Opinie: Klare wijn graag dijkgraaf!

Een sterkere overheid biedt burgers bescherming en kansen Foto ANP/Remko de Waal

Bert Middel pleitte in deze krant voor linkse samenwerking en een verzorgingsstaat waarin niet de markt of de overheid centraal staat, maar de burger. Maar die burger kan niet zonder de overheid.

In zijn Nog steeds is links niet verloren geeft Bert Middel een hardhandige schets van de verdeeldheid op links. Het is niet niks: D66 noemt zich progressief maar regeert mee met rechts; de SP verzandt in nostalgie en verontwaardiging; GroenLinks zwalkt tussen een alternatief voor de bestaande orde en een verlangen om mee te mogen doen. En dan de Partij van de Arbeid: arrogant en terecht gevierendeeld!

En nu vindt Bert Middel dat die partijen samen moeten optrekken, een stembusakkoord moeten sluiten en organisatorisch moeten samenwerken. Als je eerst je ‘medestanders’ op die manier de maat neemt, zal de animo niet groot zijn!

Maar dat is niet de kern van mijn bezwaar tegen zijn betoog. Hij pleit voor een verzorgingsstaat waarin niet de markt of de overheid centraal staat maar de burger; later voegt hij daar nog het maatschappelijke middenveld aan toe. Vooral de overheid moet het bij hem ontgelden, te meer daar liberalen en christendemocraten vergaand overheidsingrijpen in de huidige pandemie bepleiten.

Helaas werkt hij die rol van de burger niet uit. Al socioloog van huis uit denk je: nu komt het. ‘De markt het individu, het maatschappelijk middenveld, de overheid, niets of niemand kan het alleen. Maar over die markt, dat middenveld en die overheid geen woord. Terwijl daar juist de aangrijpingspunten liggen om links beleid te formuleren!

Na ruim dertig jaar neoliberaal beleid weten we toch zo langzamerhand wel welke tekortkomingen de markt heeft. Doorgeschoten marktwerking, een terugtredende overheid en een gedesorganiseerd maatschappelijk middenveld hebben voor een groot deel van de bevolking – daar zijn ze die burgers van Middel – fors tekort gedaan. Om slechts een paar voorbeelden te geven: de lonen zijn achtergebleven, de overheid wantrouwt de burger en biedt een ondermaatse kwaliteit aan cultuur, veiligheid, onderwijs, zorg en welzijn – er is geen ministerie dat op onderdelen niet disfunctioneert … Van het maatschappelijk middenveld zijn de woningcorporaties een voorbeeld; neem Vestia.

Voor we willen wat Bert Middel wil, zal links eerst moeten weten over welke maatschappelijke ordening ze het wil hebben. Die houdt in ieder geval een sterkere overheid in omdat alleen die een samenleving – de burgers dus - bestaanszekerheid en kansen tot ontplooiing biedt, tot tolerantie en beschaving stimuleert, daarvoor de garantie en de voorwaarden biedt.

Misschien is dat op dit moment van links te veel gevraagd; maar om herstel van wat eraan verloren is gegaan, valt al wel – en ruimschoots – te denken! Van Middel had ik dat als voormalig (PvdA-) gemeenteraadslid, Statenlid, lid van de Tweede en Eerste Kamer en burgemeester op z’n minst verwacht!


Groningen, Klaas Swaak

menu