Opinie: Laat ook prinses Alexia gewoon een tienermeisje zijn

Prinses Alexia en koningin Máxima op Koningsdag in Paleis Huis ten Bosch. Foto: "Patrick van Katwijk"

Het uiterlijk van prinses Alexia was een dankbaar gespreksonderwerp op Koningsdag, ze zou een echte ‘femme fatale’ in de dop zijn. Het tekent de geforceerde seksualisering van buitenaf die meisjes ondergaan, vindt sociologe en jongerenambassadeur Justine van de Beek.

Vermoedelijk is er weinig in het leven van prinses Alexia der Nederlanden dat overeenkomt met dat van mij. Toch leverden de reacties op haar uiterlijk afgelopen Koningsdag een ongemakkelijke terugblik op naar mijn eigen tienertijd.

De drie prinsessen werden zoals altijd op Koningsdag vol in de schijnwerpers gezet. Tijdens de videoboodschap van hun vader stonden ze braaf luisterend naast hem, later werden ze ook via persfoto’s aan het publiek getoond. Aan de reacties op sociale media te lezen, was het vooral de Alexia die de aandacht trok. Op Twitter verscheen een bericht met foto’s van de 14-jarige prinses met daaronder de boodschap dat Alexia ‘een echte femme fatale wordt’. Het ging viraal.

Een femme fatale is een vrouw die mannen saboteert met haar schoonheid en seksualiteit. ‘Ik vind het wel erotisch als jullie vrouwen met je onderlip krullen’, reageerde een man onder het bericht. Andere commentaren gingen over haar ‘ondeugende oogjes’ en ‘getuite lippen’.

Twitter is geen weerspiegeling van de maatschappij, maar de algehele vleeskeuring van Alexia ( De Telegraaf kopte met ‘Alexia is een plaatje, dat mag best gezegd worden’), zowel gericht op haar schoonheid en seksualiteit als op een ongemakkelijke mix van die twee zaken, bracht me terug naar die misschien wel universele ervaring van vrouw-zijn tijdens je tienerjaren. Op een gegeven moment was ik in mijn veranderende lijf geen kind meer. Althans, zo voelde ik me nog wel, maar de blik van buitenaf veranderde plotsklaps.

Ongewenste opmerkingen

Het was de zomer waarin ik net 12 jaar was geworden, toen ik in Amsterdam met mijn broer op de tram stond te wachten. Een man, in mijn herinnering zeker ouder dan 50, stond op afstand en keek mij eerst met zwoele blik van top tot teen aan. Hij nam me volledig in zich op. Vervolgens sprak hij niet mij, maar mijn broer aan, en zei: „Je zusje wordt een heel mooie vrouw later.” Toen we de tram instapten, ging de man onnodig dicht bij ons zitten. Zijn ogen prikten in mijn rug. Ik herinner me dit nog goed omdat de ervaring gepaard ging met een sterke, onprettige emotie. Ik voelde een scheiding ontstaan tussen mijn zelfbeeld en de seksualiserende blik van buitenaf, die onverwacht kwam. Op dat moment wilde ik het liefst verdwijnen, mijn lichaam verstoppen in bedekkende kleding, alles om die ongewenste blik niet te voelen.

Vanaf die leeftijd begon de straatintimidatie: gejoel, gefluit, ongewenste opmerkingen op straat. Zelfs een keer een klap op mijn billen toen twee jongens op een scooter voorbijreden in mijn thuisstad Maastricht.

Aan dit soort ervaringen moest ik noodgedwongen wennen. Het werd normaal om door publieke ruimtes te moeten bewegen in de wetenschap dat ik op die manier, met die blik bekeken werd. Dat er op mijn uiterlijk gereageerd zou worden, zonder mijn toestemming. Leuker werd het in de jaren die volgden niet, maar ik werd ouder, zelfverzekerder, weerbaarder; en kon het makkelijker loslaten.

Toen ik mijn ervaringen deelde, kreeg ik veel reacties van andere vrouwen. Velen konden zich dat moment ook goed herinneren: de abrupte overgang van onschuldig kind-zijn naar een seksueel object voor de buitenwereld. Hoe kan het dat dit zo’n herkenbare ervaring is voor vrouwen, terwijl je tienerjaren onbezonnen zouden moeten zijn?

Ontdekking van seksualiteit

Tieners zijn uiteraard geen seksloze wezens; op die leeftijd begint voor velen de ontdekking van hun seksualiteit. Dat is gezond, maar alleen op hun eigen tempo, met hun instemming, met hun eigen leeftijdsgenoten. Een geforceerde seksualisering van buitenaf voor meisjes kan niet iets zijn dat we als maatschappij gedogen.

Als onderdeel van het koningshuis staat Alexia altijd in de belangstelling van het publiek, waardoor deze ervaring mogelijk extra heftig is. Ongeacht of Alexia dit zelf meekrijgt en wat ze ervan vindt, mogen we dit niet accepteren. Laat tienermeisjes alsjeblieft gewoon tienermeisjes zijn.

Justine van de Beek is sociologe en jongerenambassadeur Seksuele en Reproductieve Rechten en Gezondheid.

menu