Opinie: ‘Voordeelregel’ waardedaling is soms nadelig - juist voor de zwaarst getroffen huizen in het Groningse aardbevingsgebied

Minister Wiebes in 2017 op bezoek in Huizinge. Foto Archief Jan Zeeman

De vergoeding van waardedaling van huizen door aardbevingen wordt berekend op een manier die nadelig uitpakt voor de zwaarst getroffen huizen, bijvoorbeeld in Huizinge.

Sinds september kunnen woningbezitters bij het Instituut Mijnbouwschade Groningen (IMG) een vergoeding voor waardedaling door aardbevingen aanvragen. Appingedam en Loppersum zijn als eersten aan de beurt. Gedupeerden vinden op de website hoe de vergoeding berekend wordt, de eerste bedragen zijn al uitbetaald. Met trots meldt het IMG dat het zaken in het voordeel van de eigenaar uitlegt. Maar dat blijkt voor duizenden eigenaren in het hart van het aardbevingsgebied helemaal niet het geval te zijn. Omdat het IMG de regeling niet wil aanpassen, is de website www.bezwaar-waardedaling.nl gemaakt die eigenaren ondersteunt bij het maken van een bezwaarschrift.

Aantal bevingen of grondsnelheid?

Het IMG betaalt in het risicogebied een vast percentage van 2,7 procent, plus een percentage dat afhangt van de mate waarin de woning last heeft gehad van aardbevingen. Dat laatste kan in het model dat het IMG gebruikt op twee manieren berekend worden: door het aantal bevingen te tellen, of door de grondsnelheden op te tellen die deze bevingen veroorzaakt hebben. De uitkomsten ontlopen elkaar niet veel, maar over alle woningen gezien is de gemiddelde waardedaling iets groter als je met het aantal bevingen rekent. Het IMG heeft gekozen wat voor gedupeerden het meest voordelig is, en baseert daarom de extra vergoeding (van 0,92 procent per beving) op het aantal bevingen. Prima zolang je alleen naar gemiddelden kijkt en geen verdere details publiceert.

Schokkende conclusie

Inmiddels hebben Stichting WAG en de woningcorporaties voor hun schadeclaim tegen de NAM de aardbevingsinvloed per woning laten berekenen met dezelfde formules als het IMG hanteert. Zij stellen deze ook ter beschikking voor eigenaren die een beroep doen op de waardedalingsregeling. En dat leidt tot een schokkende conclusie over de ‘voordeelregeling’. Als je iedereen afrekent naar het aantal bevingen, verdwijnt de zwaarte van de bevingen uit beeld. Dan blijkt weliswaar inderdaad de gemiddelde uitkomst iets hoger, maar ook dat er 6.500 eigenaren zijn die beter af zijn als de grondsnelheden als maat genomen worden. Dat betreft eigenaren van woningen die een betrekkelijk klein aantal bevingen met relatief grote kracht hebben ondergaan.

Nadeel voor Huizinge

Het verschil kan oplopen tot 8,38 procent (enkele woningen in Westeremden), dat betekent dat deze eigenaren (uitgaand van een gemiddelde WOZ-waarde van rond 150.000 euro) er 12.000 euro bij inschieten. Ook in Huizinge is de regeling erg nadelig en krijgen eigenaren bijna 7 procent minder dan wanneer met grondsnelheden zou worden gerekend. Over alle woningen in Loppersum loopt het nadeel op tot rond 9 miljoen euro. Het is wel een bittere ironie dat juist eigenaren in Huizinge, de plaats die het meest genoemd wordt in de historie van de aardbevingen, horen bij degenen die het sterkst gedupeerd worden door de op het eerste oog ‘voordelige’ keuze van het IMG.

Oplossing

De oplossing is eenvoudig: hou vast aan het uitgangspunt om te kiezen wat het meest voordelig is, maar doe dat door voor iedere individuele woning te berekenen welke grondslag (aantal bevingen of grondsnelheden) voor de eigenaar het gunstigst uitkomt. Alle gegevens om dat te doen liggen klaar. Daarmee wordt ook een ander probleem uit de wereld geholpen. Want het IMG baseert zijn uitkering op een soort gemiddelde voor het aantal bevingen per postcodegebied. Maar er zijn postcodegebieden waar sommige woningen tot drie keer meer bevingen hebben gehad dan het gemiddelde waar de uitkering mee wordt berekend. Voor naar schatting 8.000 eigenaren in het totale risicogebied leidt ook dat tot rechtsongelijkheid en een te lage vergoeding.

Het IMG is niet ingegaan op voorstellen om de waardedalingsregeling aan te passen. Dat zou iedereen een hoop rompslomp besparen, en zorgen voor gelijke behandeling van alle eigenaren, ongeacht hun ‘handigheid’ in het omgaan met instanties als het IMG. Nu is de enige oplossing dat gedupeerde huiseigenaren die het aangaat ieder voor zich bezwaar maken tegen de te lage vergoeding. Zij hebben daarvoor zes weken de tijd na ontvangst van het bericht over het toegekende bedrag. Omdat de uitkomst voor iedere woning anders is, hebben we de website www.bezwaar-waardedaling.nl gemaakt. Eigenaren kunnen daar nagaan of zij op grond van het werkelijk aantal bevingen of grondsnelheden een hogere vergoeding voor hun woning zouden krijgen, en een bezwaarschrift ophalen.


Wim Blanken is ICT specialist, George de Kam is emeritus hoogleraar Volkshuisvesting en grondbeleid Rijksuniversiteit Groningen

menu