Opinie: 'Moeilijke keuzes in de coronacrisis'

Een lege Kalverstraat in Amsterdam. De economische schade van de huidige aanpak van het coronavirus is groot.. Foto ANP/ROBIN VAN LONKHUIJSEN

De huidige aanpak van de coronacrisis kan leiden tot grote schade aan de samenleving en ook op langere termijn indirect veel slachtoffers eisen.

Politiek leiders zullen in de coronacrisis binnenkort voor een moeilijke keuze komen te staan. Moeten zij 100 procent blijven focussen op het reduceren van slachtoffers van het coronavirus? Of moeten zij ook zorgen voor het leven en welzijn van de volgende generaties? Linksom of rechtsom zullen zij moeten inzien dat we met zijn allen moeten accepteren dat we ouderen, de zwakken, niet ten koste van alles kunnen genezen. We moeten een goede balans vinden.

De geweldige bijwerkingen van het huidige isolatiebeleid worden langzaam zichtbaar. De verstoring van onze economie is ongekend. Ook dit is niet zonder risico voor de gezondheidszorg. Professor Jonathan-Quick waarschuwde al in 2018 voor de risico’s die overlevenden lopen bij een epidemie. Volgens hem sterven als gevolg van epidemieën net als in een oorlog soms meer mensen door de verstoring van de gezondheidszorg dan door de epidemie zelf. Epidemieën kunnen ook de routinematige behoefte aan gezondheidszorg verstoren, zoals behandeling van acute ziekten en geboorten. Ook zijn er de verbluffende financiële en economische kosten, waardoor miljoenen overlevenden in hun levensonderhoud bedreigd worden. De impact van de huidige crisis kan veel groter zijn die van de grote financiële crisis van 2008.

Druk van de mediahype

In onze door media gedreven samenlevingen laten we onze leiders nauwelijks de kans om verstandige beslissingen te nemen, waarin alle belangen worden afgewogen. In de mediahype gaat de aandacht vooral naar hoe we het risico op overlijden door een corona-infectie kunnen verminderen. We verliezen de vele andere risico’s waarmee we worden geconfronteerd daarbij makkelijk uit het oog.

De meeste landen kiezen er momenteel voor al hun middelen te besteden aan het spreiden van de pandemie. Het doel is de overbelasting van hun medische infrastructuur en met name van de intensive-care afdelingen te voorkomen. We hebben, zonder het te beseffen, daarmee gekozen het coronavirus te stoppen door een ongekend economisch experiment. Bijna zonder uitzondering kopiëren landen daarbij de aanpak van China. Ze sluiten hun samenlevingen volledig af. Maar de meeste landen missen de economische kracht en de capaciteiten van de Chinese samenleving. Voor veel landen kunnen de bijwerkingen van deze lockdown strategie nog catastrofaler zijn dan het virus zelf.

Indirecte sterfte

In de grafiek zie je globaal de problematiek. De rode lijn geeft het aantal mensen aan dat door Corona is besmet. De stippellijn geeft het aantal sterfgevallen als gevolg van het virus aan. De blauwe lijn geeft het aantal indirecte sterfgevallen aan. In de wiskundige modellen van RIVM is deze blauwe lijn niet zichtbaar en worden de risico’s genegeerd. Het RIVM concentreert zich op strategieën om de infectiecurve af te vlakken. Dit zal het aantal doden als gevolg van het coranavirus verminderen en verspreiden, maar het aantal indirecte sterfgevallen zal toenemen.

Neem dit aantal indirecte slachtoffers niet te licht op. Overal waar mensen medicijnen nodig hebben om te overleven, worden ze bedreigd door de economische gevolgen van onze huidige strategie. Zo wordt alleen al in Nederland het aantal mensen met diabetes geschat op bijna 1,2 miljoen. Als de internationale keten van insulinedistributie zou haperen, is dit natuurlijk bijna net zo catastrofaal als corona zelf.

Als laatste: als we de totale isolatie verlengen, gaan er allerlei andere vormen van economische onrust ontstaan. Ook lopen we het risico dat we niet langer over middelen beschikken om andere grote uitdagingen aan te pakken, zoals klimaatverandering en humanitaire rampen.


Niet alle patiënten kunnen worden gered

Maar wat te doen? Natuurlijk kunnen we ons beleid en huidige aanpak niet zomaar 180 graden draaien. Wel moeten we onze aanpak in de nabije toekomst in evenwicht brengen. Ik adviseer het volgende:
1. De overheid moet communiceren dat zij zich ervan bewust is dat ook op middellange en lange termijn de medische zorg en het economische welzijn van het land gegarandeerd moet zijn. Mensen moeten leren accepteren dat uiteindelijk niet alle coronapatiënten kunnen worden gered en een intensieve IC-behandeling kunnen ondergaan.

2. Laat de communicatiestrategie niet volledig afhankelijk zijn van medische experts met zeer beperkte kennis van economische bijwerkingen. Betrek niet-medische experts die de indirecte risico’s goed kunnen inschatten in de crisisteams; laat deze experts zichtbaar zijn in alle communicatiekanalen.

3. Communiceer wanneer en hoe de 100 procent focus op het coronavirus wordt losgelaten en de economische orde langzaam hersteld wordt. Alleen dit zal het vertrouwen in de toekomst van onze samenleving herstellen.
Ik wens onze leiders veel wijsheid en moed in deze ongelooflijk uitdagende tijden. Waar mogelijk zijn mijn collega’s en ik bereid om te ondersteunen.


Dr. Volko de Jong verzorgt als partner van GGNI programma’s op het gebied van internationale samenwerking en marktontwikkeling in de energiesector. Hij coacht startende Nederlandse bedrijven in Energyventurelab, is mede-oprichter van het Energy Delta instituut in Groningen en was docent econometrie aan de RUG.


menu