Opinie: Waterschaarste brengt mensen samen

Waterschaarste in Zuid-Afrika.

Er dreigen wereldwijd nogal wat conflicten over schaars wordend drinkwater. Toch valt er veel te vieren op Wereldwaterdag.

Voor Kaapstad komt 'Day Zero' steeds dichterbij. Day Zero, 21 april, is de dag dat in de Zuid-Afrikaanse stad geen druppel water meer uit de kraan zal komen. In de media wordt gewaarschuwd voor chaos en rellen, want niets is zo belangrijk als drinkwater.

Die dreiging klinkt bekend. Eerder hoorden we hem in het Midden–Oosten. Nog maar tien jaar geleden werd gewaarschuwd dat Israël aan de rand stond van een waterkatastrofe. Met de smalle Jordaan als enige toevoer van schoon water voor zowel Israël, Jordanië als een deel van Syrië, zou de regio snel opdrogen en oorlog uitbreken over het laatste restje zoet water.

En niet alleen in Israël en Zuid-Afrika dreigt geweld rond oprakend water. Volgens de Verenigde Naties zal door het veranderde klimaat een groot deel van de wereld worden geplaagd door droogte. Watertekorten zullen dan ook steeds vaker voorkomen. Niet alleen schoon drinkwater wordt schaars, dat geldt ook voor water voor onze industrie en om onze landbouwgronden mee te irrigeren. De afnemende voorraad water kan leiden tot een uitputting van natuurlijke bronnen, tot meer ziekten, tot voedseltekorten en een daling van de bodem waardoor het risico op overstromingen toeneemt.

En nu is het Wereldwaterdag. Veel reden voor een feestje is er dus niet, zou je zeggen. Maar ik hang de vlag uit. Al was het alleen maar omdat in de afgelopen 25 jaar maar liefst 2,6 miljard mensen toegang kregen tot veilig drinkwater. Dat waren 100 miljoen mensen per jaar. Zo snel ging het nog nooit. Maar er is nog een reden voor optimisme.

Conflicten die gaan over water, worden in verreweg de meeste gevallen vreedzaam opgelost. En dat doen we al duizenden jaren. Aaron Wolf, een Amerikaanse autoriteit op het gebied van water stelt dat er sinds 2500 voor Christus geen oorlog tussen staten werd gevoerd met water als belangrijkste aanleiding. Integendeel. Internationale conflicten tussen landen over water worden in meer dan 97 procent van de gevallen vreedzaam opgelost. Waterschaarste, zo beargumenteert Wolf, leidt eerder tot intensievere samenwerking dan tot conflicten: ‘Een tekort aan water brengt mensen samen in één kamer, omdat we er allemaal van afhankelijk zijn.’

De laatste jaren doen we dat bovendien steeds beter. Zo komt er steeds meer aandacht voor waterdiplomatie. Landen als Nederland, Zweden en Zwitserland nemen hierin de leiding. We helpen andere landen om een dialoog aan te gaan over conflicten die spelen over water, om verdragen op te stellen en betere overeenkomsten te sluiten. De spanningen die er momenteel zijn over de Nijl, de Mekong en het Aralmeer zorgen niet alleen voor internationale aandacht, maar maken ook middelen en politieke wil vrij om die problemen op te lossen.

Geen interessanter land om dat mee te illustreren als Israël. Anno 2018 heeft niemand het er nog over droogte. De watercrisis is namelijk voorbij, al gebeurde dat niet vanzelf: Israël ging op grote schaal water recyclen en bouwde enorme ontziltingsinstallaties die zout water omzetten in zoet water. Daarmee werden niet alleen conflicten voorkomen, ook zakte de prijs van drinkwater fors en kan nu volop worden geïrrigeerd. Enige nadeel is wel dat het een dure techniek is die veel energie verbruikt. Door de voortschrijdende kennis over deze techniek wordt hij de laatste jaren echter steeds goedkoper.

Israël is overigens niet het enige land dat de ontziltingstechniek heeft ontdekt: landen als Singapore en Saoedi–Arabië doen het al jaren. In Saoedi–Arabië wordt nu maar liefst zeventig procent van het drinkwater door ontzilting gewonnen. Bovendien zijn ontzilting en hergebruik van water niet de enige methoden om droogte tegen te gaan. In droge gebieden worden vandaag meer gewassen verbouwd die tegen zout kunnen. En steeds vaker worden gewassen die veel water nodig hebben niet meer zelf verbouwd, maar geïmporteerd. Ook in Australië –waar men al sinds 2000 te maken heeft met watertekorten- reguleren boeren hun waterverbruik nu door zogenaamde druppelirrigatie, waardoor ze enorm veel water besparen.

Terwijl de druk op het beschikbare water toeneemt, nemen ook de oplossingen toe, variërend van het inzetten van nieuwe ontziltingstechnieken tot intensievere samenwerking tussen landen. Juist schaarste dwingt mensen tot nadenken, ondernemen en het maken van duurzame afspraken. Het is dan ook nog maar de vraag of er in Kaapstad op 21 april inderdaad geen water meer uit de kranen komt.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Meningen
Opinie