Opinie: Het grote Groninger gasveld-experiment

Moeten er 3000 huizen versterkt worden of tienduizenden? Foto: Archief Peter Wassing

Door de gaswinning uit het Groningen-veld ontstaan aardbevingen. Zware aardbevingen kunnen dodelijke slachtoffers geven en om dat te voorkomen moeten huizen en gebouwen worden versterkt. Of dat voldoende is dan wel teveel, valt niet te bewijzen. In feite hebben we te maken met een groot gasveld-experiment.

Maximale aardbevingen

Bij de versterking van huizen en gebouwen wordt uitgegaan van een aardbeving met een kracht van 5 op de schaal van Richter. De Belgische geoloog Manuel Sintubin vindt dit niet realistisch en hij verwacht dat de maximale aardbevingen in de orde zullen zijn van de aardbeving bij Huizinge in 2012, die een kracht had van 3.6 op de schaal van Richter. Hij stelt: „We zijn nu eenmaal zeker dat deze zich kunnen voordoen in Groningen en we gaan er dan ook vanuit dat ze zich nog zullen voordoen.”

Geldverspilling

Als onderbouwing voor zijn visie verwijst Sintubin naar de zogeheten Gutenberg-Richter-vergelijking. Dit is een vuistregel die aangeeft dat als er tien aardbevingen geweest zijn van bijvoorbeeld 2.5 men dan één aardbeving met een kracht van 3.5 op de schaal van Richter kan verwachten. En als er tien aardbevingen met een kracht van 3.5 zijn geweest, dan kan men er één van 4.5 verwachten. Omdat er nog geen tien aardbevingen van 3.5 zijn geweest, vindt Sintubin een versterkingsoperatie die uitgaat van 5.0 op de schaal van Richter overdreven en dus geldverspilling.

Dreigingsanalyse

Dr.ir. Jacques Hagoort, emeritus hoogleraar Reservoirtechniek aan de TU-Delft, stelt dat de analyse van Sintubin niet klopt. De versterkingsoperatie is gebaseerd op een dreigingsanalyse. Daarbij worden alle toekomstige aardbevingen in kaart gebracht, met inbegrip van de jaarlijkse activiteit, de kracht ervan en de verspreiding over de provincie Groningen. Er wordt rekening gehouden met alle daarbij horende onzekerheden. Die analyse, ook wel PSHA geheten, geeft inzicht in de aardbevingsbestendigheid van de huizen in dat gebied. Volgens Hagoort is er geen enkele reden om die analyse af te kappen bij 3.6 op de schaal van Richter, zoals Sintubin doet: „De maximum sterkte die in Groningen kan optreden is gebaseerd op de consensus van een groot aantal experts. De meest waarschijnlijke maximum sterkte is 4.5 op de schaal van Richter.”

Aantal huizen

Opvallend is daarnaast het grote verschil tussen de aantallen te versterken huizen volgens de NAM en volgens Hans Alders, de Nationaal Coördinator Groningen (NCG). Volgens het laatste NAM rapport van december 2017 moeten er bij een winning van 24 miljard kubieke meter gas per jaar nog zo’n kleine 3000 huizen worden versterkt om aan de normen te voldoen. Hans Alders noemt in zijn rapporten een veelvoud daarvan tot ‘vele tienduizenden’.

Overkill

Voor Hagoort is het grote verschil tussen de NAM en de NCG een raadsel: „Mijn indruk is dat de NCG inspecteurs waarschijnlijk te veel werken met de natte vinger. Dan krijg je al gauw het effect van overkill . Want niemand wil later worden beschuldigd van een te optimistische inschatting.”

Ook minder gas winnen helpt overigens niet echt, want de NAM heeft in januari jl. meegedeeld dat bij een gaswinning van 11 miljard kuub per jaar er een kans is van 7% op een aardbeving even groot of groter dan die bij Huizinge.

„De NCG inspectie protocollen moeten nog eens kritisch worden bekeken”, stelt Hagoort: „Er mag in principe geen verschil zijn tussen de schattingen van NAM en NCG. Sterker, de NCG moet zijn schattingen ijken met behulp van de NAM resultaten.”

Stikstof

Al vanaf 2014 pleit Hagoort voor injectie van stikstof in het Groninger gasveld: „Met versterken los je het probleem van veilig produceren niet op. Ook met versterkte huizen heb je te maken met bevingen met mogelijk fatale gevolgen. En ook schade zal blijven voorkomen. Als je werkelijk veilig en schadevrij wilt produceren moet de druk in het gesteente op peil blijven door de gelijktijdige injectie van bijvoorbeeld stikstof.” Er is echter eerst goed onderzoek nodig voor die stikstofinjectie zou kunnen beginnen, staat in een rapport dat de Overleggroep Groningen 2.0 recentelijk heeft uitgebracht.

Kortom, zo kan ik concluderen, er zijn op alle gebieden van de gaswinning en de handhaving van de druk in het Groningen-veld zoveel onzekerheden dat we bezig zijn met een grootschalig experiment met voor de Groningers onzekere afloop.

Herman Damveld is zelfstandig onderzoeker en publicist over energie

Je kunt deze onderwerpen volgen
Meningen
Opinie
menu