Opinie: Lapmiddelen Slob lossen lerarentekort niet op

Lerarenprotest in Groningen in januari van dit jaar om aandacht te vragen voor het toenemende lerarentekort in het primair, voortgezet en speciaal onderwijs. Foto Archief Corné Sparidaens

Minister Slob wil onbevoegde docenten voor de klas zetten in de strijd tegen het lerarentekort. Dat is niet meer dan het verdoezelen van het probleem en zal het tekort alleen maar vergroten.

Amper werden de scholen half maart gesloten, of hadden leraren in het PO en het VO binnen de kortste keren al online afstandsonderwijs voor hun leerlingen opgezet. Leraren hebben daarmee laten zien over een enorme flexibiliteit en zelflerend vermogen te beschikken. Want laten we wel wezen: online onderwijs zoals dat de afgelopen tijden is vormgegeven, was voor leraren een totaal nieuwe tak van sport.

Nu de basisscholen weer open zijn en straks de middelbare scholen ook hun deuren openen, zijn veel ouders opgelucht dat ze (gedeeltelijk) verlost zijn van hun parttime onderwijstaken thuis. Overduidelijk viel het veel ouders niet mee om hun kind te helpen bij het schoolwerk of op zijn minst te monitoren dat het aan het werk bleef.

Ministeriële bokkensprongen

Vreemd genoeg, net nu door de coronacrisis de hele maatschappij eindelijk lijkt te hebben begrepen dat leraren de motor zijn van het onderwijs, begint minister Arie Slob vreemde bokkensprongen te maken. Zo kondigt hij aan het lerarentekort te willen aanpakken door in Almere en de vier grote steden te experimenteren met onbevoegden om lessen te geven. Weliswaar niet in kernvakken als Nederlands en rekenen, maar wel in andere vakken. In mijn optiek maakt hij daarmee een lange neus naar de ouders van de kinderen, die graag zien dat hun kroost les krijgt van daarvoor gekwalificeerd personeel. En de leraar? Die voelt zich op zijn zachtst gezegd niet serieus genomen en niet gewaardeerd. Want welk signaal gaat ervan uit als je onbevoegden voor de klas zet? Dat iedereen met enige kennis over een onderwerp goed genoeg wordt bevonden om het werk te doen waar een leraar een jarenlange opleiding voor heeft gevolgd. Want leg je kind maar eens uit waarom ‘het gestrande schip’ met één enkele ‘d’ wordt geschreven en er twee nodig zijn in ‘het strip strandde’.

Verslechtering onderwijs

Wat Slob met de uitvoering van zijn plan bereikt, is allereerst een verslechtering van de onderwijskwaliteit. Onbevoegde mensen kunnen nu eenmaal niet de kwaliteit leveren van een bevoegde leraar. Een automobilist kun je ook niet zomaar inzetten om een bus met een hele schoolklas te besturen. Daar heb je een gespecialiseerde opleiding voor nodig.

Vergroting tekort

Ten tweede zal het werken met onbevoegden ervoor zorgen dat het aanzien van het leraarschap verder afneemt, uit de door de OESO uitgevoerde Teaching and Learning International Survey blijkt dat Nederlandse leraren een aanzienlijke prestigedaling van hun beroep ervaren sinds het vorige onderzoek uit 2013. Het onderwijs wordt zo nóg minder aantrekkelijk als werkgever, zowel voor de zittende leraren als ook voor de potentiële leraren. Geschikte jonge mensen zullen zich wel twee keer achter de oren krabben voor ze zich inschrijven voor de pabo of een (postdoctorale) lerarenopleiding. Want waarom zou je jaren in een opleiding investeren als iedereen zonder lesbevoegdheid het werk ook mag doen? In plaats van het lerarentekort te laten afnemen, leidt het waarschijnlijk tot een dalend aantal inschrijvingen aan de lerarenopleidingen. En minder inschrijvingen betekent minder vers bloed in de tent! Terwijl dat nu juist is wat we zo hard nodig hebben in tijden van vergrijzing van het onderwijskorps.

Verdoezelen probleem

Tot slot weten we allemaal hoe het in de politiek werkt: tijdelijke maatregelen worden al snel vast. Het begint met een paar onbevoegde lessen voor de niet-kernvakken, maar binnen de kortste keren is het hek van de dam en geven deze onbevoegden straks ook les in de kernvakken. Probleem opgelost, toch? Nee, want het aannemen van onbevoegden is niet meer dan het verdoezelen van het probleem: het tekort aan bevoegde leraren. In het gunstigste geval dan, want waarschijnlijker is dat dit lapmiddel het probleem vooral in stand houdt of zelfs verergert. Want als we alles ‘oplossen’ door onbevoegden voor de klas te zetten, waarom zouden we dan nog proberen om echt het lerarentekort aan te pakken?

Geen toverstokje

Het lerarentekort is niet van de ene op de andere dag ontstaan. De maatschappij en politiek Den Haag hebben het zo ver laten komen. Door een gebrek aan respect voor het vak en voor de mensen die elke dag met liefde met kinderen werken. Denken dat we het lerarentekort door een zwaai met een toverstokje kunnen oplossen, is daarom ook niet realistisch. Het daadwerkelijk en duurzaam aanpakken van het lerarentekort vergt een lange adem en structurele investeringen; geen (tijdelijke) lapmiddelen.


Petra Zegerius uit Amsterdam heeft jarenlang Frans gegeven op verschillende niveaus. Ze legt momenteel de laatste hand aan een boek over haar onderwijservaring.

menu