In drie weken zijn er nog maar 164.000 mensen gevaccineerd. Octrooigemachtigde Mark Jolink roept de betrokken farmaceuten op om hun kennis te delen

Een bewoonster van Woonzorgcentrum WelThuis Buytenhaghe in Zoetermeer wordt gevaccineerd onder toeziend oog van demissionair minister Hugo de Jonge Foto: Sem van der Wal

Na Pfizer moet nu ook AstraZeneca de beloofde productie van coronavaccins bijstellen. De vraag is of intellectueel eigendom, en in het bijzonder octrooien, in de weg mogen staan van voldoende beschikbaarheid van vaccins in de huidige pandemie.

Het is hoog tijd dat de farmaceuten de lopende productie opschalen en geschikte productiebedrijven vinden die in staat zijn om de lastige technologie onder de knie te krijgen en te voldoen aan de hoge kwaliteitseisen. Pas daarna volgt het proces van kennisoverdracht, de discussie over de octrooien, en kunnen contractafspraken gemaakt worden over bijvoorbeeld een redelijke licentievergoeding.

Uitdaging

Helaas is vaccins produceren niet zo simpel als brood bakken. Het gaat om productie van biologisch materiaal. Daarbij is het een enorme uitdaging om het productieproces op te schalen en tegelijk te voorzien in een uniform eindproduct dat voldoet aan de hoge kwaliteitseisen.

Het octrooisysteem heeft een belangrijke functie in de maatschappij om innovatie te stimuleren. De beloning in de vorm van een octrooi is een belangrijke prikkel om een lang en onzeker ontwikkeltraject aan te gaan, bijvoorbeeld om een coronavaccin te ontwikkelen.

Op dit moment zie ik geen reden om aan te nemen dat intellectueel eigendom, of in het bijzonder octrooien, een belemmering vormen voor het verhogen van de productiecapaciteit. De discussie over intellectueel eigendom en het laagdrempelig verstrekken van betaalbare licenties kan later wel gaan spelen, maar dus als de tweede stap.

Voortrekkersrol

Pfizer heeft een bemoedigende geschiedenis als het gaat om delen van kennis met productiebedrijven. Tijdens de Tweede Wereldoorlog heeft Pfizer een voortrekkersrol vervuld bij het delen van kennis over grootschalige productie van penicilline. Pfizer was destijds de eerste die in staat was om op grote schaal penicilline te produceren en heeft zijn kennis destijds breed gedeeld met andere productiebedrijven, waardoor veel leed werd voorkomen.

Het is dus van belang dat de betrokken farmaceuten bij het delen van kennis geen onredelijke drempels opwerpen, bijvoorbeeld door het vragen van een onredelijk hoge licentievergoeding. Het handhaven van een octrooi en het niet afgeven van licenties mag de volksgezondheid geen schade berokkenen.

Dwanglicentie

Mochten de betrokken farmaceut en het beoogde productiebedrijf er samen niet uitkomen, bijvoorbeeld doordat er toch een onredelijk hoge licentievergoeding wordt gevraagd, dan kan de overheid overwegen om te dreigen met een dwanglicentie. Het is echter de vraag of dit soelaas biedt; een dwanglicentie heeft alleen betrekking op het octrooi en bijvoorbeeld niet op de benodigde kennis.

Hoe dan ook voldoet de productiecapaciteit momenteel bij lange na niet aan de vraag. Ik roep de betrokken farmaceuten daarom met klem op om alles op alles te zetten om de lopende productie verder op te schalen, verdere geschikte productiebedrijven te vinden en hun kennis over te dragen.


Mark Jolink is gemachtigde bij octrooibureau EP&C

Je kunt deze onderwerpen volgen
Meningen
menu