Opinie: We leven in een over-gemedicaliseerde wereld

Critici hebben twijfel over het nut van cholesterol- en bloeddrukverlagers. Foto Shutterstock

In de media wordt het beeld gecreëerd dat artsen voor elke ziekte wel een behandeling of oplossing hebben, maar lang niet iedereen is te helpen. We moeten leren leven met de aandoeningen die het leven nu eenmaal brengt.

We leven in een over-gemedicaliseerde wereld. Er is bijna niemand meer, die geen ziekte, aandoening of stoornis heeft. We gedragen ons tegenwoordig als patiënten, die voor elk ongemak, of ziekte een behandeling eisen in plaats van ook eens naar ons eigen gedrag en aandeel te kijken. Iets (een ziekte) of iemand moet de schuld krijgen. Veelzeggend is de spotprent van Peter van Straaten, waarin een vrouw tegen de psychiater zegt: „Al dat gepraat, geef mij maar pillen”. De gevolgen zijn dat de zorgkosten onbetaalbaar worden. Deels hebben de artsen dit ook over zichzelf afgeroepen. In de media wordt het beeld en de verwachting gecreëerd dat ze voor elke ziekte wel een behandeling of oplossing hebben. Daarbij wordt ook gewag gemaakt van de enorme vooruitgang die er is geboekt in de medische wetenschap. Maar is dit ook zo?

Betere diagnostiek

De snelle ontwikkelingen in de microtechnologie en informatietechnologie hebben zeker geleid tot een sterk verbeterde diagnostiek. Ook de chirurgie heeft hier sterk van geprofiteerd. Bij de behandelingen is er echter veel minder sprake van vooruitgang. Er zijn nog steeds veel ziektes of aandoeningen die niet te genezen of onbehandelbaar zijn. Dat laat de coronapandemie ook wel zien. Ook in de kankerbehandeling is minder progressie dan vaak gesuggereerd wordt.
Volgens de gezaghebbende wetenschappelijk onderzoeker en medicus Peter C. Gøtzsche, die duizenden effectstudies heeft onderzocht, werken en helpen veel kankerbehandelingen niet, maar richten ze wel schade aan. Hij ziet alleen maar nadeel in de screeningsonderzoeken op bijvoorbeeld borst- en darmkanker. Binnen de oncologie is bekend dat bepaalde tumoren alleen maar agressiever worden door de behandelingen.

Bijwerkingen

De artsen zelf hebben weinig oog voor de kwaliteit van het leven en zijn vooral gericht op technische ingrepen; de mechanisering van de zorg. Zij willen graag wijzen op de sterk vergrote 5-jaar overlevingskans. Hier worden echter appels met peren vergeleken. Door de verbeterde diagnostiek worden tumoren eerder opgespoord en behandeld. Tumoren, die vroeger niet werden opgemerkt en ook minder agressief waren, tellen nu dus mee. Het KWF komt ook tot de conclusie dat er de laatste tien jaar nauwelijks verbeteringen zijn te zien in de overlevingskans. Ook is volgens Gøtzsche het nut van de cholesterol- en bloeddrukverlagers, die massaal worden voorgeschreven, wetenschappelijk onvoldoende bewezen. Deze middelen kunnen vervelende bijwerkingen geven, waaronder evenwichtsstoornissen, met als gevolg veel valpartijen bij ouderen. Kortom, er vindt veel overbehandeling binnen de zorg plaats met alle gevolgen voor de zorgkosten en de kwaliteit van het leven.

Medicalisering

Het medisch denken en handelen beheerst tegenwoordig ook de geestelijke gezondheidszorg (GGZ). De hulpverleners, onder wie veel psychologen, hebben het alleen nog maar over diagnoses, stoornissen en behandelingen. De hulp bestaat voornamelijk uit symptoombestrijding in plaats van de mensen te helpen om, voor zover dat mogelijk is, hun psychische problemen zelf op te lossen, waardoor de klachten vanzelf verdwijnen. Door deze medicalisering en superspecialisatie binnen de GGZ – elke hulpverlener gebruikt zijn eigen etiketjes en ze communiceren onderling slecht - zijn er nu enorme wachtlijsten en lijkt het wel of niemand meer geholpen wordt. Daardoor stijgen ook daar de kosten sterk. De Amerikaanse wetenschappelijk onderzoeker en psychotherapeut Scott Miller concludeerde dat al die behandelmethodes er niet zo toe doen. De kwaliteit van de behandelrelatie bepaalt voor 75 procent (!) de effectiviteit van de hulp. En juist over deze behandelrelatie zijn over de GGZ zoveel klachten: de ‘patiënten’ voelen zich niet begrepen en gehoord. Ook de GGZ past dus meer bescheidenheid. Lang niet iedereen is te helpen. We moeten leren leven met het ongemak en de aandoeningen die het leven nu eenmaal brengt. Daar helpt geen lieve dokter aan.


André Doorlag uit Groningen is psycholoog.

menu