Opinie: Grote techbedrijven als Facebook en Google krijgen hierin een steeds belangrijkere stem. Is dat wat we willen?

Lange Frans: geweerd door Facebook.

De vrijheid van meningsuiting staat onder druk en grote techbedrijven als Facebook en Google krijgen hierin een steeds belangrijkere stem. Is dat wat we willen?

Lange Frans werd van Facebook verwijderd, YouTube weerde al drie maal zijn collega-complotdenker Micha Kat, evenals Ab Gietelink met diens interview in Café Weltschmerz over een wondermiddel tegen corona. Weinigen zullen hen missen, met hun bizarre theorieën, maar de vraag is of wij willen dat het voortaan zo toegaat: dat mensen die onwaarheden verkondigen, of in ieder geval wat wij voor onwaarheden houden, uit de openbare discussieruimte worden verwijderd.

De tech-giganten voelen nattigheid, zoveel is zeker. In de campagne voor de Amerikaanse presidentsverkiezingen zinspeelden beide kandidaten op ingrijpende maatregelen tegen hun ongebreidelde verspreiding van berichten, van rijp tot gifgroen. Aanvankelijk waren ‘diensten’ als Facebook en Instagram alleen een soort plakzuilen waarop iedereen zijn berichten kon achterlaten, zonder dat de exploitant van de zuil erop aangesproken kon worden. Vrijheid, blijheid en royale winsten via ongevraagd bijgeleverde advertenties.

Europarlement

Inmiddels overheersen daarover de zorgen. Facebook en Google beschikken op basis van uw internetgedrag over uw commercieel en moreel profiel en stemmen daarop hun volgende boodschappen aan u af.

Zo worden wij vanzelf in de roemruchte ‘konijnenholen’, ‘echoputten’ en ‘bubbels’ van het internet gelokt, waarin onze overtuigingen en vooroordelen steeds bevestigd en verder versterkt worden. Het gevolg is dat we met wantrouwen, grenzend aan haat, naar andere bevolkingsgroepen kijken. Zo belandde Amerika op de rand van burgeroorlog, en Myanmar zelfs over de rand van oorlog tegen de Rohingya.

Logisch dat de tech-giganten nu ingrijpen van de overheid voor willen zijn door zich het braafste jongetje van de klas te tonen. In Amerika woedt de discussie of zij niet, net als andere media, verantwoordelijk gesteld dienen te worden voor de inhoud van de berichten die ze verspreiden. In het Europarlement kreeg de Nederlandse socialist Paul Tang voldoende steun voor een verbod op ‘gepersonaliseerde advertenties’ in de sfeer van ideeën en waarden. Ik wens hem van harte succes, maar hou mijn hart vast: er valt massief verzet van de internetbedrijven te verwachten, alsmede uitgekookte pogingen om zulke maatregelen te ontwijken, want zulke boodschappen zijn hun goudmijn bij uitstek. Een verbod zou hun profijtelijke verdienmodel ernstig aantasten.

Facebook probeerde al een wit voetje te halen bij de machthebbers door berichten over de corruptie van Joe Bidens zoon Hunter, afkomstig uit de New York Post , niet meer door te geven. Het is hier en daar opgevat als een stap in de goede richting: weg met het fake news ! Maar het is ook een stap op weg naar censuur. Wie mag uitmaken wat leugens zijn, wat onwaar is?

De Telegraaf

Moeten media, en dus ook internetbedrijven, in de vrije wereld niet zelf mogen uitmaken wat ze wel en niet zullen publiceren? Dat is allang praktijk en daarmee wordt weinig schade aangericht, doordat met name gedrukte media onderworpen zijn aan onderlinge concurrentie. Als Het Parool uit piëteit of welke overweging dan ook bepaalde berichten weert, zullen De Telegraaf of AT5 klaarstaan om ze toch bekend te maken. Maar de Googles en Facebooks van deze wereld ondervinden nauwelijks concurrentie, het zijn monopolisten die hun deel van het speelveld volkomen beheersen.

De openbaarheid en de vrijheid van meningsuiting zijn te belangrijk om ze geheel over te laten aan het vrije spel van commerciële krachten. Wat het internet betreft, moet juist de overheid grenzen stellen. Haat zaaien en oproepen tot geweld is de traditionele media van hogerhand nu al niet toegestaan, het verspreiden van wraakporno en openlijke discriminatie evenmin. Dat moet ook gelden voor internetbedrijven, gekoppeld aan het weren van gepersonaliseerde advertenties in de politieke sfeer, zoals Paul Tang voorstelt.

Als Lange Frans, Micha Kat en Ab Gietelink alleen maar zwetsen, mogen ze hun gang gaan, maar wanneer ze oproepen tot haat of geweld moeten ze beteugeld en bestraft worden. Wat onzin of fake news is, maken we zelf wel uit.

John Jansen van Galen is journalist en publicist.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Opinie