Opinie: Echt vrije markt voor wonen is onmogelijk

Woonlasten zijn in Nederland uit de hand gelopen. Foto: Cor Mulder

Verschillen tussen kopen en huren wegwerken door de lasten voor woningbezitters te verhogen, is een slecht idee, aldus René Steunebrink.

In het artikel ‘Goed moment voor einde hypotheekaftrek’ in DvhN van 9 januari pleit Ton Selten uit Emmen ervoor om via fiscale maatregelen het kostenverschil tussen huren en kopen van een woning in balans te brengen door een snellere afschaffing van hypotheekrenteaftrek. Dat is denk ik wel verdedigbaar. Maar dit past dan weer niet bij het verlagen van de overdrachtsbelasting. Want dat heeft, gelet op de schaarste markt die de woningmarkt nu eenmaal is, een prijsopdrijvend effect.

Eerder die week pleitte de DNB ervoor dat woningeigenaren over hun huis 30 procent belasting zouden moeten betalen, net zo veel als over hun spaargeld en aandelen. Hiermee zou het verschil tussen kopen en huren op gezonde wijze worden verkleind.

Forse toename belastingdruk

Die 30 procent is vermoedelijk een foutje in het artikel. Waarschijnlijk wordt bedoeld dat er 30 procent belasting betaald moet worden over het veronderstelde rendement dat met het eigen huis gemaakt kan worden. Maar ook dat leidt tot een forse toename van de belastingdruk voor woningeigenaren.

Want kan iemand mij uitleggen hoe je het door de fiscus veronderstelde rendement kunt halen in de huidige tijd van (bijna) negatieve rentes zonder (onverantwoorde) risico’s te lopen met bijvoorbeeld aandelen? En ook hoe je met een woning een verzilverbaar rendement kunt halen als je daar in wil blijven wonen? Verkopen levert daarbij alleen rendement op als je niet opnieuw een huis gaat kopen. Ik mag hopen dat dit plan bij een proefballon blijft en er geen vergelijkbare ‘wilde’ plannen voor in de plaats worden verzonnen.

Uit de hand gelopen

Punt dat zeker waar is, is dat de woonlasten in Nederland uit de hand zijn gelopen. Het is een verdienmodel geworden, terwijl wonen een van de eerste levensbehoeften is. Als wonen aan de markt wordt overgelaten, zal een kleine groep er erg rijk mee worden (de prins Bernhardjes en andere speculatieve beleggers van deze wereld) en dan helpt het niet als ook de overheid eigen woningbezit als melkkoe gaat gebruiken (bijvoorbeeld via het verhogen van de WOZ, tarieven en belastingen).

Het zou de overheid sieren ervoor te zorgen dat wonen voor burgers betaalbaar blijft en dan is de keus om de verschillen tussen kopen en huren weg te werken door de lasten voor woningbezitters te verhogen naar mijn mening een hele foute keus. Want veel kopers hebben wegens de oververhitte woningmarkt al meer moeten lenen dan verantwoord is en lopen al grote financiële risico’s bij een mogelijke economische crisis die zeker in verband met corona niet kan worden uitgesloten.

Huren bij wet verlagen

Een beter plan zou zijn de huren bij wet te verlagen, wat waarschijnlijk ook de verkoopprijzen van woningen iets zal verlagen. De nadelen die dat ongetwijfeld heeft zullen door de overheid bijgestuurd moeten worden, want een echte vrije markt is bij de huizenmarkt nu eenmaal onmogelijk.

Als we willen dat ook onze kinderen eens een goede en betaalbare woning kunnen kopen of huren, komen we er niet met alleen fiscale maatregelen. We moeten voorkomen dat belastinggeld via de huizenmarkt verdwijnt naar (buitenlandse) speculatieve beleggers en anderen die alleen bezig zijn rijk te worden en de samenleving niet verder brengen. Dat is niet mijn beeld van een rechtvaardige en sociale samenleving.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Meningen
menu