De bibliotheek in De Nieuwe Kolk in Assen.

Commentaar: Zwarte Piet-boeken, Beeldenstorm in de bibliotheken?

De bibliotheek in De Nieuwe Kolk in Assen. Foto: DUNCAN WIJTING

De Beeldenstorm lijkt ineens onze bibliotheken te hebben bereikt. Op verschillende plekken, ook in Drenthe en Groningen, zijn boeken van de planken gehaald waarin Zwarte Piet is afgebeeld alsof we nog steeds in de negentiende eeuw leven: zwart, met kroeshaar, volle rode lippen en dienstbaar aan Sinterklaas.

Met de verwijdering hopen bibliotheken te voorkomen dat boeken bedoeld voor kinderen stereotyperingen en discriminatie in de hand werken. Ook geven ze aan serieus te luisteren naar geluiden buiten de bibliotheek. Daar wordt de aanwezigheid van Zwarte Piet al langer als onnodig pijnlijk opgevat.

In Drenthe denkt Forum voor Democratie (FvD) er anders over. Naar aanleiding van uitspraken van directeur Anton Kok van de Vereniging van Openbare Bibliotheken (VOB) heeft de partij vragen gesteld aan Gedeputeerde Staten in Assen. FvD, hoeder van de Nederlandse cultuur tot 1940, vreest censuur.

Strikt genomen is daar geen sprake van. In Drenthe zijn boeken met Zwarte Piet niet verboden, maar hebben ze plaats gemaakt voor meer hedendaagse exemplaren. Dat vervangingsproces is al vele jaren gaande. Wie toch een ouderwetse Piet wil, kan een exemplaar reserveren, net zoals je Verzamelde gedichten van Guillaume van der Graft moet reserveren.

In Groningen zit het iets anders. In de stad zijn de zogenaamd klassieke Zwarte Piet-boeken allemaal afgeschreven en weggedaan. In de Ommelanden zwerven ze nog wel rond, in de kast of het magazijn. Een ban kun je het niet noemen. Eerder is het passieve leesstimulering. Wie het per se anders wil – om een kind op te zadelen met een achterhaald wereldbeeld, of studie van decembertradities – kan zich melden.

Toch zijn de vragen van FvD zo gek nog niet. Het kan nooit kwaad om te horen wat de geldschieters van onze bibliotheken belangrijk vinden nu enorme hoeveelheden informatie 24/7 digitaal beschikbaar zijn. Dus ook St. Nikolaas en zijn knecht van Jan Schenkman uit 1850, met daarin de oer-Zwarte Piet.

Wellicht is het goed te realiseren dat, als alle tot vele eeuwen terug gepubliceerde boeken volop beschikbaar moeten blijven, zowel voor volwassenen als kinderen, het een enorme uitbreiding van de bibliotheken tot gevolg heeft. Van Aduard tot en met Zuidwolde.

menu