Opinie: 'Natuur als bedreiging in het Reestdal'

Hoog water in het Reestdal. Foto Archief DVHN

De gemeente De Wolden wil liever niet dat het Reestdal een Natura 2000 gebied wordt. Verbijsterend hoe economie en verkeer de voorkeur krijgen boven toekomstbestendige natuur.

Drie gemeenten op de grens van Drenthe en Overijssel hebben gemeend minister Schouten van Landbouw op het hart te moeten drukken onder meer het Reestdal niet als Natura 2000 gebied aan te wijzen. Het betreft naast Staphorst en Hardenberg ook de Drentse gemeente De Wolden. Het geval wil dat Vogelbescherming en SOVON voor het eerst sinds 2000 hebben gekeken naar de situatie in de belangrijkste vogelgebieden van Nederland, de IBA’s (Important Bird Areas). Daarbij bleken het Reestdal en het gebied Slagharen-De Krim zo belangrijk te zijn voor een aantal vogelsoorten dat ze binnen de wettelijk afgesproken criteria als nieuwe gebieden voor aanwijzing als IBA zouden kunnen worden aangemerkt en daarmee mogelijk in de toekomst ook de status van Natura 2000 gebieden zouden kunnen verkrijgen.

Voor hiertoe enige actie is ondernomen meenden de betreffende gemeenten de minister prematuur te moeten ontraden hierop in te gaan. Het mogelijk verbeteren van beheer en behoud van onder meer het Reestdal zou zo bedreigend zijn voor de economie, de landbouw, de bouw, vervoer en energie dat het voortbestaan van de regio op het spel lijkt te staan. Het feit dat hier zo onomwonden en vooringenomen voor het economische belang wordt gekozen ervaar ik als stuitend en in deze tijd ook een gemeentelijke overheid onwaardig.

Gatenkaas

Al in 1939 werd het Reestdal door het Rijk aangewezen als onderdeel van het meest belangwekkende natuurschoon in ons land. In 1975 zag de Relatienota het licht, in 1990 gevolgd door het Natuurbeleidsplan (NBP). Hetgeen de natuur in ons land, ook in het Reestdal een beschermde status gaf en er middelen beschikbaar kwamen om gronden te verwerven en als natuurgebied in te richten en te beheren. Inmiddels beheren Stichting Het Drentse Landschap en Stichting Het Overijssels Landschap bijna 1900 hectare natuur in het Reestdal, zij het in de vorm van een moeilijk te beheren gatenkaas.

Het behoud van de grote natuurwaarden is ook na 80 jaar nog verre van zeker gesteld door de extreme milieudruk vanuit de omgeving, gekoppeld aan een grote onverschilligheid van de Nederlandse overheid ten aanzien van natuurbehoud en biodiversiteit. Intensivering van de landbouw leidde tot ontwatering, versnippering, vermesting, verzuring en ga maar zo door. De overmaat aan stikstof waarvan de Nederlandse landbouw 70 procent van de productie voor haar rekening neemt, verstikt letterlijk onze natuur, ook in het Reestdal. De natuur is slachtoffer van onze op groei gerichte economie. Wat mij zo tegenstaat in de houding van deze gemeenten is dat het slachtoffer van deze eenzijdige ontwikkeling aan de minister nadrukkelijk als dreiging wordt voorgesteld.

Om zeep geholpen

In 2010 werd het concept van de Ecologische Hoofd Structuur (het geheel van onderling verbonden natuurgebieden) door het Rijk deels om zeep geholpen en vervangen door een sterk vermagerd Natuur Netwerk Nederland. Waarbij onder meer de bij het Reestdal geplande verbindingszone tussen Salland en het Drents Plateau sneuvelde en er veel minder middelen voor grondverwerving beschikbaar kwamen. De kwaliteit van onze natuur is sinds 1990 verder verslechterd en er is sprake van een enorme verpaupering van flora en fauna. Weg zijn de bloemen op de heiden, de schraallanden, in het boerenland. Weg zijn de insecten, de weidevogels, de heidevlinders en veldleeuweriken, om er maar een paar te noemen. Tegen deze ontwikkelingen heb ik deze gemeenten nooit te hoop zien lopen. Ook niet bij de marginalisering van de verschillende ruilverkavelingen rond Zuidwolde tussen 1994 en 2017 waar veel te weinig terecht is gekomen van de afronding van het Reestdal-reservaat. Ook bij het voornemen om een fietspad op het ecoduct over de N28 bij Linde aan te leggen wordt door de gemeente De Wolden weinig waarde aan het belang van de natuur toegekend. De aversie tegen een mogelijke aanwijzing van het Reestdal tot een Natura 2000 gebied wordt niet onverwacht gesteund door alle landbouworganisaties, maar wonderlijk ook door de agrarische natuurverenigingen. De clubs die door de provincies geacht worden het natuurbeheer en -belang minstens zo goed vorm te kunnen geven als de traditionele terreinbeheerders.

Toerisme

In Drenthe is het economisch belang van de landbouw ongeveer even groot als dat van de toeristisch recreatieve sector. Dienstverlening en overheid vullen echter meer dan de helft van de beschikbare banen. In dat licht zou het niet vreemd zijn geweest wanneer in de opstelling van De Wolden wat meer waarde aan de kwaliteit van de woon- en leefomgeving was gehecht in plaats van de eenzijdige keuze voor het economische belang van de landbouw. De toekomst van de aarde lijkt vooral een zorg voor scholieren, boomers en een groeiende groep rationele burgers die zien dat de grenzen van de groei bereikt en mogelijk zelfs overschreden zijn. Mensen met macht en verantwoordelijkheid zijn zo bezig met deelbelangen, projecten, gebruikelijke zorgen, beslommeringen en gepolder dat er geen moed, tijd en energie beschikbaar lijkt om zaken ten goede te keren. Dat daarbij het slachtoffer, natuur en biodiversiteit, als veroorzaker van grote maatschappelijke schade wordt voorgesteld, gaat mij en naar ik hoop ook anderen een brug te ver.


Eric van der Bilt is een Drentse natuurbeschermer en oud-directeur van Het Drentse Landschap.

menu