Opinie: Het MKB is de motor van de betekeniseconomie

Gereedschappenfabriek De Wit in Kornhorn, een echt familiebedrijf. Foto: Corné Sparidaens

De Covid-crisis maakt eens te meer duidelijk dat we op zoek moeten naar een nieuw economisch doen en laten, niet vanuit ecologisch idealisme, maar vanuit economisch realisme.

Er zijn tien maanden voor nodig geweest om de economische toestand van Nederland van uiterst rooskleurig in alarmerend te veranderen. Het is interessant om even nader stil te staan bij de aard van de huidige economische crisis. Economische crises zijn een inherent onderdeel van ons huidige economische systeem en hebben altijd een interne oorzaak. Een economische crisis is traditioneel een noodzakelijke correctie die vanuit het economische systeem zelf komt. In het geval met Covid is hier geen sprake van, hier is Covid een externe veroorzaker.

Alhoewel Covid in eerste instantie lijkt op een eenmalig incident, gaat er achter het virus een structureel probleem schuil: ecologische verstoring. De gevolgen daarvan zullen de komende decennia steeds nadrukkelijker zichtbaar en merkbaar worden en daarmee ook een steeds nadrukkelijkere invloed op de economie gaan krijgen. De impact van zaken als bosbranden, stormen, droogte, overstromingen, biodiversiteitsverlies, uitputting van de bodem, uitputting van fossiele bronnen, oceaanverzuring en zeespiegelstijging zijn al lang geen lange termijn problemen meer; hun invloed is nu al merkbaar.

Het lijkt ons de hoogste tijd om de alarmbel te rinkelen en een oproep te doen voor een economische systeemverandering. Onze op welvaartsgroei gebaseerde economie is allesbehalve veerkrachtig, maar enorm kwetsbaar. We moeten ons economische doen en laten radicaal veranderen. Niet alleen om de aarde leefbaar te houden voor volgende generaties, maar ook om zicht te houden op een stabiel functionerende Nederlandse economie. Niet vanuit ecologisch idealisme, maar vanuit economisch realisme moeten we op zoek naar een nieuw economisch doen en laten; een economie die verdere ecologische ontwrichting zo veel mogelijk weet te voorkomen en/of weet op te vangen. Wij noemen dit nieuwe paradigma de Betekeniseconomie.

De Betekeniseconomie

Betekeniseconomie gaat uit van het nastreven van een balans tussen welvaart (geld verdienen), welzijn (gemeenschap verbeteren) en welbevinden (geluk vervullen). Betekeniseconomie draait niet langer uitsluitend om Bruto Binnenlands Product, maar om het gelijktijdig bevorderen van welvaart, welzijn en welbevinden.

In de Betekeniseconomie is versterking van bedrijvigheid onlosmakelijk gekoppeld aan versterking van de ecologische en sociale gezondheid van de samenleving. Succesvolle bedrijven in de Betekeniseconomie zijn niet de zakelijk meest winstgevende bedrijven, maar de maatschappelijk meest betekenisvolle bedrijven. Het zijn de bedrijven die de leefomgeving van mensen ten positieve verbeteren. En dat beginsel verandert het economische reilen en zeilen volledig.

Kansen voor het MKB

Wij denken dat in deze transitie een sleutelrol is weggelegd voor het midden- en kleinbedrijf, het MKB; met een hoofdrol daarbinnen voor het familiebedrijf. Er wordt nog wel eens vergeten dat het MKB – met zo’n 70 procent van alle werkgelegenheid - de motor is van de Nederlandse economie. Maar belangrijker is dat het MKB- en familiebedrijven veel beter geschikt zijn om zich aan te passen aan de radicaal veranderende economische spelregels. Laten we eens wat kwaliteiten en kansen van het MKB opsommen:

1) MKB-bedrijven zitten veel minder opgesloten in het dogma van groei dan het grootzakelijke bedrijfsleven; ze zijn niet gericht op kwartaalcijfers en korte termijn winstbejag.

2) MKB-bedrijven (en zeker familiebedrijven) zijn nadrukkelijk gericht op de lange termijn; om hun continuïteit te waarborgen is veelal sprake van een bredere belangenafweging dan uitsluitend financiële motieven.

3) MKB-bedrijven zijn geworteld in de reële economie in plaats van de financiële economie; er is een persoonlijke relatie tussen de aandeelhouders en het bedrijf in plaats van een puur financiële relatie.

4) MKB-bedrijven zijn primair lokaal en regionaal georiënteerd en daarmee veel minder afhankelijk van steeds minder houdbare globalisering.

5) MKB-bedrijven kennen een veel directere en hechtere relatie tussen ondernemer en belanghebbenden; beslissingen in dienst van welzijn en welbevinden zijn daarmee veel beter en makkelijker te maken.

Investeer in het MKB

Wij roepen de Nederlandse regering op om zich niet blind te staren op het belang van het grootzakelijke bedrijfsleven. Hun economische bijdrage is te overzien, hun oriëntatie op aandeelhouderswaarde achterhaald en hun positie in internationale netwerken kwetsbaar. Verschuif uw focus. Investeer meer tijd, energie en geld in het MKB. Deze bedrijven hebben zeker ook een veranderopgave, maar ze hebben over het algemeen een betere transitiepotentie dan grootbedrijven. Geef hen aandacht en voorkom dat deze crisis hen te veel wordt. Investeer in economische vitaliteit en veerkracht. Investeer in de Betekeniseconomie!

Kees Klomp is lector Betekeniseconomie aan de Hogeschool Rotterdam. Arjen van Klink is programmadirecteur Kenniscentrum Business Innovation aan de Hogeschool Rotterdam.

menu