Opinie: Denk na over wat er op ons bordje ligt

Actie van Partij voor de Dieren tegen intensieve veehouderij. Foto Archief DVHN

Nieuwe en opkomende infectieziektes zoals het coronavirus staan in nauw verband met de wijze waarop we dieren houden. Laten we het ziekmakende, wrede en overbodige gebruik van dieren uitbannen.

We kennen ze allemaal; ‘wat je zaait, zul je oogsten’, ‘eigen schuld dikke bult’, ‘boontje komt om z’n loontje’ en ‘wie een kuil graaft voor een ander valt er zelf in’. Zijn wij verantwoordelijk voor het ontstaan van de coronacrisis? Zijn dergelijke pandemieën te voorkomen of zijn ze net zo onvermijdelijk als aardbevingen, vulkaanuitbarstingen en tsunami’s? Hebben we een vinger in de pap of blijft het dweilen met de kraan open? Er liggen levensbelangrijke vragen op ons bordje.

Plagen

Mensen besmetten elkaar met het Covid-19 virus nadat het overgesprongen is van dier op mens, een zoönose. Van nieuwe infecties die de mens treffen, stamt 75 procent van dieren. Zoals een ziekte als de mazelen van runderen komt, zo komen de pokken van kamelen, tyfus van kippen, ebola van vleermuizen en apen, tuberculose van runderen, lepra van waterbuffels, Q-koorts van geiten en verkoudheid van paarden. Pas na de domesticatie van eenden kreeg de mens griep. De consumptie van chimpansees ( bush meat ) veroorzaakte tot dusver tenminste 25 miljoen doden sinds de overdracht van het hiv-virus op mensen.

Sinds 1940 zijn er honderden infecties van dieren op mensen overgesprongen. Vaak ging het om een virus of een bacterie, maar het kunnen ook parasieten, wormen of schimmels zijn. Sinds het midden van de twintigste eeuw leek het tijdperk van de infectieziektes voorbij, met penicilline werden onder andere polio en pokken overwonnen. Na tientallen jaren van terugloop van infectieziektes beweerde de decaan van Yale Universiteit in 1968 triomfantelijk dat de oorlog tegen infectieziektes was gewonnen en er geen nieuwe ziektes meer ontdekt zouden worden. Vanaf circa 1975 ontstonden er echter vele nieuwe ziektes en leven we nu in het tijdperk van opkomende infectieziektes, vrijwel allemaal afkomstig van dieren. Er zijn zo veel dierlijke infecties, dat een wereldwijde epidemie slechts een kwestie van tijd is, zo waarschuwen wetenschappers ons al decennia.

Intensieve veehouderij als ziektebron

Sinds 10.000 jaar domesticeren we dieren, wat is er dan gebeurd dat we in deze storm van infecties terecht zijn gekomen? Nieuwe en opkomende infectieziektes staan in nauw verband met de wijze waarop we dieren houden. De groeiende vraag naar dierlijke proteïnen zoals vlees, vis, eieren en zuivelproducten heeft de grootste verandering in de relatie tussen mens en dier veroorzaakt. De ecologische destructie ten dienste van intensieve veeteelt, zoals de kap van regenwouden, blijkt fundamenteel bij de ontwikkeling van nieuwe ziektes. Wij veranderen de wijze waarop dieren leven. De Wereld Voedsel Organisatie (FAO) van de Verenigde Naties roept ons op: „Nu het aantal van dier naar mens overdraagbare ziektes ongekend toeneemt moeten we onze relatie met dieren grondig herzien.” Het jaarlijkse gebruik van miljoenen kilo’s antibiotica voorkomt niet dat de veeteelt een broedplaats voor ziektes is. Dieren zijn nooit bedoeld om te leven zoals wij ze houden. De WHO (De wereldgezondheid organisatie ) wijt het ontstaan van onder andere H5N1, SARS, MERS en NIPA aan de intensieve veehouderij. Het gevaar van overdraagbare virussen en bacteriën in de industriële veeteelt is groot en onontkoombaar.

Onze zucht herzien

Wetenschappers waarschuwen al decennia voor de komst van een pandemie. De Verenigde Naties riepen op om de intensieve veeteelt te stoppen. Het IPPC, het wereldwijde klimaatpanel, adviseerde een 100 procent plantaardig eetpatroon om onze gezondheid te verbeteren, dierlijke proteïnen hebben een nadelig effect op onze gezondheid. Waarom slaan we deze signalen in de wind?

Bij de huidige coronamaatregelen, de symptoombestrijding, volgen we adviezen van wetenschappers (RIVM) om verstandige beslissingen te nemen. Maar de oorzaak van een pandemie als deze blijft onbesproken. Verbijsterd zien we in supermarkten mensen, met ontsmette handen, op 1,5 meter van elkaar in de rij staan voor vleeswaren, vis, eieren en zuivel. Terwijl veeteelt en visserij broedplaatsen voor nieuwe ziektes zijn, en dierlijke proteïnen volledig overbodig, doden we wereldwijd 70 miljard landdieren per jaar op een wereldbevolking van 7,7 miljard mensen. Nieuwe virussen, vanuit Duitsland de sterk ziekteverwekkende vogelgriep en vanuit Polen de Afrikaanse varkenspest, worden binnenkort ook in Nederland verwacht. Dát ligt onder andere op ons bordje. Als we inderdaad verantwoordelijke mensen in een volwassen democratie zijn, die gekant tegen dierenleed de adviezen van wetenschappers als leidraad voor beslissingen nemen, laten we dan het ziekmakende, wrede en overbodige gebruik van dieren uitbannen. Samen kunnen we dat.


Matty Vroegop en Ed Schoonveld vormen het beeldend kunstenaars duo Vroegop/Schoonveld

menu