Opinie: Op zoek naar het stille geluid

Bijenkasten in een koolzaadveld tussen Blijham en Winschoten. Foto: Huisman Media

Het pleidooi voor één grote gemeente Oost-Groningen van Aize Bouma snijdt hout. Maar dan wel een gemeente die de belangen van de burgers recht doet.

Eén grote gemeente Oost-Groningen, zoals Aize Bouma zaterdag in deze krant voorstelde, is een spannende gedachte. Maar dan graag met lokale politici die verder kijken dan ze nu doen.

Is dat nodig? Ja! De problemen en opgaven die er zijn, kunnen het best op regionaal niveau worden aangepakt. Maar wel in samenspraak met de inwoners. Dat steekt nauw. Oost-Groningen bestaat uit verschillende regio’s met ieder een eigen smoel. Oldambt is geen Westerwolde of Veenkoloniën. In de klei, op het zand en in het veen hebben mensen generaties lang een ontwikkeling doorgemaakt, die verklaart waarom ergens iets gaat zoals het gaat.

Miljoenentekorten

Sociaal en economisch kunnen de omstandigheden per streek of plaats verschillen. Oost-Groningen als geheel worstelt echter met hoge werkloosheid en krimp. Gemeenten dreigen te bezwijken onder miljoenentekorten. Dan kun je richting provincie en rijk maar beter de krachten bundelen bij het zoeken naar oplossingen.

Voorwaarde is wel dat ambtenaren, politici en bestuurders meer de boer opgaan. Dat ze de regio induiken, om de kwaliteiten en kwetsbaarheden per gebied te onderzoeken en te duiden. Op zoek naar het stille geluid van mensen die zich niet of nauwelijks laten horen, maar wel heel goed de kernwaarden van een gebied kunnen vertolken. Op zoek ook naar voorstellen voor oplossingen. De politiek moet niet alleen haar oor te luister leggen bij de vaste belangenbehartigers.

Vernieuwing

Eigenlijk heb je het dan over vernieuwing van de lokale democratie. Waarbij burger en politici indringender met elkaar spreken over de ontwikkeling van hun leefomgeving. Dat moet niet uitmonden in politiek consumentisme. Zo van: u vraagt, wij draaien. Nee, om serieus met mensen in gesprek te gaan moet je al pratend de klok gelijk zetten. Waar lopen we samen, politici en burgers, tegenaan?

Het gebeurt nu te vaak dat plannen die ingrijpend kunnen zijn voor de leefomgeving er doorheen worden gejast. Hooguit kan er op enig moment nog wat worden meegepraat over details. Je kunt dat democratie noemen, een belangenafweging die door gekozen politici wordt gemaakt. Maar dat er daarna alleen nog bij het kruisje kan worden getekend, leidt tot grote ergernis in de samenleving en afstand tot de politiek.

Frustratie

Landelijk beleid wordt vaak getrapt, en met hulp van provincie en gemeenten, ten uitvoer gebracht. Burgers worden meegenomen in vage ‘gebiedscommunicatie’ en vallen dan kansloos ten prooi aan ingewikkelde en juridische inspraak- en zienswijzeprocedures. Waarna alleen een gang naar de Raad van State rest, die niet over het politieke beleid gaat, maar, tot frustratie van klagers, louter toetst of dat volgens de regels is uitgevoerd.

Beter is burgers vroegtijdig te betrekken bij majeure projecten en ontwikkelingen. Ook als ze worden ingestoken vanuit een provinciaal of landelijk belang. Democratische vernieuwing is dat lokale politici zich vroegtijdig verstaan met inwoners over wat hen boven het hoofd hangt. Denk aan ruimtelijke plannen, de energietransitie, maar ook aan decentralisaties van rijkstaken en landbouwbeleid. Lokale politici, en niet alleen wethouders maar ook raadsleden, moeten de impact met inwoners bespreken.

Omgevingsvisie

Neem de Nationale Omgevingsvisie, waarin het rijk laat zien wat er op de postzegel Nederland ruimtelijk allemaal mogelijk moet zijn. Denk aan wonen, natuur, bedrijvigheid, landbouw en dergelijke. Het gaat dan vooral om de balans bij de ruimtelijke inpassing en de invloed van activiteiten op de omgeving.

Juist bij de lokale invulling daarvan staan mensen op te grote afstand. Ze krijgen plannen in een te laat stadium voorgeschoteld. Er wordt voor hen gedacht. Stukken zijn vaak ook zo ingewikkeld dat je als lokale politicus alle lust vergaat om daarover te praten met burgers. Maar het moet wel. In ‘Jip en Janneke-taal’, dus voor jong en oud begrijpelijk.

Vervolgens staat een gemeenteraad voor de zware opgave om belangen af te wegen en besluiten te nemen. Dat blijft zo. Hoezeer burgers ook worden betrokken bij wat de overheid doet, de gemeenteraad moet het laatste woord houden. Ook in een grote gemeente Oost-Groningen.

Johan de Veer is politiek verslaggever van Dagblad van het Noorden in Groningen.

menu