Opinie: Nu investeren in woningbouw voorkomt een nieuwe crisis

Nieuwbouw in de Reitdiepzone in Groningen.

De gevolgen van de coronacrisis voor de woningmarkt zijn op langere termijn onzeker. Het is van groot belang dat we tempo blijven maken met de woningbouw, liefst met behulp van de corporaties.

De woningmarkt is oververhit, ook in de stad Groningen. We bouwen hier tegen de klippen op, maar starters kunnen geen huis meer kopen, een modale woning huren is onbetaalbaar en de corporaties kunnen de vraag naar sociale woningen niet bijbenen. Met het rijk heeft Groningen ruim een jaar geleden als eerste stad van Nederland een woondeal gesloten om vele duizenden woningen te bouwen. Deze woningen hebben onze (toekomstige) inwoners hard nodig. We kunnen ons dan ook geen nieuwe dip in de woningbouw toestaan. Wat ons betreft staan we daarom niet toe dat het coronavirus de Groningse woningmarkt op slot zet. Maar hoe houden we de bouwsector op stoom en de stedelijke woningmarkt toegankelijk en betaalbaar?

Een begin van het antwoord ligt in het kritisch kijken naar de reactie op de vorige crisis. Geen sector werd in de bankencrisis van 2009 harder getroffen dan de woningmarkt en de bouw. Maar in plaats van een beleid gericht op het stimuleren van de woningmarkt, drukten de crisismaatregelen van het rijk de bouwsector nog verder in het moeras. De veelbesproken verhuurdersheffing voor corporaties, het schrappen van de rijkssubsidies voor stedelijke vernieuwing, de beklemmende begrotingsregels voor gemeenten en het blinde geloof in marktwerking zorgden voor een catastrofale naoorlogse dip in de woningproductie. Dat moeten we nu, anno 2020, voorkomen door anticyclisch te investeren in woningbouw en gebiedsontwikkeling.

Onzekere tijden

Het is onzeker hoe de woningmarkt reageert op de coronacrisis. Op dit moment worden in Groningen ondanks de intelligente lockdown nog veel woningen verkocht. Het tekort aan woningen is zo groot dat makelaars inschatten dat de vraag nog wel even standhoudt. Maar de gevolgen van de coronacrisis op langere termijn zijn onzeker: kunnen kopers straks nog een nieuwbouwhuis betalen? Willen banken het nog financieren? Eén ding is zeker: de uitgangspositie van Groningen is gelukkig beduidend beter dan in de vorige crisis. Vorig jaar is het recordaantal van 1800 woningen gebouwd. De economie van Stad en Ommeland leunt op stabiele sectoren zoals onderwijs, zorg, overheid en ICT en we beschikken over de ruimte voor nieuwe woningbouw.

We hebben haast

Voor de woningbouw geldt onverminderd dat we tempo moeten blijven maken: voor onze inwoners en vanwege de economische betekenis van de bouwsector. We blijven in Groningen vasthouden aan onze plannen en gaan door met bouwen in onder andere Meerstad en het Reitdiep en stimuleren de woningmarkt door het versneld ontwikkelen van eigen locaties zoals het ALO-terrein. Maar voor grote gebiedsontwikkelingen zoals de Suikerzijde en de Stadshavens hebben we de financiële hulp van het rijk nodig. Niet alleen voor woningbouw, maar ook voor de nodige investeringen in infrastructuur, groen en leefkwaliteit. Dit begint met het versneld inzetten van de beide miljarden die al op de Haagse plank liggen voor de corporaties en voor bestaande nieuwbouwplannen. Geen tijd te verliezen aan een bureaucratisch circus of puntenslijperij, maar keuzes maken en snel handelen. Liefst nog voor de zomer!

Corporaties zijn cruciaal

Daarnaast zien wij in woningcorporaties de ideale partner om anticyclisch te investeren. Van oudsher hebben corporaties in Groningen een grote rol. Maar na de vorige crisis heeft het rijk de financiële en beleidsmatige speelruimte van de corporaties dusdanig beperkt dat nieuwbouw en de hoognodige wijkvernieuwing helemaal stil zijn gevallen. Dat kunnen we ons niet nog een keer veroorloven. Juist nu zijn woningbouwcorporaties ons meest effectieve instrument in de woningmarkt: voor de nieuwbouw, verduurzaming, energietransitie en betaalbaarheid. Laten we de corporaties daarom benutten in plaats van beknotten.

Het rijk zou een deal met de corporatiesector moeten maken. Zet de omstreden verhuurdersheffing om in een anticyclisch investeringsprogramma in nieuwbouw, verduurzaming en leefbaarheid. Wees daarbij creatief en laat corporaties bijvoorbeeld huurwoningen bouwen die bij een aantrekkende economie alsnog als koopwoningen op de markt kunnen worden gezet. Daarbij hoort ook een nieuwe brede taakopvatting van corporaties: ook bouwen voor de middengroepen en investeringen in wijkvastgoed en leefbaarheid.

Samenwerken!

Naast de inzet van de woningcorporaties hebben we ook ontwikkelaars, bouwers en niet in de laatste plaats onze bewoners nodig om de uitdagingen op de woningmarkt de komende jaren het hoofd te kunnen bieden. We willen daarom als gemeente als eerste maatregel van onze nieuwe woonvisie samen met deze partijen een maatschappelijk woonakkoord sluiten. In dat akkoord maken we onder andere afspraken over de nieuwbouw, betaalbaarheid, wijkvernieuwing en gebiedsontwikkeling. Want we kunnen alleen beter uit deze periode komen als we goed samenwerken. Samenwerken aan een gemeente waarin plek is voor iedereen.

Roeland van der Schaaf is wethouder voor de PvdA in de gemeente Groningen.

menu