Opinie: 'Het is tijd voor een nieuw verhaal'

Een corona is de lichtkrans om de zonsverduistering. Achter het donker schijnt licht.

Brengt de coronacrisis een andere visie en andere wereld dichterbij? Komt er reflectie op de onvolledigheid van de samenleving? Reflectie op de dominantie van regels en procedures?

Onder een kraakheldere hemel en een deken van gezoem en gezang van vliegen en vogels komt onze economie in een glijvlucht tot stilstand. In de eerste plaats is het virus een drama en groot risico voor mens en samenleving. Daarnaast is het een unieke en vreemde ervaring. Weinig wandelaars onderweg. Vooral honden op straat met hun baasje.

Alleen ‘vitale functies’ worden vervuld. Niet-vitale functionarissen mogen thuis blijven, of thuis werken. Zij zijn niet echt nodig. Kinderoppas is er alleen voor mensen die werken in de zorg, en andere werknemers waar we echt niet zonder kunnen. De rest moet zelf opvang regelen. Kinderen opvoeden is een vitale functie. Op kinderen passen ineens ook.

Waarden kantelen

Opmerkelijk. De blik op economie en inkomen verandert spoorslags. Waarden kantelen. Het begrip ‘Werkend Nederland’ krijgt een andere betekenis. Gezondheid staat weer met stip op nummer 1, en de beter betaalden zitten nu vaak binnen. Consumentengedrag wordt ingewisseld voor een stille wandeling. De natuur laat van zich horen. Mensen overheersen niet alles meer.

En dat leidt - naast alle ziekte, problemen en maatregelen - tot bezinning. Stilstaan bij hoe we onze samenleving en economie ingericht hebben. We komen tot bezinning over de waarde van goed betaalde, laag betaalde én onbetaalde arbeid voor economie en samenleving. Bezinning over waarde van tijd. En reflectie op waar alles over gaat.

Vitale functies

Sinds het coronavirus rondwaart, wordt er grote waardering uitgesproken voor de mensen die werken in de zorg. Iedereen ziet nu dat deze ‘vitale functies’ veel waard zijn, maar dat het niet de best betaalde functies zijn. Applaus klinkt van balkonnetjes in Spanje en Italië, en deze week ook in Nederland. Applaus en gezang voor de mensen die werken in de zorg! Een staande ovatie. Zij zorgen voor de zieken en lopen zelf risico. Dit cruciale belang wordt nu zichtbaar, én zichtbaar gewaardeerd.

Daarnaast zijn er zorgwerkzaamheden die niet betaald worden. Ook voor al deze onbetaalde mensen applaudisseren wij! Onbetaalde zorgwerkzaamheden - de zorg voor kinderen, familie, mantelzorg, voor de aarde, het milieu, sociale contacten en cultuur - zijn eveneens van vitaal belang.

Komt er reflectie?

De economie krijgt een flinke klap, en we moeten straks - als dit achter de rug is - er flink tegenaan. Wij zijn benieuwd wat minister-president Rutte namens de Rijksoverheid gaat roepen. Wordt het weer: ‘Koop nou toch die auto, die u al lang hebben wil!’. Of brengt de crisis een andere visie en andere wereld dichterbij? Komt er reflectie op de onvolledigheid van de samenleving. Reflectie op de dominantie van regels en procedures. En visie op hoe we de samenleving anders kunnen inrichten. Een samenleving waar niet het geld maar de mens weer helemaal centraal staat?

Nogmaals: het lamleggen van de huidige economie geeft ons tijd om hierbij stil te staan, en na te denken over een andere economie. Een economie waarin we beseffen dat deze voornamelijk bestaat uit diensten en zorg. Een economie waarin solidariteit en bestaanszekerheid voorop staan.

Lichtkrans

Een crisis geeft - naast de klap en enorme risico’s - zicht op tekortkomingen. En op essentiële vragen. Hoe kunnen we beter zorgen voor elkaar? Hoe kunnen we beter zorgen voor onze aarde?

Een corona is de lichtkrans om de zonsverduistering. Achter het donker schijnt licht. De coronacrisis kan zorgen voor een evenwichtiger beeld van de economie. Niet banken en beurzen, maar zorg (care) en solidariteit dragen onze economie en samenleving.

Het is tijd voor een nieuw verhaal.

Jan Atze Nicolai is politiek denker en dichter

menu