, maar ook ministers en staatssecretarissen, rechters en zelfs leden van de Tweede Kamer hebben toegestaan dat de grondbeginselen van de rechtsstaat zijn geschonden. Jarenlang maakte de overheid een potje van de informatiehuishouding. Informatie werd niet of te laat verstrekt en was vaak onvolledig.

Niemand greep in, hoewel drie jaar geleden al bekend was dat veel ouders ongekend hard werden aangepakt voor relatief kleine foutjes. Burgers die beschermd hadden moeten worden door de rechtsstaat, werden vermalen in de raderen van de ambtelijke bureaucratie.

Het is zonneklaar dat de overheid na deze desastreuze boodschap snel in beweging moet komen. De ouders die nog op genoegdoening wachten, verdienen op zeer korte termijn hulp en compensatie voor het leed dat hen is aangedaan. De bezem moet grondig door het complexe en onmenselijke toeslagensysteem. De overheid moet eindelijk haar informatieplicht serieus nemen, zodat controlerende organen hun werk kunnen doen. Burgers mogen niet langer worden behandeld als potentiële fraudeurs.

Kan het kabinet, dat de geconstateerde misstanden jarenlang negeerde, zorgen voor zo’n ingrijpende verandering? Een proces waarbij juist die mensen nodig zijn, die jaar in jaar uit toekeken bij de nu zo gehekelde uitvoering? Kunnen politici, bestuurders en uitvoerders die ernstig hebben gefaald nu een degelijk, humaan en werkend toeslagensysteem optuigen en bewaken? Hebben zij daar voldoende gezag voor? Is dat geloofwaardig?

Dat valt nog maar te bezien. Echter, met nog maar enkele maanden te gaan tot de verkiezingen en midden in een ongekende crisis, is het niet uitgesloten dat het blijft bij een nieuw excuus van premier Rutte. Die bood vorige maand nogmaals zijn verontschuldigingen aan voor de puinhoop bij de afdeling Toeslagen. Volgens de premier is de affaire een verschrikkelijk ongeluk, vergelijkbaar met de aardbevingen in Groningen. Voor alle betrokkenen is te hopen dat ze niet zo lang op genoegdoening hoeven te wachten als de Groningers.

menu