Opinie: Links voorrang levert 8 tot 24 miljard welvaartswinst

Op een rotonde heeft links al voorrang, het is logisch omdat overal in te voeren.

Voorrang voor links in het verkeer heeft economisch en verkeerstechnisch grote voordelen. Hoog tijd voor nader onderzoek.

Waarom geven we verkeer van links niet overal voorrang? We doen dat nu al bij alle rotondes en dat is ook logisch. Want als links daar geen voorrang zou hebben, dan zou iedereen de rotonde op rijden om daar vervolgens te stoppen om rechts voorrang te geven, met als resultaat dat iedereen op de rotonde stil staat en ook rechts geen voorrang meer krijgt. Ook bij een gewone kruising rij je door tot je op de kruising staat om daar het verkeer van rechts voorrang te geven. Dat mag wel niet, maar dat doet iedereen toch. Als iedereen netjes vóór het kruispunt wacht, stroomt het verkeer wel door, maar daar ben je niet zeker van, dus rij je zelf maar vast het kruispunt op. Hetzelfde gebeurt bij T-kruisingen. Bij links voorrang (LV) doet dat ‘kruispunt blokkeren’ probleem zich niet voor en stroomt het verkeer veel beter door.

Reistijdwinst

Deze voordelen van LV zijn nog nooit doorgerekend. Misschien is dat wel de reden waarom eerdere pleidooien in de jaren zestig geen vervolg kregen. Om die lacune op te vullen heb ik voor het Tijdschrift Vervoerswetenschap een eerste maatschappelijke kosten-baten analyse van LV gemaakt. Alleen de reistijdwinst levert al een maatschappelijke bate van 8 tot 24 miljard euro op, maar er zijn meer redenen om links overal voorrang te geven.

Verkeersveiligheid

Ook de verkeersveiligheid neemt toe. Ga maar na. Bij rechts voorrang (RV) heb je bij kruisingen de neiging in het midden van de weg te rijden om een beter zicht op rechts te krijgen. Bij LV heb je juist de neiging goed rechts te rijden en dat is veiliger. Ook heb je naar links een verder reikend zicht dan naar rechts en dat is bij kruisingen van ongelijke breedte nog meer het geval dan bij die van gelijke breedte. Dus maakt je bij LV minder voorrangsfouten dan bij RV. Bovendien ben je voor verkeer van links als bestuurder kwetsbaarder dan voor verkeer van rechts. Dus ben je bewust of onbewust ook voorzichtiger. Al deze redenen zorgen voor minder verkeersongelukken en dat betekent jaarlijks minder doden en minder gewonden.

Duidelijker

Zowel voor de veiligheid als voor de doorstroming is LV dus beter dan RV en dat verklaart ook de verwarrend vele uitzonderingen die op de basisregel RV van toepassing zijn. Naast het LV op rotondes geldt ook bij voorrangswegen en voorrangskruisingen dat links voorrang krijgt met de bijbehorende voordelen. Ook bij het invoegen op snelwegen geldt de basisregel RV niet, maar de uitzondering LV, al zou je dat niet altijd zeggen wanneer weer eens een auto met een gevaarlijk lage snelheid zich te vroeg invoegt. Ook in dat geval biedt LV zonder uitzonderingen een duidelijker regel en daarmee een grotere verkeersveiligheid. Tenslotte zorgen ook stoplichten voor een uitzondering op RV. Voor de veiligheid zijn ze vaak nuttig, maar voor de doorstroming nooit, omdat de capaciteit van kruispunten met stoplichten veel kleiner is dan die van kruisingen met LV.

Voordelen overduidelijk

Bij overal LV kunnen dus veel voorrangsborden verdwijnen, alsmede die stoplichten die primair voor het behoud van de doorstroming bij RV nodig zijn. Het bespaart niet alleen tijd maar ook kosten aan verkeersborden en stoplichten. Tijd dus om ‘links overal voorrang’ eens uitgebreid te bestuderen en vervolgens in Nederland gewoon in te voeren. De rest van Europa volgt vanzelf, want de voordelen zijn overduidelijk.

Jan Oosterhaven uit Groningen is emeritus hoogleraar vervoerseconomie.

menu