Opinie: Herstel het vertrouwen in Groningen

Groningen als energieprovincie, niet per se een gedeelde visie. Hier een zonnepark bij Delfzijl. Foto: Kees van de Veen

Besteding van het totale budget van het Nationaal Programma Groningen zou gebaseerd moeten zijn op een toekomstvisie die gedragen wordt door de inwoners.

Mooi dat er een startkapitaal is van waaruit weldoordachte investeringen kunnen worden gedaan voor een goede toekomst van ons Groningen en de Groningers: het Nationaal Programma Groningen (NPG), met een budget van 1,15 miljard euro. Met het initiatief Toukomst heeft het NPG bovendien een goede stap gezet om bewoners van Groningen daadwerkelijk van onderop ( bottom up ) te laten participeren in de besteding van dit compensatiebudget.

De Toukomst-organisatie verzamelt, bundelt en kijkt of er in de door de burgers aangedragen ideeën ook grote lijnen te ontdekken zijn. Aan die grote lijnen, zo staat geschreven, ‘spiegelt’ zich het veel grotere programmaplan van de NPG. Waarbij te hopen is dat met spiegelen wordt bedoeld ‘er een voorbeeld aan nemen’. Is bottom up daarmee gewaarborgd bij de besteding van de NPG-gelden?

Kat in ‘t bakkie

Toukomst noemt de ontdekte grote lijnen uit de honderden binnengekomen ideeën ‘Oproepen’. Natuurlijk zal het bestuur van het Nationaal Programma Groningen deze bottom up verkozen ideeën uit Toukomst (dat 8,7 procent van de totale NPG-‘startkapitaal’ omvat) honoreren. Toukomst heeft er immers ook voor gezorgd dat er een kloek en onafhankelijk burgerpanel is samengesteld. Zij doen de uiteindelijke voordracht aan het NPG-bestuur voor de uit te voeren projecten. Kat in ’t bakkie.

Toukomst is daarmee het visitekaartje om te laten zien dat Groninger bestuurders in staat zijn om goed naar hun inwoners te luisteren en daarop te handelen. En wellicht zien de gemeenten die profiteren van het NPG-geld reden tot navolging.

Route naar de toekomst

Wat echter nog steeds ontbreekt, is een alles omvattende visie voor Groningen op de wat langere duur. De nu zorgvuldig en dominant gepromote ‘visie’ voor Groningen, die veel wordt gedeeld maar die daarmee nog geen ‘gedeelde visie‘ is, is die van de provincie Groningen als dé energieprovincie van Nederland; nee, zelfs van geheel Europa… Een route naar een toekomst die door provinciale politici, in samenwerking met het rijk en de energiejongens, al lijkt geplaveid. Maar het is geen visie die voor en door de Groningers op een democratische wijze tot stand is gekomen. Het lijkt meer op een van bovenaf opgelegd plan de campagne (top down); een soort business case die men niet moet verwarren met visie.

Tegengeluiden

De toekomst van Groningen is echter te belangrijk om deze slechts vanuit het perspectief van een business case te benaderen, ook al past het wellicht in het beeld van de BV Nederland. Het gevaar is dat daarmee het werkelijk democratisch gehalte van beslissingen in het geding komt. Democratie reikt verder dan dat ene moment met het rode potlood in het stemhokje. Met het geven van onze stem geven wij als bevolking niet de macht uit handen, maar verwachten wij goed vertegenwoordigd te worden door politici.

Als dat niet gebeurt, ontstaan er (tegen)geluiden uit de bevolking, bottom up-bewegingen die trachten de soevereiniteit weer meer bij de inwoners te krijgen. Bewegingen van burgers die hun lot niet volledig in handen willen laten van (de top van) politieke partijen, of van door de koning benoemde bestuurders, met in hun kielzog grote multinationals.

Kans

Politiek Groningen heeft nu de kans om de participerende burger de hand te reiken. Zij heeft daarmee de gelegenheid een voorbeeld te zijn voor andere regio’s in Nederland en daarbuiten en zich te profileren. De twee elkaar gedeeltelijk overlappende besturen (NPG en provincie) zouden deze uitdaging – het samenbrengen van bottom up en top down – aan moeten willen gaan. Ze zouden moeten kiezen voor afstemming en samenwerking over de gehele linie van het NPG, dus naast Toukomst ook binnen het brede provinciale programma en binnen de gemeentelijke plannen.

Vertrouwen is het sleutelwoord

De vraag is: hoe geven deze bestuurders de gedeelde waarden en ideeën vanuit de bevolking een rechtvaardige plaats binnen hun beslissingen én de uitvoering daarvan? In Groningen durven we het woord bijna niet meer te gebruiken, maar ‘vertrouwen’ is dan toch het sleutelwoord. Vertrouwen van overheden in de bottom up aangeleverde ideeën en oproepen die een door bewoners gewenste toekomst van Groningen verbeelden. Maar ook een (hervonden) vertrouwen van de burgers in diegenen die ons vertegenwoordigen, omdat zij zien dat burgerparticipatie niet alleen maar met de mond wordt beleden, maar dat er ook daadwerkelijk sprake is van participatie, van actieve zelfgekozen deelname, door geïnteresseerde, creatieve en met Groningen begane burgers. De toekomst van Groningen vraagt om een wederzijds ‘mandaat van vertrouwen’. Democratie is een uitdaging!

Derwin Schorren is vice-voorzitter van de Groninger Bodem Beweging.

menu